Chuyến thăm chính thức của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing tới Việt Nam từ ngày 4-6/9 là một sự kiện đối ngoại thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát quốc tế và khu vực.
Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa sâu sắc của sự kiện này, cũng như vai trò ngày càng khẳng định của Việt Nam trong việc giải quyết các thách thức chung của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Enzo Sim -nhà nghiên cứu lịch sử Đông Nam Á và quốc phòng.
Thông qua lăng kính của nhà nghiên cứu, chuyến công du không chỉ đơn thuần là một bước tiến trong quan hệ song phương mà còn là minh chứng cho sự nhạy bén, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của ngoại giao Việt Nam trong vai trò một nhân tố kiến tạo hòa bình và ổn định tại khu vực.
Nhà nghiên cứu Enzo Sim nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của chuyến công du lần này. Ông chỉ ra rằng đây là chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông Min Aung Hlaing tới Việt Nam kể từ sau khi Myanmar hoàn tất cuộc tổng tuyển cử vào tháng 1/2026 và chính thức thành lập chính phủ mới vào tháng 4 cùng năm.
Việc Việt Nam dành cho nhà lãnh đạo Myanmar sự đón tiếp trọng thị ở cấp nhà nước theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang một thông điệp ngoại giao vô cùng mạnh mẽ. Chuyến thăm này chứng minh rằng chính phủ mới của Myanmar đang từng bước được các nước láng giềng đối xử như một chính thể đang vận hành bình thường, mở ra cơ hội thiết lập lại các mối quan hệ nhà nước với nhà nước một cách thực chất và ổn định.
Ông Enzo nhận định rằng, sau một thời gian dài đối mặt với sự cô lập quốc tế, Myanmar đang nỗ lực khôi phục sự hiện diện và tương tác ngoại giao với khu vực Đông Nam Á.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến chiến lược hàng đầu. Chuyến thăm lịch sử này không phải là một sự kiện ngẫu nhiên mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản từ cả hai phía.
Trước đó, ngày 25-26/8, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung đã có chuyến thăm làm việc tại Myanmar và đồng chủ trì cuộc họp Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương lần đầu tiên kể từ năm 2019. Cuộc họp mang tính bản lề này đã xây dựng một chương trình nghị sự vô cùng phong phú, dọn đường cho những thỏa thuận cấp cao giữa hai nhà lãnh đạo.
Nhờ sự chuẩn bị chu đáo này, quan hệ giữa Hà Nội và Naypyidaw đang có sự chuyển dịch mang tính tích cực, thoát khỏi trạng thái "duy trì quan hệ chính trị thuần túy" trong giai đoạn khủng hoảng sau năm 2021 để tiến tới một chương trình hợp tác thực chất, lấy kinh tế, an ninh chức năng và phát triển làm trọng tâm.
Ông Enzo Sim khẳng định hợp tác kinh tế chính là cấu phần thực tiễn quan trọng và hứa hẹn nhất trong mối quan hệ đối tác mới này. Dưới tác động kép của đại dịch toàn cầu và những biến động chính trị nội bộ tại Myanmar, kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đã suy giảm nghiêm trọng, từ mức khoảng 853 triệu USD vào năm 2020 xuống còn 590 triệu USD vào năm 2025. Tuy nhiên, những tín hiệu phục hồi tích cực đã xuất hiện rất rõ nét trong nửa đầu năm 2026 khi kim ngạch thương mại đạt khoảng 335 triệu USD.
Nhà nghiên cứu đánh giá cao quyết tâm của cả hai chính phủ trong việc khôi phục và hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mốc 1 tỷ USD.
Sự hiện diện của một phái đoàn tháp tùng hùng hậu gồm các bộ trưởng phụ trách các ngành then chốt của Myanmar như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, phát triển kỹ thuật số, đầu tư và ngoại thương là minh chứng rõ nhất cho khát vọng này. Myanmar đang đứng trước nhu cầu cấp bách về vốn đầu tư, công nghệ tiên tiến, hàng hóa thiết yếu và sự kết nối kinh tế sâu rộng với khu vực.
Trong khi đó, Việt Nam sở hữu một vị thế kinh tế năng động và đầy sức mạnh tại Đông Nam Á. Tính đến tháng 6/2026, các doanh nghiệp Việt Nam đã có 107 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Myanmar với tổng vốn đăng ký lên tới khoảng 1,4 tỷ USD.
Ông Enzo Sim cho rằng việc Việt Nam chủ động tăng cường đầu tư và kết nối thương mại không chỉ giúp bảo vệ và mở rộng vị thế thương mại vững chắc của mình trước sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các đối tác lớn khác trong khu vực, mà còn đóng vai trò cứu cánh thúc đẩy sự phục hồi kinh tế của Myanmar.
Điểm nhấn đặc biệt trong chuyến thăm là các hoạt động tiếp xúc của phái đoàn Myanmar với tập đoàn Viettel và chuyến tham quan nhà máy sản xuất xe điện VinFast.
Điều này phản ánh sự quan tâm sâu sắc của Naypyidaw đối với hạ tầng số, công nghệ viễn thông và phương tiện giao thông thân thiện với môi trường của Việt Nam, mở ra triển vọng hợp tác công nghệ cao đầy hứa hẹn giữa hai nước.
Bên cạnh kinh tế, điểm mới đầy tính sáng tạo và mang giá trị khu vực cao nhất nằm ở sự đồng thuận mở rộng hợp tác đối với các thách thức an ninh phi truyền thống. Nhà nghiên cứu phân tích rằng các vấn nạn như sự bùng nổ của các trung tâm lừa đảo trực tuyến, nạn buôn người, buôn lậu ma túy, tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và các mối đe dọa an ninh mạng đang trở thành nỗi nhức nhối chung của toàn bộ khối ASEAN. Bằng cách tập trung vào các vấn đề an ninh chức năng này, Việt Nam đã khéo léo thiết lập một kênh hợp tác vô cùng thực chất với chính quyền Naypyidaw.
Điều này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia của Việt Nam mà còn trực tiếp đóng góp vào nỗ lực chung của ASEAN trong việc triệt phá các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia vốn đang đe dọa sự ổn định của cả khu vực. Cách tiếp cận này cho phép Việt Nam thúc đẩy các hành động thực tế có lợi cho người dân mà không cần can thiệp sâu vào các tranh chấp chính trị nội bộ phức tạp của Myanmar, tạo nên một hình mẫu hợp tác an ninh mềm dẻo và hiệu quả.
Một trong những nội dung sâu sắc nhất mà nhà nghiên cứu Enzo Sim chia sẻ chính là tầm ảnh hưởng chiến lược của chuyến thăm đối với cục diện đa phương của ASEAN.
Ông nhận định rằng chuyến tiếp đón này là một minh chứng sống động cho chiến lược ngoại giao "2 trục" đầy bản lĩnh và thực tế của Việt Nam. Ở cấp độ song phương, Việt Nam chủ động bình thường hóa các tương tác thực tế, duy trì đối thoại trực tiếp và thúc đẩy hợp tác kinh tế-an ninh vì sự phát triển bền vững của hai nước.
Ở cấp độ đa phương, Việt Nam vẫn là một thành viên có trách nhiệm, kiên trì ủng hộ Đồng thuận 5 điểm của ASEAN, giữ vững sự đoàn kết nhất trí của khối và không đơn phương kêu gọi khôi phục vô điều kiện quyền đại diện chính trị cấp cao của Myanmar tại các hội nghị cấp cao ASEAN.
Chính sự cân bằng tinh tế này đã nâng tầm vị thế ngoại giao của Việt Nam trong khu vực. Ông Enzo nhấn mạnh rằng việc Việt Nam tiếp đón Tổng thống Min Aung Hlaing không hề làm suy yếu các nguyên tắc chung của ASEAN, mà trái lại, củng cố một xu thế thực tế mới mà khu vực đang hướng tới: chuyển dịch từ cô lập tuyệt đối sang tái kết nối có tính toán và điều chỉnh.
Trên thực tế, sự cô lập kéo dài không thể giải quyết được cuộc khủng hoảng tại Myanmar, và việc duy trì một kênh đối thoại cấp cao cởi mở nhưng có nguyên tắc là vô cùng cần thiết. Việt Nam đã định vị mình một cách xuất sắc trong vai trò một chiếc cầu nối ngoại giao vô giá. Hà Nội vừa giữ được mối quan hệ làm việc tin cậy với chính quyền Naypyidaw, vừa duy trì sự gắn kết chặt chẽ với các nước thành viên ASEAN khác để bảo vệ tính chính danh của tổ chức.
Theo nhà nghiên cứu Enzo, với uy tín ngoại giao sẵn có, Việt Nam có thể phối hợp chặt chẽ với các nước đối tác quan trọng như Thái Lan và Philippines để tạo thành một tam giác điều phối chính sách linh hoạt đối với vấn đề Myanmar.
Bằng cách này, Việt Nam có thể dẫn dắt các cuộc thảo luận trong ASEAN hướng tới một lộ trình tái hội nhập từng bước, dựa trên các tiêu chí rõ ràng và đo lường được thay vì rơi vào bế tắc chính trị kéo dài. Những nỗ lực này không chỉ giúp ích cho Myanmar mà còn bảo vệ ASEAN khỏi nguy cơ bị chia rẽ sâu sắc giữa các quan điểm đối lập về vấn đề này.
Ông Enzo Sim bày tỏ niềm tin mạnh mẽ rằng chuyến thăm chính thức của Chủ tịch nước Myanmar tới Việt Nam là một cột mốc quan trọng, mở ra chương mới đầy triển vọng cho quan hệ song phương và mang lại những đóng góp tích cực cho hòa bình, thịnh vượng chung của khu vực.
Bản lĩnh ngoại giao khôn khéo, thực tế và mang tính xây dựng của Việt Nam một lần nữa khẳng định vai trò dẫn dắt thầm lặng nhưng đầy hiệu quả của Hà Nội trong việc duy trì sự đoàn kết và uy tín của ASEAN trước những phép thử lịch sử đầy cam go./.
Tổng thống Cộng hòa Liên bang Myanmar và Phu nhân sẽ thăm chính thức Việt Nam