Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT sửa đổi quy định về đánh giá học sinh tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Theo đó, sở giáo dục và đào tạo sẽ ra đề kiểm tra cuối kỳ chung cho các trường học trên toàn địa bàn với lớp 5, lớp 9 và lớp 12.
Quy định này đã nhận được sự ủng hộ của các nhà trường, các phụ huynh. Nhiều ý kiến đề xuất việc kiểm tra đánh giá cuối kỳ theo đề chung toàn tỉnh/thành phố nên mở rộng đối với tất cả các khối lớp, không chỉ với 5 khối cuối cấp.
Khách quan hơn, công bằng hơn
Việc sở giáo dục và đào tạo ra đề kiểm tra sẽ đảm bảo việc đánh giá được khách quan hơn, công bằng hơn là nhận định của nhiều người.
Theo bà Lê Thị Thái Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cầu Giấy B (phường Cầu Giấy, Hà Nội), hiện cả nước đã học chung một bộ sách giáo khoa, chương trình học đã quy định rõ các chuẩn yêu cầu cần đạt. Vì vậy, việc có đề kiểm tra đánh giá chung là rất tốt.
“Trước đây, các trường tự ra đề sẽ có thể sẽ chủ quan. Nếu có đề kiểm tra chung, kết quả sẽ khách quan hơn. Từ kết quả này, các trường có thể biết học sinh của trường mình đang ở mức độ nào, trường mình đang ở đâu so mặt bằng của toàn thành phố, từ đó có thể có những điều chỉnh để phát huy hơn nữa các mặt tích cực và khắc phục những điểm còn hạn chế nếu có,” bà Thái Anh chia sẻ.
Cũng theo bà Thái Anh, việc ra đề kiểm tra cuối kỳ luôn đòi hỏi yêu cầu cao, mất nhiều thời gian và công sức của giáo viên, nhà trường. Bên cạnh đó, sau khi sáp nhập, mặt bằng chất lượng giữa các cơ sở trong cùng một trường có sự chênh lệch, việc ra đề kiểm tra, đánh giá lại càng khó hơn. Vì vậy, việc sở giáo dục và đào tạo ra đề kiểm tra cuối kỳ cũng giúp giảm áp lực cho nhà trường.
“Tôi mong có thể mở rộng triển khai hoạt động này ở tất cả các khối lớp, không chỉ ở các lớp cuối cấp, từ đó giúp các nhà trường thực sự lượng hóa được chuẩn chung để cùng nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo,” bà Thái Anh nói.
Đây cũng là mong mỏi của nhiều phụ huynh. Chị Nguyễn Thanh Mai (Hoàng Liệt, Hà Nội) cho rằng khi sở giáo dục và đào tạo ra đề kiểm tra, điểm số sẽ sát năng lực của học sinh hơn.
“Tôi hy vọng điều này sẽ được triển khai ở tất cả các khối lớp. Khi đó, kết quả học tập sẽ thực chất hơn. Nếu việc kiểm tra đánh giá theo đề chung toàn tỉnh/thành phố được triển khai rốt ráo, chất lượng, đây sẽ là cơ sở quan trọng để có thể tiến đến việc xét tuyển lớp 10 thay vì phải thi tuyển như hiện nay. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi không chỉ đảm bảo về chất lượng đề mà còn yêu cầu cao về tính nghiêm túc trong khâu tổ chức ở các nhà trường,” chị Mai nói.
Giáo viên không còn “vừa đá bóng, vừa thổi còi”
Cũng theo chị Mai, việc sở giáo dục và đào tạo ra đề kiểm tra chung sẽ không còn tình trạng giáo viên, nhà trường “vừa đá bóng, vừa thổi còi” như hiện nay. Thầy cô phải dạy trách nhiệm hơn, tránh hiện tượng giáo viên dùng bài khó trong đề kiểm tra để ép học sinh học thêm ngoài giờ.
Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chương Dương, trước khi sáp nhập, trong nhiều năm qua, khi là Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương, việc ra đề kiểm tra đánh giá cuối kỳ đã được triển khai tại trường với phương châm bộ phận ra đề thi độc lập với giáo viên.
Cụ thể, đề thi môn Toán và Ngữ văn sẽ do hiệu trưởng, hiệu phó trực tiếp thực hiện do ban giám hiệu có chuyên môn về các môn học này. Với các môn học khác, trường thuê đội ngũ ra đề riêng thay vì giao cho các giáo viên. Cách làm này giúp cho việc đánh giá được khách quan hơn. Nếu giáo viên vừa là người dạy, vừa là người ra đề, rất khó để các thầy cô thực sự khách quan trong ra đề kiểm tra.
“Việc tách bạch giữa dạy và kiểm tra đánh giá vừa giảm áp lực cho giáo viên, vừa đảm bảo tính khách quan, vừa đánh giá chính xác hơn năng lực của học sinh. Từ kết quả đó giúp giáo viên, nhà trường biết năng lực thực sự của học sinh đến đâu để có sự điều chỉnh phù hợp trong việc dạy và học nhằm đảm bảo giúp học sinh đạt chuẩn yêu cầu của chương trình,” bà Vân Hồng nói.
Năm học 2026-2027 này, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là địa phương đầu tiên của cả nước lên kế hoạch triển khai khảo sát chung đề toàn thành phố. Việc khảo sát chung nhằm tạo mặt bằng đánh giá thống nhất hơn giữa các nhà trường khi học sinh làm cùng một đề, trong cùng thời gian và được tổ chức, chấm theo một quy trình. Kết quả khảo sát mang giá trị tham chiếu để nhìn nhận chất lượng giáo dục của các nhà trường. Bên cạnh đó, về lâu dài, có thể tính đến việc sử dụng kết quả này để xét tuyển lớp 10 với điều kiện tiên quyết là phải đảm bảo chính xác, khách quan, tin cậy, công bằng, nhằm giảm áp lực cho học sinh.
Theo kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo, ngày 11/11 tới, Hà Nội sẽ tổ chức khảo sát chất lượng đợt 1 đối với học sinh lớp 4 và lớp 7 bằng đề thống nhất. Lớp 4 triển khai với môn Tiếng Việt và môn Toán, lớp 7 là môn Ngữ văn và Toán. Kết quả khảo sát nhằm đánh giá thực chất chất lượng học sinh theo yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông 2018, từ đó giúp các nhà trường có giải pháp điều chỉnh phù hợp trong dạy và học, không được sử dụng để xếp loại học sinh trong học bạ.
Ủng hộ chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là việc ra đề phải đảm bảo đánh giá đúng năng lực học sinh, phù hợp với chuẩn chương trình và việc tổ chức phải đảm bảo nghiêm túc, công bằng./.