Muốn văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm và nguồn lực phát triển đất nước, không thể chỉ dừng ở bảo tồn, gìn giữ mà cần tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được sáng tạo, khai thác và chuyển hóa thành những sản phẩm có giá trị kinh tế. Quá trình này đòi hỏi một hành lang pháp lý đủ sức khơi thông nguồn lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và bảo đảm lợi ích cho những người trực tiếp sáng tạo, thực hành văn hóa.
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cho rằng phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ mở ra động lực tăng trưởng mới mà còn góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus bên hành lang Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế để nghệ sỹ, nghệ nhân có thể sống được bằng nghề, qua đó tạo nền tảng cho công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.
- Thưa đại biểu, ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết và ý nghĩa của việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này?
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn: Chúng ta xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh mềm và hệ điều tiết cho sự phát triển đất nước. Vì vậy, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, du lịch văn hóa, thời trang, phần mềm, trò chơi giải trí… sẽ tạo ra những giá trị mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, chống lại sự xâm lăng văn hóa.
Đó là lý do chúng ta cần có một hành lang pháp lý và những điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, thành sức mạnh mềm và hệ điều tiết cho sự phát triển của đất nước.
- Là người có nhiều năm nghiên cứu và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, theo đại biểu, dự thảo luật có những cơ chế, chính sách đặc thù nào đáng chú ý?
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn: Trước hết, chúng ta có nguồn lực văn hóa rất lớn, được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử, với 54 dân tộc anh em, nhiều nền văn hóa vùng miền, lễ hội, phong tục tập quán, ẩm thực và những nét văn hóa đặc sắc khác nhau.
Tất cả những giá trị đó chính là nguyên liệu đầu vào cho các sản phẩm văn hóa. Nếu khai thác hiệu quả, chúng ta có thể thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển nhanh chóng. Không chỉ phục vụ việc gìn giữ các giá trị văn hóa dân tộc, nguồn lực này còn tạo lợi thế để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đưa sản phẩm điện ảnh, thời trang, mỹ thuật, ẩm thực… của Việt Nam ra thế giới.
Một yếu tố quan trọng khác là công nghệ. Trong dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần này, có nhiều điều khoản tập trung vào các vấn đề liên quan đến công nghệ.
Đặc biệt là những nội dung về sở hữu trí tuệ (IP), bản quyền, làm thế nào để nghệ sỹ, nghệ nhân có thể sống được bằng nghề của mình. Bảo vệ bản quyền là một trong những nội dung rất quan trọng của dự án luật.
- Theo đại biểu, các cơ chế, chính sách trong dự thảo luật đã thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, cũng như kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và các lực lượng sáng tạo hay chưa?
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn: Khi đã nỗ lực rất lớn trong xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, chúng ta cũng kỳ vọng luật sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt, đồng thời mở ra cơ hội, tạo điều kiện để công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn.
Điều quan trọng là các bên tham gia vào quá trình phát triển công nghiệp văn hóa đều được hưởng lợi. Đó có thể là nghệ sỹ, nghệ nhân, cộng đồng chủ thể văn hóa ở các địa phương, doanh nghiệp và nhiều chủ thể liên quan khác.
Qua đó, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ góp phần giúp đất nước phát triển bền vững từ những giá trị văn hóa. Điều chúng ta kỳ vọng rất lớn, cũng là mong muốn chạm đến trái tim nhiều người, là những giá trị văn hóa dân tộc được gìn giữ và thực sự trở thành sức mạnh cho phát triển đất nước.
- Xin cảm ơn những chia sẻ của đại biểu./.
Dự thảo Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa hướng tới ba mục tiêu lớn:
Xác lập địa vị pháp lý chính thức của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu ngành kinh tế Việt Nam, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho phát triển lĩnh vực này.
Kết nối toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, từ sáng tạo, sản xuất, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, huy động vốn, phân phối đến thương mại hóa và tái đầu tư.
Nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia, thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm văn hóa, thu hút đầu tư nước ngoài và lan tỏa bản sắc, thương hiệu Việt Nam ra thế giới.
Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Chuỗi giá trị từ những sản phẩm sáng tạo
Muốn công nghiệp văn hóa trở thành động lực kinh tế, cần tháo gỡ những nút thắt về vốn, bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm. Dự thảo luật đặt ra kỳ vọng kết nối sáng tạo với thị trường.
