Từ diện tích vườn tạp kém hiệu quả, gia đình bà Nguyễn Thị Lệ Nga (phường Thới Sơn, tỉnh An Giang) đã mạnh dạn chuyển sang trồng dưa lưới trong nhà màng, ứng dụng công nghệ cao.
Mô hình có diện tích trên 20.000 m², sản lượng khoảng 250 tấn mỗi năm, mang lại lợi nhuận hơn 3 tỷ đồng và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 30 lao động địa phương.
Mạnh dạn chuyển đổi cây trồng
Năm 2019, nhận thấy việc trồng xoài trên diện tích đất vườn đồi của gia đình mang lại hiệu quả kinh tế không cao, bà Nguyễn Thị Lệ Nga (ngụ khóm Sơn Tây, phường Thới Sơn, tỉnh An Giang) quyết định tìm hướng sản xuất mới.
Qua tham quan, học hỏi các mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng, vợ chồng bà nhận thấy đây là loại cây trồng ngắn ngày, có khả năng kiểm soát quy trình sản xuất và mang lại giá trị kinh tế cao.
Sau thời gian tham quan, học hỏi kỹ thuật, gia đình bà Nga quyết định đầu tư 400 triệu đồng xây dựng 4 nhà màng với tổng diện tích 4.000 m² để trồng dưa lưới ứng dụng công nghệ cao.
Theo bà Nga, dưa lưới có thời gian sinh trưởng ngắn, khoảng hơn 2 tháng từ khi gieo hạt đến thu hoạch. Tuy nhiên, để cây phát triển tốt, đạt năng suất và chất lượng, người trồng phải nắm vững kỹ thuật từ khâu làm đất, chọn giống, chăm sóc, thụ phấn đến tuyển quả. Đặc biệt, việc điều tiết lượng nước và phân bón cần được thực hiện phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
Dẫn chúng tôi tham quan khu nhà màng trồng dưa lưới vàng Thanh Long chuẩn bị đến thời điểm thu hoạch, điều chúng tôi dễ dàng cảm nhận là không gian sản xuất hiện đại, sạch sẽ, các luống dưa được bố trí khoa học, cây sinh trưởng đồng đều, quả dưa to, màu vàng đẹp mắt.
Điểm nổi bật của mô hình là hệ thống tưới nhỏ giọt và châm phân tự động. Thay vì tưới thủ công, lượng nước và dinh dưỡng được cung cấp chính xác đến từng gốc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng.
Với mỗi nhà màng rộng 1.000 m², được bố trí khoảng 3.000 cây dưa. Khi cây bắt đầu đậu quả, mỗi cây chỉ giữ lại một quả đạt yêu cầu để cây tập trung dinh dưỡng, giúp quả phát triển đồng đều, to, tròn, độ đường cao,… Cây được bấm ngọn, khống chế chiều cao không quá 2,5 m nhằm thuận tiện chăm sóc và quản lý sinh trưởng.
Bà Nga cho biết, trồng dưa lưới trong nhà màng có ưu điểm là hạn chế tác động bất lợi của thời tiết, giảm sâu bệnh và chủ động hơn trong sản xuất. Tuy nhiên, mô hình đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu khá lớn, người trồng phải thường xuyên kiểm tra tình trạng cây để điều chỉnh chế độ chăm sóc. Nếu tưới thiếu nước, cây sinh trưởng kém; ngược lại, tưới quá nhiều có thể ảnh hưởng đến bộ rễ và khiến quả bị nứt...
“Dù đã có hệ thống tự động, hằng ngày vợ chồng tôi và công nhân vẫn phải thường xuyên kiểm tra, theo dõi tình trạng cây để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp,” bà Nga nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, để tiếp tục nâng cao kỹ thuật, gia đình bà Nga tích cực tham gia các lớp tập huấn, tham quan những mô hình hiệu quả và trao đổi kinh nghiệm với những người trồng dưa lâu năm. Qua từng vụ, gia đình bà tiếp tục điều chỉnh quy trình chăm sóc, lựa chọn giống và áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.
“Muốn dưa đạt chất lượng tốt, các khâu sản xuất phải được kiểm soát ngay từ đầu, từ xử lý môi trường nhà màng, ươm hạt giống đến chăm sóc, tưới nước và bón phân. Chúng tôi hướng đến quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP để nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn cho người sản xuất và người tiêu dùng,” bà Nga chia sẻ.
Mở rộng sản xuất, tạo việc làm tại chỗ
Sau gần 7 năm gắn bó với cây dưa lưới, từ 4 nhà màng ban đầu, gia đình bà Nga đã thuê thêm đất, mở rộng quy mô lên 20 nhà màng với tổng diện tích hơn 20.000 m². Các khu nhà màng được bố trí trồng gối vụ, duy trì sản xuất khoảng 4 vụ mỗi năm, bảo đảm nguồn cung thường xuyên cho thị trường.
Mỗi nhà màng diện tích 1.000 m² cho sản lượng khoảng 3-3,5 tấn quả sau hơn 2 tháng chăm sóc. Dưa có trọng lượng trung bình 1,5-2 kg/quả, được thương lái đến tận vườn thu mua với giá dao động 40.000-60.000 đồng/kg, tùy thời điểm.
Nhờ kiểm soát tốt quy trình chăm sóc, sản phẩm có chất lượng ổn định, được người tiêu dùng ưa chuộng. Bình quân mỗi năm, toàn bộ diện tích sản xuất đạt sản lượng khoảng 250 tấn. Sau khi trừ chi phí giống, phân bón, điện, nước, thuê đất và nhân công, gia đình thu lãi hơn 3 tỷ đồng.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế ổn định cho gia đình, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 30 lao động tại địa phương, với mức thu nhập bình quân khoảng 7 triệu đồng/người/tháng.
Theo bà Nga, hiện gia đình đang tiếp tục tìm hiểu các giải pháp canh tác theo hướng hữu cơ và tuần hoàn nhằm giảm tác động đến môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và phù hợp với nhu cầu, quy mô thực tế tại địa phương.
Bà Lý Thúy Vân, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Thới Sơn, đánh giá mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của gia đình bà Nguyễn Thị Lệ Nga là một trong những cách làm hiệu quả trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.
Việc đưa công nghệ vào sản xuất giúp bà con nông dân khai thác tốt hơn diện tích đất vườn kém hiệu quả, giảm sự phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và nâng cao giá trị nông sản.
Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Thới Sơn Lý Thúy Vân, thời gian qua, các ngành chức năng của tỉnh An Giang, phường Thới Sơn, nhất là Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh An Giang, Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh An Giang đã hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống và nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất. Đến nay, phường Thới Sơn có 3 hộ chuyển đổi vườn tạp sang trồng dưa lưới trong nhà màng, bước đầu đạt hiệu quả kinh tế cao.
Địa phương sẽ tiếp tục nắm bắt khó khăn của các hộ sản xuất, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn, giống cây trồng và tiến bộ kỹ thuật; đồng thời khuyến khích tham quan, học hỏi các mô hình phù hợp trước khi đầu tư nhân rộng.
Từ hiệu quả mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của gia đình bà Nguyễn Thị Lệ Nga, có thể thấy việc chuyển đổi cây trồng gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ đã và đang mở thêm hướng phát triển sản xuất cho bà con nông dân tỉnh An Giang trong bối cảnh mới, qua đó góp phần nâng cao thu nhập, khai thác hiệu quả quỹ đất và phát triển nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững./.