Nên đưa thuốc lá vào đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường là ý kiến chung của các đại biểu Trần Hanh (Vĩnh Phúc), Lê Dũng(Tiền Giang), Thái Thị An Chung (Nghệ An), Nguyễn Thị Thu Hồng (Thừa Thiên-Huế),Bùi Thị Hòa (Đắc Nông)... tại buổi thảoluận tại hội trường về Luật thuế bảo vệ môi trường, ngày 5/6.
Đưa ra các con số nghiên cứu về tác hại của thuốc lá, đại biểu Thái Thị AnChung (Nghệ An) kiến nghị bổ sung thuốc lá và các sản phẩm về thuốc lá vào danhmục đối tượng chịu thuế.
Theo đại biểu An Chung, thuốc lá gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đếnsức khỏe. Theo nghiên cứu mới được công bố của một số nhà khoa học trên thếgiới, trong thuốc lá có chứa chất phóng xạ nguy hiểm và không ổn định, đầu lọcthuốc không thể tái sinh... nên việc đưa thuốc lá vào diện chịu thuế bảo vệ môitrường là cần thiết.
Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ hút thuốc lácao nhất trong khu vực và trên thế giới. Giá bán thuốc lá thấp nên thanh thiếuniên, người nghèo đều dễ dàng tiếp cận. Trong khi Việt Nam chưa có một đạo luậtriêng về cấm thuốc lá thì việc đưa vào diện đối tượng chịu thuế bảo vệ môitrường cũng là hoàn toàn phù hợp với công ước quốc tế.
Đồng quan điểm này, các đại biểu Bùi Thị Hòa (Đắc Nông), Lê Dũng (TiềnGiang) bày tỏ, thuốc lá rẻ, chứa nhiều chất độc hại, gây nhiều bệnh hiểm nghèo,gây ô nhiễm, cần thu thêm thuế bảo vệ môi trường càng sớm càng tốt, không nên vìlo ngại ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà không dám làm.
Tiếp tục thảo luận về đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường, các đại biểu cho rằng đối tượng chịu thuế chỉ là nămnhóm như dự thảo luật đề ra là quá hẹp, chưa bao quát hết. Để có thểngăn chặncác sản phẩm gây ô nhiễm, các đại biểu cho rằng cần nghiên cứu rà soáttổng thểnhóm hàng gây ô nhiễm môi trường và quy định nhóm nào tạm thời áp dụngthuế suấtbằng không để đảm bảo tính bền vững của luật, tránh việc sửa luật khiđưa vào ápdụng.
Bên cạnh đó, khuyến khích người dân sử dụng các sản phẩm thân thiện vớimôi trường, khuyến cáo không nên dùng thuốc bảo vệ thực vật. Một số đạibiểu lạinêu quan điểm dự thảo luật mới chủ yếu đánh vào nhân dân và người nghèo,trongkhi các nhà máy, những người làm ra các sản phẩm gây ô nhiễm thì chưa đềcậpđến.
Theo đại biểu Trần Hanh (Vĩnh Phúc), phải rà soát, liệt kê các mặt hàngtheo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, phải quy định cụ thểhơn đốitượng chịu thuế. Đánh thuế, nhưng không gây xáo trộn cho sản xuất kinh doanh, không ảnhhưởng đến lợi ích tiêu dùng và cũng cần tránh khuynh hướng nộp thuế đểtiếp tụcđược xả thải gây ô nhiễm môi trường.
Đại biểu Lê Dũng (Tiền Giang) cho rằng cần xây dựng chính sách người gâyônhiễm phải có trách nhiệm trả phí và người hưởng môi trường trong lànhcũng phảitrả phí.
Nhiều đại biểu cũng thắc mắc vì sao không đánh thuế bảo vệ môi trường đốivới hàng hóa tạm nhập, tái xuất, hàng hóa quá cảnh... Đại biểu Phan Mỹ Bình(Tuyên Quang) và Dương Thị Thu Hà (Lào Cai) kiến nghị bỏ điểm d khoản 1 Điều 4quy định hàng hóa được vận chuyển từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu thông quacửa khẩu Việt Nam không thuộc diện chịu thuế.
Khung thuế thế nào là hợp lý?
Hầu hết các đại biểu đều cho rằng tiêu chí để xây dựng khung thuế đối vớimột số đối tượng chịu thuế là chưa rõ ràng, biên độ khung thuế rộng. Đại biểuDanh Út cho rằng mức thuế tuyệt đối qui định theo biểu khung tại khoản 1 Điều 8,là chưa chính xác, biên độ quá rộng.
Đại biểu Danh Út cũng như các đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh), Lý KimKhánh (Cà Mau), Dương Thị Thu Hà (Lào Cai) ... kiến nghị nên áp dụng thuế suấttheo tỷ lệ phần trăm bởi phương pháp này, qua thực tiễn thi hành được đánh giálà hợp lý, không phát sinh vướng mắc, bảo đảm ổn định về số thu cho ngân sách,nhất là khi giá cả hàng hóa biến động.
Trong bối cảnh trượt giá hiện nay, nhấtlà những mặt hàng như xăng dầu lên xuống thất thường, việc áp dụng phương pháptính thuế tuyệt đối (bằng tiền) sẽ phát sinh bất hợp lý, dẫn đến thường xuyênphải điều chỉnh biểu khung và mức thuế; trong khi đó, luật là văn bản có giá trịpháp lý cao, cần được áp dụng ổn định.
Đại biểu Danh Út cũng đề nghị thu hẹp biên độ khung bởi chênh lệch ở mứcvài lần là chưa hợp lý, chưa tạo sự công bằng trong các đối tượng chịu thuế, nêncó sự thống nhất mức thu thuế của hàng hóa. Trong mức thuế xăng dầu cũng khônghợp lý, mức thuế đối với xăng từ 1.000-4.000 đồng/lít, trong khi xăng ít gây ônhiễm môi trường hơn dầu mà dầu chỉ có mức thuế bằng 50% của xăng. Cũng cần xemxét thuế và phí bảo vệ môi trường, tránh tình trạng thuế chồng lên thuế, đặcbiệt là thuế xăng dầu, tác động xấu đến sản xuất và người tiêu dùng...
Bảo vệ quan điểm của cơ quan soạn thảo, đại biểu Cao Ngọc Xuyên (Bạc Liêu)cho rằng áp dụng mức thuế suất tuyệt đối là hợp lý. Theo đại biểu, mức thuế suấttuyệt đối có ưu điểm đảm bảo nguồn thu ngân sách khi có biến động, trượt giá,tạo sự đơn giản, minh bạch trong việc thực hiện, bảo đảm ổn định nghĩa vụ đónggóp vào ngân sách nhà nước của người sử dụng sản phẩm...
Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng theo kinhnghiệm của quốc tế, để thuận tiện, đơn giản và có thể thực hiện ngay được, phần lớnđều quy định áp dụng thuế suất tuyệt đối. Còn việc căn cứ vào mức độ gây ô nhiễmnhư thế nào để xác định thuế suất và ban hành biểu khung thì cơ quan soạn thảođã nghiên cứu.
Về ý kiến không đánh thuế với sản phẩm xuất khẩu, ông Kiên khẳng định sảnphẩm khi xuất sang nước khác thì đương nhiên họ đánh thuế nếu gây ô nhiễm. ViệtNam không đưa sản phẩm xuất khẩu gây ô nhiễm môi trường vào đối tượng chịu thuếlà để tạo điều kiện tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, vì thuế làmột yếu tố cấu thành giá./.
Đưa ra các con số nghiên cứu về tác hại của thuốc lá, đại biểu Thái Thị AnChung (Nghệ An) kiến nghị bổ sung thuốc lá và các sản phẩm về thuốc lá vào danhmục đối tượng chịu thuế.
Theo đại biểu An Chung, thuốc lá gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đếnsức khỏe. Theo nghiên cứu mới được công bố của một số nhà khoa học trên thếgiới, trong thuốc lá có chứa chất phóng xạ nguy hiểm và không ổn định, đầu lọcthuốc không thể tái sinh... nên việc đưa thuốc lá vào diện chịu thuế bảo vệ môitrường là cần thiết.
Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ hút thuốc lácao nhất trong khu vực và trên thế giới. Giá bán thuốc lá thấp nên thanh thiếuniên, người nghèo đều dễ dàng tiếp cận. Trong khi Việt Nam chưa có một đạo luậtriêng về cấm thuốc lá thì việc đưa vào diện đối tượng chịu thuế bảo vệ môitrường cũng là hoàn toàn phù hợp với công ước quốc tế.
Đồng quan điểm này, các đại biểu Bùi Thị Hòa (Đắc Nông), Lê Dũng (TiềnGiang) bày tỏ, thuốc lá rẻ, chứa nhiều chất độc hại, gây nhiều bệnh hiểm nghèo,gây ô nhiễm, cần thu thêm thuế bảo vệ môi trường càng sớm càng tốt, không nên vìlo ngại ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà không dám làm.
Tiếp tục thảo luận về đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường, các đại biểu cho rằng đối tượng chịu thuế chỉ là nămnhóm như dự thảo luật đề ra là quá hẹp, chưa bao quát hết. Để có thểngăn chặncác sản phẩm gây ô nhiễm, các đại biểu cho rằng cần nghiên cứu rà soáttổng thểnhóm hàng gây ô nhiễm môi trường và quy định nhóm nào tạm thời áp dụngthuế suấtbằng không để đảm bảo tính bền vững của luật, tránh việc sửa luật khiđưa vào ápdụng.
Bên cạnh đó, khuyến khích người dân sử dụng các sản phẩm thân thiện vớimôi trường, khuyến cáo không nên dùng thuốc bảo vệ thực vật. Một số đạibiểu lạinêu quan điểm dự thảo luật mới chủ yếu đánh vào nhân dân và người nghèo,trongkhi các nhà máy, những người làm ra các sản phẩm gây ô nhiễm thì chưa đềcậpđến.
Theo đại biểu Trần Hanh (Vĩnh Phúc), phải rà soát, liệt kê các mặt hàngtheo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, phải quy định cụ thểhơn đốitượng chịu thuế. Đánh thuế, nhưng không gây xáo trộn cho sản xuất kinh doanh, không ảnhhưởng đến lợi ích tiêu dùng và cũng cần tránh khuynh hướng nộp thuế đểtiếp tụcđược xả thải gây ô nhiễm môi trường.
Đại biểu Lê Dũng (Tiền Giang) cho rằng cần xây dựng chính sách người gâyônhiễm phải có trách nhiệm trả phí và người hưởng môi trường trong lànhcũng phảitrả phí.
Nhiều đại biểu cũng thắc mắc vì sao không đánh thuế bảo vệ môi trường đốivới hàng hóa tạm nhập, tái xuất, hàng hóa quá cảnh... Đại biểu Phan Mỹ Bình(Tuyên Quang) và Dương Thị Thu Hà (Lào Cai) kiến nghị bỏ điểm d khoản 1 Điều 4quy định hàng hóa được vận chuyển từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu thông quacửa khẩu Việt Nam không thuộc diện chịu thuế.
Khung thuế thế nào là hợp lý?
Hầu hết các đại biểu đều cho rằng tiêu chí để xây dựng khung thuế đối vớimột số đối tượng chịu thuế là chưa rõ ràng, biên độ khung thuế rộng. Đại biểuDanh Út cho rằng mức thuế tuyệt đối qui định theo biểu khung tại khoản 1 Điều 8,là chưa chính xác, biên độ quá rộng.
Đại biểu Danh Út cũng như các đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh), Lý KimKhánh (Cà Mau), Dương Thị Thu Hà (Lào Cai) ... kiến nghị nên áp dụng thuế suấttheo tỷ lệ phần trăm bởi phương pháp này, qua thực tiễn thi hành được đánh giálà hợp lý, không phát sinh vướng mắc, bảo đảm ổn định về số thu cho ngân sách,nhất là khi giá cả hàng hóa biến động.
Trong bối cảnh trượt giá hiện nay, nhấtlà những mặt hàng như xăng dầu lên xuống thất thường, việc áp dụng phương pháptính thuế tuyệt đối (bằng tiền) sẽ phát sinh bất hợp lý, dẫn đến thường xuyênphải điều chỉnh biểu khung và mức thuế; trong khi đó, luật là văn bản có giá trịpháp lý cao, cần được áp dụng ổn định.
Đại biểu Danh Út cũng đề nghị thu hẹp biên độ khung bởi chênh lệch ở mứcvài lần là chưa hợp lý, chưa tạo sự công bằng trong các đối tượng chịu thuế, nêncó sự thống nhất mức thu thuế của hàng hóa. Trong mức thuế xăng dầu cũng khônghợp lý, mức thuế đối với xăng từ 1.000-4.000 đồng/lít, trong khi xăng ít gây ônhiễm môi trường hơn dầu mà dầu chỉ có mức thuế bằng 50% của xăng. Cũng cần xemxét thuế và phí bảo vệ môi trường, tránh tình trạng thuế chồng lên thuế, đặcbiệt là thuế xăng dầu, tác động xấu đến sản xuất và người tiêu dùng...
Bảo vệ quan điểm của cơ quan soạn thảo, đại biểu Cao Ngọc Xuyên (Bạc Liêu)cho rằng áp dụng mức thuế suất tuyệt đối là hợp lý. Theo đại biểu, mức thuế suấttuyệt đối có ưu điểm đảm bảo nguồn thu ngân sách khi có biến động, trượt giá,tạo sự đơn giản, minh bạch trong việc thực hiện, bảo đảm ổn định nghĩa vụ đónggóp vào ngân sách nhà nước của người sử dụng sản phẩm...
Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng theo kinhnghiệm của quốc tế, để thuận tiện, đơn giản và có thể thực hiện ngay được, phần lớnđều quy định áp dụng thuế suất tuyệt đối. Còn việc căn cứ vào mức độ gây ô nhiễmnhư thế nào để xác định thuế suất và ban hành biểu khung thì cơ quan soạn thảođã nghiên cứu.
Về ý kiến không đánh thuế với sản phẩm xuất khẩu, ông Kiên khẳng định sảnphẩm khi xuất sang nước khác thì đương nhiên họ đánh thuế nếu gây ô nhiễm. ViệtNam không đưa sản phẩm xuất khẩu gây ô nhiễm môi trường vào đối tượng chịu thuếlà để tạo điều kiện tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, vì thuế làmột yếu tố cấu thành giá./.
Chu Thanh Vân (TTXVN/Vietnam+)
