Mục tiêu đến năm 2030, 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến đòi hỏi các địa phương không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ mà còn giúp người dân tự vận hành gian hàng, duy trì kinh doanh lâu dài, qua đó thu hẹp khoảng cách vùng miền và biến thương mại điện tử thành động lực tăng trưởng bền vững từ cấp cơ sở.
Đây là thông tin được đưa ra tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số" do Bộ Công Thương tổ chức ngày 11/11 tại Hà Nội.
Thu hẹp khoảng cách phát triển
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh đưa thương mại điện tử về xã là hoạt động cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế Số, đổi mới mô hình tăng trưởng và hiện đại hóa thương mại.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương, mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030 và đưa kinh tế số đạt khoảng 30% GDP đòi hỏi phải tạo thêm động lực mới. Trong đó, thương mại điện tử có khả năng lan tỏa, tác động tới sản xuất, phân phối và tiêu dùng.
Năm 2026, Bộ Công Thương được giao chủ trì thực hiện mục tiêu thị trường bán lẻ trực tuyến tới người tiêu dùng tăng 20-22% và tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 60-62%.
Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử; 60% số xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến.
Các địa phương ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng đóng góp 50% giá trị giao dịch bán lẻ trực tuyến tới người tiêu dùng cả nước.
Theo nội dung được trình bày tại hội nghị, việc triển khai hiệu quả thương mại điện tử đã được đưa vào Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới. Cấp xã cũng có trách nhiệm theo dõi, đo lường hoạt động này trên địa bàn.
Dư địa phát triển tại cơ sở còn lớn. Năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.
Tuy nhiên, mức độ phát triển chưa đồng đều. Theo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam 2026 của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh đạt 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm, trong khi ba địa phương kế tiếp chỉ đạt từ 17,9-22,3 điểm.
Trình bày đề dẫn “Bản đồ xã thương mại điện tử 2026,” ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương cho biết báo đã rà soát cổng thông tin của 3.321 xã, phường, đặc khu, với dữ liệu chốt ngày 4/11.
Trong 2.497 đơn vị đủ dữ liệu, 587 xã có hoạt động thương mại điện tử do chính xã tổ chức; 178 xã nêu được kết quả, nhưng chỉ 18 xã công bố số đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ bán hàng. Đây là thông tin do chính quyền tự đăng tải, chưa phải số đo doanh số thực tế, song cho thấy việc triển khai ở cơ sở cần thực chất hơn.
Một số địa phương đã đặt chỉ tiêu cụ thể. An Giang hướng tới 100% Ủy ban nhân dân cấp xã có kế hoạch riêng về thương mại điện tử và ít nhất một cán bộ phụ trách. Tuyên Quang, Ninh Bình đặt mục tiêu ít nhất 60% số xã, phường có thương nhân bán hàng trực tuyến.
Dù vậy, đa số tỉnh, thành phố chưa giao nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể cho cấp xã; hoạt động hỗ trợ còn nặng về tập huấn, livestream theo đợt.
Từ hỗ trợ bán hàng đến tự vận hành
Tại hội nghị, mô hình “Xã, phường thương mại điện tử” do TikTok Shop phối hợp với Cục Thương mại điện tử triển khai từ tháng 1/2026 được đánh giá là một sáng kiến bước đầu có kết quả thực tế.
Bà Trần Thị Tân, Giám đốc trách nhiệm xã hội của TikTok Shop cho biết trọng tâm của đề án là giúp người bán địa phương có thể tự làm nội dung, vận hành gian hàng và duy trì kinh doanh lâu dài.
Theo bà Tân, mô hình hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn như đào tạo thiếu liên tục và thực hành, thiếu lực lượng hỗ trợ tại chỗ, sản phẩm chưa được chuẩn hóa thông tin, nguồn cung chưa ổn định và khó khăn về giao nhận.
Theo TikTok Shop, đến nay chương trình đã đào tạo hơn 35.000 người bán địa phương, gắn thẻ nhận diện cho hơn 230.000 sản phẩm Việt và sản phẩm OCOP; doanh thu nhà bán hàng tăng trưởng trung bình 30,5%.
Số liệu do TikTok Shop cung cấp tính đến ngày 31/10 cho thấy tại xã Bình Lư, Lai Châu, có 15 nhà bán hàng và người làm tiếp thị liên kết được đào tạo, trong đó 8 người có khả năng kinh doanh độc lập; phát sinh 9.324 đơn hàng. Tại xã Phượng Dực, Hà Nội, 80 người được đào tạo, 44 người kinh doanh độc lập và phát sinh 73.070 đơn hàng. Tại xã Chợ Lách, Vĩnh Long, các con số tương ứng là 66 người, 50 người và 81.521 đơn hàng.
Theo bà Tân, thực tiễn từ nông sản vùng cao đến cây giống, hoa kiểng và hàng làng nghề cho thấy mô hình có thể điều chỉnh theo lợi thế từng địa phương. TikTok Shop đặt mục tiêu phối hợp để đến năm 2027, mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một xã, phường tham gia mô hình.
Cần thước đo thực chất
Bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) đánh giá mô hình xã, phường thương mại điện tử đạt kết quả tích cực bước đầu, góp phần trang bị kỹ năng để người dân trực tiếp kinh doanh trực tuyến.
Để đạt mục tiêu đến năm 2030, bà Huyền đề nghị địa phương chủ động chọn địa bàn, xác định nhóm sản phẩm có lợi thế, khảo sát nhu cầu người kinh doanh và bố trí đầu mối hỗ trợ tại chỗ. Sở Công Thương cần kết nối nguồn lực, theo dõi kết quả; các nền tảng, đơn vị dịch vụ hỗ trợ kỹ năng, công cụ, giao nhận và tiếp cận thị trường.
Các đại biểu cũng chỉ ra những vấn đề cần giải quyết lâu dài, từ năng lực vận hành của người bán, chuẩn hóa sản phẩm, ổn định nguồn cung đến chi phí giao nhận chặng đầu ở vùng cao.
Ông Nguyễn Văn Minh đề xuất theo dõi bốn nhóm chỉ số: Số chủ thể tham gia; số gian hàng đang hoạt động và người bán được đào tạo; số đơn hàng thành công, doanh thu, thị trường tiêu thụ; khả năng duy trì, chi phí và an toàn giao dịch. Tiến độ thực hiện mục tiêu 60% cần đối chiếu với danh sách những người đang thực sự kinh doanh.
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, thước đo cuối cùng của Hội nghị nằm ở từng xã: thêm bao nhiêu người dân tự bán được hàng, bao nhiêu sản phẩm có đầu ra ổn định, thu nhập người dân tăng bao nhiêu. Khi thương mại điện tử thực sự về tới xã, mỗi xã có thêm một động lực để cả nước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số./.
Hà Nội hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh chuyển đổi số, thương mại điện tử
Hà Nội vừa triển khai gói hỗ trợ 50 tỷ đồng, cấp phiếu điện tử giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh giảm chi phí chuyển đổi số, phát triển thương mại điện tử.
