Các nhà chức trách Mexico ngày 22/10 (giờ địa phương) cho biết theo kết quả một nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ (PNAS), số lượng động vật biển tại một vùng biển sâu, thiếu ánh sáng ở Vịnh Mexico đã giảm gần 60% trong những năm sau vụ nổ giàn khoan Deepwater Horizon năm 2010.
Theo nghiên cứu, tại một khu vực quan trọng của Vịnh Mexico, nằm giữa tầng nước có ánh sáng chiếu tới và vùng biển sâu tối hơn, nơi giếng khoan do Tập đoàn dầu khí BP (Anh) vận hành gặp sự cố, số lượng cá được ghi nhận đã giảm 63,5% trong giai đoạn từ năm sau sự cố tràn dầu đến năm 2015. Vụ tai nạn khiến khoảng 507,2 triệu lít dầu tràn ra biển.
Số lượng động vật giáp xác, trong đó có tôm và tôm nhuyễn thể, vốn là nguồn thức ăn quan trọng của cá voi, giảm 62%. Trong khi đó, sự hiện diện của các loài động vật có kích thước lớn hơn như mực và bạch tuộc giảm 59,7%.
Nghiên cứu cho biết các quần thể sinh vật này vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi đáng kể. Các nhà nghiên cứu tập trung khảo sát “vùng chạng vạng” của đại dương, khu vực rộng lớn nằm phía trên đáy biển, nơi nhiều loài sống gần mặt nước, trong đó có cá heo và cá voi, tìm kiếm thức ăn từ các sinh vật khác.
Tuy nhiên, hệ sinh thái rộng lớn này vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Theo nhà hải dương học sinh học Tracey Sutton thuộc Đại học Nova Southeastern, tác giả chính của nghiên cứu, khu vực này của Vịnh Mexico chưa từng được khảo sát trước vụ tràn dầu năm 2010.
Một chuyến khảo sát được tiến hành năm 2011 sau sự cố, sử dụng lưới ở nhiều độ sâu khác nhau và hệ thống định vị bằng sóng âm đã giúp các nhà khoa học ước tính sơ bộ mức độ phong phú của sinh vật biển trong tầng nước từ mặt biển đến độ sâu 1.500 m.
Ba năm rưỡi sau, nhóm nghiên cứu quay lại đúng địa điểm trên với cùng thiết bị và phát hiện số lượng sinh vật biển chỉ còn khoảng 1/3 đến 1/4 mức ghi nhận năm 2011.
Chuyên gia Sutton cho biết nhóm nghiên cứu đã phân tích các yếu tố tự nhiên có thể lý giải sự suy giảm nghiêm trọng này, đặc biệt là nhiệt độ, nguồn cung cấp oxy và lượng thức ăn sẵn có.
Tuy nhiên, không yếu tố nào có biến động tương ứng với mức suy giảm của các quần thể sinh vật biển. Trong khi đó, sự cố tràn dầu lại trùng khớp với thời điểm xảy ra hiện tượng này. Do vậy, các nhà khoa học nhận định dầu tràn là nguyên nhân có khả năng cao nhất.
Đáng chú ý, nghiên cứu cũng cho thấy tác động của sự cố tràn dầu không chỉ giới hạn tại khu vực xảy ra tai nạn mà còn có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái biển trong vùng.
Nhóm nhà khoa học xác định sự suy giảm số lượng sinh vật biển dựa trên ba nguồn bằng chứng, gồm số lượng sinh vật thu được qua các đợt đánh bắt bằng lưới, dữ liệu từ hệ thống dò tìm bằng sóng âm (sonar) và kết quả phân tích di truyền cho thấy đa dạng di truyền suy giảm.
Nhà hải dương học hóa học Isabel Romero thuộc Đại học Nam Carolina, đồng tác giả nghiên cứu, cũng cho biết dầu thô và các chất phân tán được sử dụng để xử lý sự cố tràn dầu đều gây ảnh hưởng đến cá, song theo những cách khác nhau.
Dầu thô có độc tính cao hơn và đe dọa trên diện rộng, trong khi các chất phân tán làm dầu vỡ thành những giọt nhỏ hơn, khiến sinh vật sống ở các tầng nước sâu tiếp xúc với chất ô nhiễm nhiều hơn./.