Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ về tình hình kinh tế-xã hội sáng 18/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các đại biểu không chỉ đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2026 mà cần tập trung phân tích, hiến kế những giải pháp thực sự đột phá, tạo nền tảng để đất nước đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027.
Đóng góp những giải pháp cụ thể, thiết thực, khả thi
Đánh giá bức tranh kinh tế-xã hội 9 tháng đầu năm 2026, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ phấn khởi trước những kết quả tích cực đạt được. Tăng trưởng kinh tế đạt 9,01%, mức tăng rất đáng ghi nhận trong khoảng 15 năm qua. Các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng hệ thống chính trị và công tác đối ngoại đều đạt được những kết quả quan trọng.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh bên cạnh thành tựu đạt được, phải thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, khó khăn, thách thức của nền kinh tế.
Những vấn đề này đã được Trung ương, Bộ Chính trị phân tích, đánh giá và có các nghị quyết, kết luận liên quan. Điều quan trọng là phải tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn của các đại biểu Quốc hội để đóng góp những giải pháp cụ thể, thiết thực, khả thi, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội năm 2026 theo nghị quyết của Trung ương và Quốc hội, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bứt phá trong năm 2027.
Chỉ rõ bảy nhóm tồn tại, hạn chế cần đặc biệt quan tâm, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trước hết, nền tảng tăng trưởng kinh tế chưa thực sự vững chắc, tính bền vững chưa cao. Cùng với đó, áp lực lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh giá cả hàng hóa thế giới diễn biến phức tạp, có thể tác động trực tiếp đến thị trường trong nước.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, công tác điều hành giá cả từ nay đến cuối năm phải hết sức thận trọng, chủ động kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu, không để biến động giá cả gây sức ép lên lạm phát, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô và đời sống nhân dân.
Một hạn chế khác được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt quan tâm là đầu tư tư nhân chưa có sự bứt phá mạnh mẽ, hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực còn thấp. Đầu tư tư nhân chiếm khoảng 53% tổng vốn đầu tư nhưng chỉ tăng khoảng 14%, thấp nhất trong ba khu vực. Đối với đầu tư công, tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 63%, trong khi vốn tạm ứng chưa thu hồi còn cao.
Từ kinh nghiệm thực tiễn công tác tại địa phương, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát việc tạm ứng vốn cho các nhà thầu; bảo đảm giải ngân phải gắn với khối lượng công việc thực tế, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán, tránh tình trạng giải ngân trên sổ sách nhưng không tương xứng với kết quả thực hiện. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý thực trạng nhiều dự án chậm triển khai do vướng mắc về thủ tục, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới.
Đề cập những khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng lãi suất, những vướng mắc về đất đai, chi phí đầu vào, logistics và chi phí tuân thủ đang tạo sức ép lớn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trong bối cảnh số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn cao, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu giải pháp giảm lãi suất cho vay, tạo điều kiện thuận lợi hơn để doanh nghiệp tiếp cận vốn, phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội chỉ ra những yếu tố thiếu bền vững trong cơ cấu xuất nhập khẩu, sự phụ thuộc vào một số thị trường; chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều, tình trạng thiếu nhân lực chất lượng cao, thất nghiệp thanh niên, chênh lệch tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu giữa các vùng, miền.
Đáng chú ý, mặc dù đã có nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, nhưng năng lực nội tại của nền kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa tạo được đột phá rõ nét; năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng làm chủ công nghệ trong nước còn hạn chế.
Tạo đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ
Từ việc phân tích những tồn tại, hạn chế, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh những nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm tạo nền tảng thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Trước hết, phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết; tạo đột phá trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng, hiệu quả, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, bảo đảm an ninh năng lượng; đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật. Đồng thời, phải đặc biệt quan tâm phát triển con người, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, giải quyết tình trạng thiếu trường lớp, sách giáo khoa, phát triển nhà ở xã hội, giảm nghèo; tăng cường bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đề cập vấn đề huy động và sử dụng nguồn lực, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, không chỉ cần giải quyết bài toán về vốn mà quan trọng hơn là phải nâng cao khả năng hấp thụ, giải ngân và sử dụng vốn hiệu quả, bảo đảm nguồn lực được chuyển hóa thành các công trình, dự án, năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới.
Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tạo chuyển biến thực chất, đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2027. Dẫn chứng từ hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho biết, khối lượng công việc lập pháp những năm gần đây tăng rất lớn, đòi hỏi phải liên tục đổi mới phương thức hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu không ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới, rất khó đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về tiến độ, chất lượng xây dựng pháp luật.
Từ thực tiễn hoạt động của Quốc hội cũng như kinh nghiệm quốc tế, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực quan trọng để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải chuyển mạnh trọng tâm triển khai các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sang kết quả, sản phẩm cụ thể. Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay, từ Trung ương đến các bộ, ngành, địa phương đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, điều quan trọng là từng cơ quan, đơn vị phải xác định rõ sản phẩm, kết quả mang lại, hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh không thể chỉ dừng lại ở việc ban hành chủ trương, nghị quyết, chương trình, kế hoạch mà phải có kết quả cụ thể, đo lường được, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển./.
Đường Hồ Chí Minh thông tuyến: Đòn bẩy phát triển vùng miền núi phía Tây
Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự án đường Hồ Chí Minh dài 3.183 km sẽ cơ bản nối thông vào cuối năm 2026.
