Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của thị trường chứng khoán Mỹ trong những năm gần đây, đang đối mặt với những thách thức lớn khi chi phí phát triển hạ tầng ngày càng tăng, hiệu quả đầu tư chưa rõ ràng và môi trường chính trị tại Washington có nhiều thay đổi.
Đợt bán tháo khiến nhóm cổ phiếu liên quan đến AI mất khoảng 1.000 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một phiên giao dịch tuần qua đã làm gia tăng lo ngại về tính bền vững của xu hướng đầu tư này.
Theo bài phân tích đăng trên Calcalist ngày 8/11, đà tăng của nhóm cổ phiếu AI đã suy yếu từ tháng 10, khi giới đầu tư bắt đầu chú ý nhiều hơn đến chi phí khổng lồ và gánh nặng nợ của các doanh nghiệp công nghệ.
Trong phiên giao dịch ngày 5/11, chỉ số Nasdaq giảm 5,5%, trong khi cổ phiếu Nvidia mất 9%, AMD giảm 17% và SanDisk lao dốc 22%. Chỉ số ngành bán dẫn SOX giảm 12%, đưa cả SOX và Nasdaq vào vùng điều chỉnh với mức giảm hơn 10% so với đỉnh gần nhất.
Một trong những nguyên nhân làm gia tăng tâm lý thận trọng là triển vọng siết chặt quản lý lĩnh vực AI sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.
Giới đầu tư đặc biệt quan tâm đến khả năng tăng cường giám sát hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu, vốn đang gây sức ép lên hệ thống điện và chi phí sinh hoạt tại nhiều địa phương.
Từ đầu năm 2024, hàng trăm dự án trung tâm dữ liệu đã được phê duyệt tại Mỹ, với hơn 500 dự án đang xây dựng và trên 1.000 dự án khác trong giai đoạn lập kế hoạch.
Tuy nhiên, sự phản đối của cộng đồng địa phương đã khiến 46 dự án tại 20 quốc gia bị đình chỉ hoặc hủy bỏ, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 170 tỷ USD. Các quy định mới có thể tiếp tục làm tăng chi phí và kéo dài thời gian triển khai hạ tầng AI.
Dù vậy, theo Calcalist, rủi ro chính trị có thể không phải thách thức lớn nhất đối với thị trường. Tổng thống Donald Trump vẫn có quyền phủ quyết các dự luật, trong khi duy trì vị thế dẫn đầu trước Trung Quốc trong cuộc cạnh tranh AI là mục tiêu nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng tại Mỹ.
Vấn đề căn bản nằm ở khả năng thu hồi vốn từ những khoản đầu tư ngày càng lớn. Ngân hàng Goldman Sachs ước tính tổng chi tiêu cho hạ tầng AI giai đoạn 2026-2031 có thể đạt 7.600 tỷ USD, chủ yếu dành cho trung tâm dữ liệu và năng lượng.
Trong bối cảnh lạm phát Mỹ chưa hạ nhiệt rõ rệt và chi phí vốn có nguy cơ tăng, áp lực tài chính đối với các doanh nghiệp công nghệ có thể ngày càng lớn.
Thị trường dự kiến tiếp tục biến động trong những tuần tới, với tâm điểm là báo cáo tài chính của Nvidia ngày 17/11, được xem là chỉ báo quan trọng về nhu cầu đầu tư hạ tầng AI. Bên cạnh đó, những thông tin về kế hoạch huy động vốn và định giá của các doanh nghiệp AI lớn như Anthropic và OpenAI cũng đang được giới đầu tư theo dõi sát sao.
Theo đánh giá của Calcalist, đợt điều chỉnh vừa qua chưa đồng nghĩa với sự kết thúc của làn sóng đầu tư AI nhưng cho thấy thị trường đang chuyển từ kỳ vọng vào tiềm năng công nghệ sang yêu cầu chứng minh hiệu quả kinh doanh.
Khả năng tạo ra lợi nhuận tương xứng với hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào hạ tầng sẽ là yếu tố quyết định triển vọng dài hạn của lĩnh vực này./.