Trongbối cảnh thế giới và trong nước đang diễn ra những biến chuyển to lớn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ pháttriển của Việt Nam trong giai đoạn mới, Hội thảo Quốc tế Việt Nam họclần thứ IV năm 2012 với chủ đề: “Việt Nam trên đường hội nhập và pháttriển bền vững” được hai đơn vị khoa học xã hội và nhân văn hàng đầuViệt Nam là Viện Khoa học xã hội Việt Nam và Đại học Quốc gia Hà Nội tổchức từ ngày 26-28/11, đánh dấu một bước tiến mới của ngành Việt Namhọc, góp phần xứng đáng vào tiến trình hội nhập và phát triển bền vữngcủa Việt Nam.
Hội nhập và phát triển bền vững đối với Việt Nam...
Theogiáo sư-tiến sỹ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Khoahọc xã hội Việt Nam, sau hơn 25 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, bằng sự nỗ lực to lớn của nhân dân,sự ủng hộ và hợp tác của cộng đồng quốc tế, Việt Nam đã vượt qua nhiềukhó khăn, thách thức, đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịchsử, đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển, kinh tế vĩ mô cơbản ổn định, duy trì được tốc độ tăng trưởng khá cao (khoảng 7%/ năm);
Các lĩnh vực xã hội đạt nhiều thành tựu quan trọng, đời sống vật chất vàtinh thần của nhân dân được cải thiện, chính trị- xã hội ổn định; quốcphòng, an ninh được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm. Vịthế quốc tế của Việt Nam không ngừng được nâng cao.
Tuynhiên, cùng với thời gian, đã và đang xuất hiện những nhân tố không bềnvững, cả khách quan và chủ quan, trong nước và quốc tế, gây tác độnglàm bất ổn vĩ mô, cản trở, thậm chí đe dọa tiến trình phát triển đi lêncủa Việt Nam.
Bởi vậy, Hội thảo Việt Nam học lần thứ IV năm 2012 thựcsự là cơ hội giúp các học giả, nhà nghiên cứu ngành Việt Nam học cũngnhư các lĩnh vực khác nhận diện đúng những nhân tố không bền vững này,cũng như phân tích làm rõ nguyên nhân và tác động của chúng tới nền kinhtế xã hội Việt Nam, từ đó đưa ra các hướng giải pháp phù hợp với tìnhhình chung hiện nay.
Giáo sư-tiến sỹ Nguyễn Xuân Thắng nhận địnhViệt Nam hiện đang tiến vào một giai đoạn phát triển then chốt vớinhiệm vụ trọng tâm là thực hiện tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi môhình tăng trưởng theo hướng chú trọng phát triển theo chiều sâu, bảo vệvà cải thiện môi trường đồng thời mở rộng dân chủ gắn với tăng cường kỷcương, xây dựng Nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa,bảo đảm công bằngxã hội; vừa tích cực, chủ động hội nhập quốc tế, vùa kiên quyết bảo vệvững chắc độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.
Đểthực hiện thắng lợi các nhiệm vụ trên, những bài học lịch sử của ViệtNam cũng như kinh nghiệm của các nước trên thế giới có ý nghĩa gợi mởrất quý báu. Hội thảo là cơ hội để các học giả trong nước và quốc tếchia sẻ những cứ liệu, tư liệu lịch sử mới tìm thấy, những tìm tòi pháthiện mới trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đánh giá tácđộng của các thành tựu mới về khoa học và công nghệ, cùng nhau tìm ranhững giải pháp cụ thể và hiệu quả để đẩy lùi nguy cơ khủng hoảng kinhtế, tụt hậu phát triển, cạn kiệt tài nguyên, hủy hoại môi trường, bất ổnchính trị- xã hội…
Hội thảo Việt Nam học lần thứ IV năm 2012 sẽ pháthuy tối đa thế mạnh của ngành Việt Nam học với tư cách là một ngành khoahọc, kết hợp giữa chuyên ngành và liên ngành, giữa phân tích vi mô vàvĩ mô, giữa cách tiếp cận đất nước học và khu vực học, từ đó có cáchnhìn nhận, phân tích, đánh giá vừa cụ thể, chuyên sâu, vừa tổng thể,toàn diện về các vấn đề phát triển bền vững của Việt Nam.
Bêncạnh đó Việt Nam đang tích cực, chủ động hội nhập quốc tế ngày càng sâurộng trên tất cả các cấp độ. Thành công của tiến trình Đổi mới của ViệtNam không tách rời thành công của tiến trình hội nhập.
Theonguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Khoan, Việt Nam hiện đã bước sanggiai đoạn mới trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, thể hiện trongviệc tiến hành đàm phán với một loạt nước về Khu vực mậu dịch tự do(FTA) như cuộc đàm phán về Đối tác thương mại Thái Bình Dương (TPP),thiết lập FTA với Liên minh Châu Âu (EU).
Trong báo cáo tại Hội thảo,ông Vũ Khoan đã nhấn mạnh vị thế của Việt Nam hiện nay trên trường quốctế. Việt Nam đang chủ trương tích cực, chủ động hội nhập quốc tế toàndiện chứ không chỉ hội nhập về kinh tế, phát huy vai trò một thành viêntích cực của tất cả các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Tiếntrình hội nhập quốc tế của Việt Nam còn được thể hiện ở khía cạnh hợptác an ninh quốc tế trong bản tham luận của giáo sư Carlyle Alan Thayer (Đạihọc New South Wales - Australia).
Với báo cáo có chủ đề: “Việt Nam trên conđường hội nhập toàn cầu: Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược thông quanHợp tác an ninh quốc tế,” giáo sư Carlyle Alan Thayer, người đã có nhiều nămnghiên cứu về Việt Nam cho rằng, trong hơn hai thập kỷ kể từ năm 1991,Việt Nam đã đạt được những thành công đáng kể trong việc thực hiện cácmục tiêu: “Đa dạng hóa và đa phương hóa các quan hệ kinh tế với tất cảcác nước và các tổ chức kinh tế… và trở thành bạn của tất cả các nướctrong cộng đồng thế giới, đấu tranh cho độc lập, hòa bình và pháttriển”- (Theo Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảngcộng sản Việt Nam).
Hầu hết các lời bình luận trên thế giới đều tậptrung vào việc hội nhập kinh tế của Việt Nam với nền kinh tế toàn cầu,và sự phát triển trong quan hệ chính trị song phương của Việt Nam vớinhiều nước khác mà không đề cập đến sự mở rộng của hợp tác an ninh vàquốc phòng quốc tế của Việt Nam, vốn là một mục tiêu được đặt ra tại Đạihội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Xemxét mối quan hệ của Việt Nam với 8 cường quốc trên thế giới trong hợptác an ninh quốc tế gồm: Liên bang Nga, Nhật Bản, Ấn Độ, Cộng hòa Nhândân Trung Hoa, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và Đức chothấy Việt Nam đã xác định Liên bang Nga, Trung Quốc và HànQuốc là đối tác đặc biệt quan trọng bằng cách nâng tầm đối tác chiếnlược lên thành quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, trong trường hợpcủa Nga, và quan hệ đối tác hợp tác chiến lược trong các trường hợp củaTrung Quốc và Hàn Quốc. Tác giả báo cáo cũng đưa ra dự báo: Việt Nam cóthể thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược với Pháp và Italy vào năm 2013 và cóthể cả với Hoa Kỳ sau đó.
Giáo sư-tiến sỹ NguyễnXuân Thắng cho rằng, các học giả và nhà nghiên cứu tham dự Hội thảo cầnđánh giá sâu sắc tác động nhiều mặt của quá trình hội nhập quốc tế đốivới các biến chuyển đa chiều của xã hội Việt Nam trong thời kỳ đổi mới,trong đó lưu ý rằng, giai đoạn tới, Việt Nam sẽ tiến vào những cấp độhội nhập sâu hơn như hội nhập trong lĩnh vực chính trị, an ninh, quốcphòng, hội nhập về văn hóa xã hội… Đây là những lĩnh vực hội nhập có mứcđộ nhạy cảm lớn, phức tạp, với những cơ hội và thách thức tới mới đòihỏi Việt Nam phải có sự chuẩn bị kỹ càng về định hướng, chiến lược, lộtrình, bước đi và các giải pháp cụ thể.
… và ngành Việt Nam học
Kể từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới đến nay, ngành ViệtNam học đã có những bước tiến to lớn, vừa mở rộng về chủ đề, nội dung,lĩnh vực nghiên cứu, vừa đổi mới về cách tiếp cận và phương pháp nghiêncứu, không chỉ tiếp tục đào sâu, làm rõ các vấn đề thuộc về truyềnthống, văn hóa, lịch sử, mà còn hướng mạnh vào việc nhận thức và giảiquyết các vấn đề xã hội đương đại. Chính vì vậy, Việt Nam học thực sự đãtrở thành ngành khoa học mới, ngày càng hấp dẫn.
Tại nhiều quốc giatrên thế giới đã và đang xuất hiện nhiều trung tâm nghiên cứu về ViệtNam, các khoa giảng dạy tiếng Việt, các trung tâm giao lưu giới thiệunhững nét văn hóa truyền thống đặc sắc của Việt Nam. Ở trong nước hiệnnay, ngày càng nhiều trường đại học và cao đẳng thành lập khoa Việt Namhọc hoặc đưa ngành này vào Chương trình đào tạo.
Từ thực tế này đã dẫn đến yêu cầu phải tổ chức lại việc nghiên cứu ViệtNam học, hình thành mạng lưới liên kết các tổ chức nghiên cứu, học giảnhằm thúc đẩy ngành Việt Nam học ngày càng phát triển.
Với quy mô 15 tiểu ban chuyên môn gồm những nội dung cụ thể như:Lịch sử Việt Nam: truyền thống và hiện đại; Văn hóa và giao lưu văn hóatrong hội nhập và phát triển bền vững; Kinh tế Việt Nam trong hội nhậpvà phát triển bền vững…, hơn 800 tham luận trong đó có hơn 200 tham luậncủa các học giả nước ngoài đã tập trung thảo luận và làm rõ tất cả cáclĩnh vực trong hội nhập và phát triển kinh tế bền vững: kinh tế, chínhtrị, văn hóa, xã hội, môi trường, quan hệ quốc tế và an ninh khu vực.
Trên tinh thần trao đổi học thuật đầy tính xây dựng, cởi mởgiữa các học giả trong nước và quốc tế, Hội thảo Việt Nam học lần thứ IVnăm 2012 là cầu nối để những ý tưởng, kiến nghị hữu ích, luận cứ khoahọc quý báu đến được với công chúng yêu thích và tìm hiểu ngành Việt Namhọc cũng như các nhà quản lý chính sách Việt Nam, từ đó đóng góp cho sựnghiệp phát triển đất nước và con người Việt Nam./.
Thu Phương (TTXVN)