Phật giáo Việt Nam và sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc

Trải qua hơn 2.000 năm du nhập vào Việt Nam, Phật giáo Việt Nam là 1 tôn giáo có truyền thống yêu nước với tinh thần “Hộ quốc an dân," gắn bó với vận mệnh của đất nước, luôn đồng hành cùng dân tộc.

Đại lễ Phật đản, Phật lịch 2570-Dương lịch 2026 tại Việt Nam Quốc Tự, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)
Đại lễ Phật đản, Phật lịch 2570-Dương lịch 2026 tại Việt Nam Quốc Tự, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Xuân Khu/TTXVN)

Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031 và Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (7/11/1981-7/11/2026) diễn ra từ ngày 5-7/11/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Với phương châm “Kỷ cương, Đổi mới, Hiệu lực, Hiệu quả," Đại hội tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX, xác định phương hướng hoạt động nhiệm kỳ X, tiếp tục kiện toàn tổ chức và khẳng định vai trò của Phật giáo Việt Nam trong đời sống xã hội.

Đây cũng là dịp để Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn lại chặng đường 45 năm hình thành, phát triển, tri ân các bậc tiền bối hữu công và khẳng định tinh thần đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phật giáo Việt Nam với tinh thần "Hộ quốc an dân"

Trải qua hơn 2.000 năm du nhập vào Việt Nam, Phật giáo Việt Nam là một tôn giáo có truyền thống yêu nước với tinh thần “Hộ quốc an dân," đã sớm gắn bó với vận mệnh của đất nước, luôn đồng hành cùng dân tộc trong suốt quá trình truyền bá tư tưởng giáo lý Phật giáo.

Từ các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần đã thể hiện tinh thần tự chủ, độc lập, anh dũng của dân tộc; đồng thời khẳng định tinh thần gắn liền đạo pháp với dân tộc của Phật giáo Việt Nam. Có thể kể đến các Thiền sư Không Lộ, Vạn Hạnh… đã hết lòng phò Vua giúp nước, xây dựng xã tắc vững bền.

Đặc biệt, lịch sử Việt Nam mãi ghi nhớ công lao của vị vua anh minh Trần Nhân Tông có công lớn lãnh đạo nhân dân bảo vệ Tổ quốc. Khi đất nước thái bình, Người nhường ngôi, từ bỏ giàu sang, quyền quý, tìm nơi non cao Yên Tử để học Phật, tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm - một dòng thiền riêng của Việt Nam tồn tại tới ngày nay.

ttxvn-yen-tu.jpg
Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông được đúc bằng đồng nguyên khối, cao 15m, nặng 138 tấn, tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh (Yên Tử, Quảng Ninh) có độ cao 900m so với mặt nước biển. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Bước sang thời đại Hồ Chí Minh, truyền thống yêu nước ấy tiếp tục tỏa sáng khi nhiều tăng ni, Phật tử cởi áo cà sa khoác chiến bào, biến ngôi chùa thành cơ sở cách mạng, góp phần xứng đáng vào công cuộc kháng chiến cứu nước và thống nhất non sông.

Không ít người đã anh dũng hy sinh, làm rạng ngời tinh thần từ bi gắn liền với lòng yêu nước. Sự kiện Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu năm 1963 để bảo vệ chính pháp, bảo vệ hòa bình, đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần hy sinh vì dân tộc và đạo pháp.

Trong niềm vui thống nhất “non sông liền một dải” của cả dân tộc, tăng, ni, phật tử cả nước luôn ước nguyện xây dựng một Giáo hội Phật giáo chung trong cả nước thành khối đoàn kết chặt chẽ trong khối đại đoàn kết dân tộc.

ttxvn-lam-dong-dong-dao-tang-ni-phat-tu-han-hoan-ruoc-phat-dan-sinh-1.jpg
Lễ rước Phật đản sinh và nghi thức Mộc Dục (tắm Phật bằng nước hoa thơm nhài). (Ảnh: Nguyễn Dũng/TTXVN)

Và Đại hội Đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam tổ chức từ ngày 4 đến 7/11/1981 tại chùa Quán Sứ, Thủ đô Hà Nội đã quy tụ 9 tổ chức Giáo hội, Hệ phái Phật giáo trong cả nước để thành lập ra Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Hội nghị thông qua Hiến chương, xác lập đường hướng hành đạo “Đạo pháp-Dân tộc-Chủ nghĩa xã hội."

Từ dấu mốc năm 1981 đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng bước củng cố tổ chức, phát triển hệ thống giáo dục, mở rộng hoạt động xã hội và tăng cường hội nhập quốc tế.

45 năm Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Phát triển cùng đất nước-Bước vào kỷ nguyên mới

Trải qua 45 năm hình thành và phát triển, với 9 kỳ Đại hội, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã kế thừa truyền thống hơn 2.000 năm lịch sử của Phật giáo Việt Nam, luôn đồng hành cùng dân tộc và có những đóng góp tích cực trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước theo phương châm “Đạo pháp-Dân tộc-Chủ nghĩa xã hội."

Tăng ni, phật tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam không ngừng phát huy tinh thần yêu nước, tích cực xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, hưởng ứng, tham gia các phong trào thi đua ích nước, lợi dân, ích đạo, lợi đời.

Đặc biệt, trong nhiệm kỳ IX (2022-2027), Giáo hội Phật giáo Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trên các lĩnh vực hoằng pháp, giáo dục, hướng dẫn Phật tử, từ thiện xã hội và hội nhập quốc tế.

Công tác tăng sự, quản lý tự viện và củng cố tổ chức được quan tâm. Hiện cả nước có gần 65.000 tăng ni, gần 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung.

Trong nhiệm kỳ IX, Giáo hội tổ chức 47 Đại giới đàn với 18.819 giới tử thụ giới; triển khai nhiều khóa bồi dưỡng nghiệp vụ trụ trì, hành chính Giáo hội, kiến thức pháp luật, quốc phòng và an ninh với gần 35.000 lượt tăng ni tham gia.

Giáo dục Phật giáo tiếp tục phát triển về quy mô và chất lượng. Các cơ sở đào tạo có 1.366 tăng ni tốt nghiệp cử nhân Phật học, 44 tăng ni tốt nghiệp thạc sỹ Phật học và 3 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sỹ Phật học. Các Học viện Phật giáo Việt Nam mở rộng hợp tác đào tạo, nghiên cứu và trao đổi học thuật với 11 trường đại học, viện nghiên cứu nước ngoài.

Hoạt động hoằng pháp có nhiều đổi mới, kết hợp phương thức truyền thống với công nghệ thông tin, truyền thông số và trí tuệ nhân tạo. Hơn 200 chương trình thuyết giảng được truyền hình trực tiếp; các khóa tu, lớp giáo lý, đạo tràng Phật tử và hoạt động Gia đình Phật tử tiếp tục phát triển, góp phần lan tỏa những giá trị từ bi, trí tuệ, hiếu đạo và trách nhiệm cộng đồng, đặc biệt trong thế hệ trẻ.

Thực hiện lời Phật dạy: “Phục vụ chúng sinh là thiết thực cúng dàng chư Phật," Giáo hội Phật giáo Việt Nam luôn coi công tác từ thiện xã hội là một trong những công tác phật sự trọng tâm của Giáo hội và của tăng ni, phật tử.

Theo thống kê của Giáo hội, tổng giá trị các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội trong nhiệm kỳ IX đạt hơn 7.500 tỷ đồng. Nguồn lực này được triển khai thông qua nhiều hoạt động thiết thực như cứu trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, chăm lo người nghèo, người cao tuổi, trẻ em mồ côi, người khuyết tật; xây dựng nhà tình nghĩa, cầu giao thông và trường học, góp phần chia sẻ khó khăn, cải thiện đời sống người dân tại nhiều địa phương.

Đặc biệt trong thời kỳ đại dịch COVID-19, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã thực hiện các mô hình như: 1.247 điểm tiếp sức với 8,6 triệu suất ăn miễn phí và 380 tỷ đồng ủng hộ quỹ vaccine. Đây chính là minh chứng cho vai trò của tôn giáo như một lực lượng xã hội đặc biệt quan trọng, luôn đồng hành cùng đất nước trong những thời điểm khó khăn nhất.

Cùng với các hoạt động trong nước, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng mở rộng hoạt động giao lưu quốc tế trên tinh thần hòa bình, hữu nghị và đoàn kết với các tổ chức Phật giáo ở nhiều quốc gia và nhiều tôn giáo khác.

ttxvn-chu-tich-nuoc-du-dai-le-phat-dan-lien-hop-quoc-vesak-2025-8014742-3.jpg
Các đại biểu quốc tế dự khai mạc Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc - Vesak 2025. (Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN)

Đặc biệt, Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025 tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh với chủ đề “Đoàn kết và bao dung vì nhân phẩm con người: Tuệ giác Phật giáo vì hòa bình thế giới và phát triển bền vững” đã khẳng định năng lực tổ chức, tinh thần hội nhập và vị thế quốc tế của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Sự kiện cung rước và tôn trí Xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từ Ấn Độ tại Việt Nam nhân Đại lễ là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, thu hút hơn 17 triệu lượt tăng ni, phật tử và người dân chiêm bái, đảnh lễ.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện duy trì kết nối, hướng dẫn hoạt động Phật sự tại 35 quốc gia, vùng lãnh thổ, đồng thời hỗ trợ phát triển 22 Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài. Những hoạt động này góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và quảng bá hình ảnh đất nước.

Trên nền tảng những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ IX, bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Giáo hội Phật giáo Việt Nam xác định tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, hòa hợp, tinh thần hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc. Một trong những điểm nhấn của nhiệm kỳ mới là đẩy mạnh đổi mới quản trị và chuyển đổi số.

Trung ương Giáo hội đã chỉ đạo nâng cấp toàn diện nền tảng mạng xã hội Phật giáo, từ công nghệ, nội dung đến phương thức quản trị và vận hành. Phiên bản mới hướng đến xây dựng hệ sinh thái Phật giáo số với các tiện ích như thiền đường số, không gian lễ Phật, thư viện Phật pháp, hỗ trợ học tập và thực hành Phật pháp trực tuyến, kết nối Tăng Ni, Phật tử trong các hoạt động Phật sự và thiện nguyện cộng đồng.

Giáo hội cũng từng bước nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ chuỗi khối và các giải pháp bảo mật dữ liệu, hướng tới xây dựng hệ sinh thái hoằng pháp số an toàn, minh bạch, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt Phật sự trong bối cảnh mới. Các hoạt động được triển khai trên cơ sở tuân thủ giáo lý, Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và quy định của pháp luật.

Có thể khẳng định rằng, truyền thống "Hộ quốc an dân" không chỉ là di sản quá khứ, mà là ngọn đuốc soi đường cho hiện tại và tương lai. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Phật giáo Việt Nam - với Giáo hội vững mạnh, tăng ni đoàn kết, hòa hợp và hàng triệu tín đồ phật tử sẽ tiếp tục đồng hành cùng dân tộc, vun bồi trí tuệ, lòng từ bi, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng./.

(TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

Đại biểu thực hiện nghi thức khởi công xây dựng Thiền viện Vĩnh Nghiêm Tây Ninh. (Ảnh: Đức Hạnh/TTXVN)

Khởi công xây dựng Thiền viện Vĩnh Nghiêm Tây Ninh

Được xây liền kề Khu Di tích lịch sử cách mạng Bình Thành, Thiền viện Vĩnh Nghiêm hướng tới tạo dựng không gian văn hóa hài hòa, kết nối truyền thống cách mạng với đời sống tinh thần của người dân.