Trong kỷ nguyên số, khi ranh giới giữa thực và ảo dần xóa nhòa, không gian mạng đã trở thành "mặt trận" chính của các cuộc tấn công tư tưởng. Các thế lực thù địch đang sử dụng văn hóa như một loại "vũ khí mềm" để thực hiện mưu đồ "diễn biến hòa bình."
Việc nhận diện và ngăn chặn các hình thức "xâm lăng văn hóa" mới là nhiệm vụ cấp bách để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thủ đoạn tinh vi
Nếu như trước đây, các luồng tư tưởng sai trái thường xuất hiện trực diện qua các bài viết, bản tin phản động, thì nay chúng được “ngụy trang” tinh vi dưới vỏ bọc các sản phẩm văn hóa giải trí.
Theo phân tích dữ liệu báo chí và truyền thông năm 2024-2025, các thế lực thù địch đã chuyển hướng mạnh mẽ sang việc sản xuất video ngắn trên TikTok, YouTube và nhóm kín Facebook để truyền bá tư tưởng…
Thủ đoạn phổ biến nhất là lợi dụng các sự kiện lịch sử nhạy cảm để tạo ra các bộ phim tài liệu “giả sử,” hoặc các podcast “giải mã” lịch sử với quan điểm lệch lạc. Những nội dung này đánh vào sự hiếu kỳ của giới trẻ - đối tượng có thói quen tiếp nhận thông tin nhanh nhưng chưa đủ bản lĩnh để kiểm chứng nguồn gốc.
Hơn 70% tin giả, tin xấu độc hiện nay được lồng ghép trong các câu chuyện mang tính đời sống, giải trí nhằm làm suy giảm niềm tin vào các biểu tượng văn hóa và lãnh đạo Đảng.
Đây chính là biểu hiện rõ nét của “xâm lăng văn hóa” - một quá trình xâm chiếm âm thầm, làm xói mòn bản sắc và định hướng giá trị của con người Việt Nam. Khi lòng tự hào dân tộc bị tổn thương và lối sống lai căng chiếm ưu thế, nền tảng tư tưởng chính trị sẽ trở nên yếu ớt, dễ bị công phá từ bên trong.
Nhận diện về vấn đề này, ông Võ Thành Mỹ, Chủ tịch Chi hội Truyền thông số phía Nam chia sẻ, trên không gian mạng hiện nay, ranh giới giữa sản phẩm văn hóa đơn thuần và âm mưu tấn công tư tưởng rất mong manh.
Các thế lực thù địch không còn dùng khẩu hiệu hô hào khô cứng mà lồng ghép “virus tư tưởng” vào các nội dung bắt xu hướng (trend) hay lối sống hưởng thụ.
Hiện tượng “xâm lăng văn hóa” ngày nay rất tinh vi. Thủ đoạn là dùng sức ảnh hưởng của người nổi tiếng, các thần tượng mạng để phát tán những nội dung “độc hại,” không đơn thuần như cách làm truyền thống.
Đây là hình thức xâm chiếm thầm lặng nhưng nguy hiểm, bởi nó làm lung lay gốc rễ bản sắc dân tộc trước khi tấn công vào ý thức chính trị.
Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga, Trưởng bộ môn Luật Hành chính-Hình sự, khoa Luật, trường Đại học Sài Gòn nêu rõ, chúng ta đang đối mặt với nguy cơ “tự diễn biến” từ những kẽ hở văn hóa trên không gian mạng.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngay cả trong các lễ hội lớn, dòng thông tin chính thống đôi khi bị “pha loãng” bởi những nội dung giải trí giật gân. Nếu không có bản lĩnh văn hóa số, người trẻ rất dễ bị cuốn theo các trào lưu phản văn hóa, từ đó dẫn đến lệch lạc trong tư duy chính trị.
Sức mạnh dòng thông tin chủ lưu
Đứng trước thách thức này, tinh thần của các nghị quyết, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW, đã xác định giải pháp trọng tâm là sử dụng chính sức mạnh văn hóa để phản công. Phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành hành động cụ thể trên không gian mạng.
Trên thực tế, các đợt tuyên truyền lớn qua các sự kiện như A50, A80… đã tạo ra một “làn sóng xanh thông tin tích cực, đẩy lùi các luận điệu xuyên tạc.
Chuyên gia Văn hóa, Tiến sỹ Dương Đức Minh lý giải: Một “làn sóng xanh” không xuất hiện ngẫu nhiên, nó được tạo nên từ sự cộng hưởng giữa giá trị nội dung và cảm xúc xã hội.
Khi công chúng cảm thấy một nội dung mang lại giá trị tích cực, họ không còn là khán giả thụ động mà trở thành những “điểm phát sóng” mới. Mỗi lượt chia sẻ không chỉ là truyền tin mà còn là cách cá nhân thể hiện trách nhiệm xã hội và bản sắc giá trị bản thân trên môi trường số.
Thời gian qua, sự phối hợp giữa các cơ quan báo chí và cộng đồng mạng đã tạo ra nhiều chiến dịch truyền thông văn hóa ấn tượng. Các trào lưu như “Tự hào cờ Tổ quốc,” các video về “Địa chỉ đỏ” trên nền tảng số hay những câu chuyện truyền cảm hứng về người tốt việc tốt đã thu hút hàng triệu lượt tương tác, làm lu mờ các thông tin tiêu cực.
Báo chí chính thống tích cực thâm nhập vào các nền tảng xuyên biên giới đã giúp thiết lập lại “trật tự văn hóa” trên mạng xã hội.
Nhà báo Lê Thế Chữ, Tổng Biên tập báo Tuổi trẻ cho rằng, qua các bài viết, phóng sự hình ảnh hay video, báo chí giúp thế hệ trẻ nhận thức rõ hơn về cội nguồn, từ đó nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc và ý thức bảo tồn di sản văn hóa.
Nhiều năm qua, báo Tuổi trẻ thường xuyên tổ chức và lan tỏa các sự kiện văn hóa lớn. Đặc biệt chương trình “Ngày của phở” (khởi xướng từ năm 2017), không chỉ thu hút đông đảo công chúng trong nước mà còn gây tiếng vang ở nước ngoài khi sự kiện được tổ chức thành công tại nhiều thành phố lớn, các quốc gia như Tokyo (Nhật Bản), Seoul (Hàn Quốc), Singapore...
Các cơ quan báo chí phải thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền “đúng, nhanh, hay và sắc bén,” giữ vai trò tiên phong, trụ cột trên mặt trận tư tưởng văn hóa. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, báo chí càng phải chủ động ứng dụng công nghệ hiện đại để tiếp cận thế hệ trẻ - lực lượng nòng cốt trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn và phát triển văn hóa Việt Nam.
Để dòng thông tin chủ lưu thực sự chiếm thế thượng phong, các chuyên gia đều có chung nhận định, báo chí không thể đứng ngoài “cuộc chơi” thuật toán.
Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, báo chí là lực lượng nòng cốt trong lan tỏa giá trị và kiến tạo không gian văn hóa số, đặc biệt hình thành các “làn sóng xanh” thông tin tích cực trên không gian mạng.
Chúng ta không thể chỉ chờ sự kiện mới làm nội dung, mà phải chủ động kể câu chuyện văn hóa như một dòng chảy bền bỉ trên các nền tảng xuyên biên giới, thiết lập lại “trật tự văn hóa” bằng các tác phẩm có chiều sâu, giàu tính nhân văn.
![ttxvn-nha-bao-nguyen-duc-loi.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/c13ed6c3a920050ef6858e8d40c88c175c9cb06a707156869a7eb035d38e6942144d9d711fcd92136b57c27514e3cde50df929ffbf98743d5cb6098241dd67bf/ttxvn-nha-bao-nguyen-duc-loi.jpg.avif "Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại Toạ đàm "Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia" ngày 20/4. (Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN)")
Chuyên gia truyền thông số Võ Thành Mỹ cho rằng, các cơ quan báo chí nhà nước cần cải thiện hình thức truyền đạt qua podcast, storytelling và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để làm chủ các thuật toán. Chúng ta cần biết độc giả thực sự muốn gì để cung cấp nội dung tích cực một cách hấp dẫn nhất. Con người luôn có xu hướng hướng thiện, nếu nội dung đủ tốt, sự kết nối cảm xúc sẽ đẩy lùi tin độc hại.
Mỗi đảng viên là một “pháo đài”
Cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng cần có sự nhập cuộc của từng chi bộ, từng đảng viên ở cơ sở. Tinh thần nêu gương trên thế giới ảo đã được Đảng ta cụ thể hóa.
Chia sẻ về kinh nghiệm thực tiễn tại cơ sở, bà Nguyễn Thị Thanh, Bí thư Chi bộ khu phố 33, phường Diên Hồng nêu rõ, việc xây dựng các không gian tương tác số là giải pháp then chốt để ngăn ngừa thông tin độc hại.
Thông qua các diễn đàn mạng xã hội, chi bộ đã kịp thời dập tắt các tin đồn ác ý, giải quyết triệt để những thắc mắc của người dân. Mỗi đảng viên trong chi bộ chính là một “màng lọc” thông minh, gương mẫu trong việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin để làm chỗ dựa tin cậy cho nhân dân.
Quán triệt Nghị quyết 80-NQ/TW, mỗi đảng viên khi tham gia mạng xã hội cần trở thành một “pháo đài” văn hóa riêng biệt. Văn hóa chính trị của người cán bộ phải được thể hiện qua sự tỉnh táo, sắc sảo và ứng xử chuẩn mực khi đối thoại trên mạng.
Thay vì phản ứng tiêu cực, mỗi đảng viên cần tích cực chia sẻ các giá trị nhân văn và thành tựu phát triển quốc gia theo định hướng “động lực xanh,” coi đây là lá chắn hữu hiệu nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng.
Bà Ngô Thị Thạnh, Bí thư Chi bộ khu phố 30, phường Diên Hồng chia sẻ về quy trình 3 bước mà chi bộ đang áp dụng hiệu quả để đối phó với “virus tư tưởng trên mạng xã hội, gồm: thẩm định - kiểm tra kỹ nguồn gốc thông tin trước khi tương tác, lan tỏa - ưu tiên thông tin trực quan, sinh động về người thực, việc thực và chuyển hóa - kết hợp nhuần nhuyễn “xây” và “chống” để các giá trị tích cực tự thân đẩy lùi cái xấu, bảo vệ Đảng một cách nhân văn và đoàn kết.
Để thực hiện tốt việc “nêu gương” trên mạng xã hội, tinh thần xung kích của lực lượng đảng viên trẻ cũng mang đến những làn gió mới, biến lý luận chính trị thành nội dung số hấp dẫn chống lại thông tin độc hại.
![ttxvn-1405-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-tp-ho-chi-minh-1.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/7b93d81ed2bc728ada1075fd999e23cd80021de1e72f90535a1d64ce65305e05b7b3d23ce0f9617b1339d0ed921fdc3503bacbb64d544fffffe9a4faaef6e5bbf0d966c07ff5c3e8900966a4940c4b73a74f6b1bfe70b3203772c7979020cefa/ttxvn-1405-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-tp-ho-chi-minh-1.jpg.avif "Phường Bàn Cờ (TP Hồ Chí Minh) triển khai mô hình "Đi cơ sở - gợi mở ý dân" nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. (Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN)")
Chị Nguyễn Thị Ngọc Trâm, đảng viên Chi bộ Văn phòng Hội đồng Nhân dân-Ủy ban Nhân dân phường Bàn Cờ cho rằng, người trẻ khi tham gia mạng xã hội trước hết phải có tinh thần trách nhiệm và sự tỉnh táo. Là người dùng thông minh, chúng ta phải tự trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để tự đề kháng với những dòng tin xấu; chủ động làm các video, hình ảnh sống động để lan tỏa thông tin tích cực, trở thành một “tuyên truyền viên” trên mạng xã hội.
Đồng quan điểm về “tuyên truyền viên” mạng xã hội, chị Võ Thị Mỹ Huyền, Phó Bí thư Đoàn phường Bàn Cờ cho biết, đơn vị đang thực hiện mô hình "Mỗi đoàn viên là một tuyên truyền viên trên mạng xã hội."
Mạng xã hội rất rộng, giới trẻ tiếp cận nhiều nội dung không phù hợp lứa tuổi. Đơn vị thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chính trị, giúp các bạn nắm vững chủ trương để khi gặp thông tin sai sự thật, các bạn có đủ bản lĩnh nhận diện và phản bác ngay.
Thạc sỹ Nguyễn Tuấn Anh, Chuyên gia Hành chính công chỉ rõ, trong thời đại số, đảng viên không chỉ nêu gương ngoài đời mà còn phải nêu gương trên mạng xã hội. Mỗi bài viết, bình luận, chia sẻ đều thể hiện bản lĩnh, văn hóa và trách nhiệm.
Đảng viên phải giữ ba điều: Tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin, chuẩn mực khi phát ngôn và trách nhiệm khi chia sẻ.
Trước hết là không chia sẻ tin chưa kiểm chứng, không phát ngôn cực đoan hay dùng lời lẽ miệt thị.
Thứ hai, phải có trách nhiệm bảo vệ cái đúng, phản biện lại những luận điệu xuyên tạc bằng lý lẽ văn minh, thuyết phục.
Cuối cùng, tài khoản của đảng viên nên là nơi lan tỏa điều tích cực, những câu chuyện đẹp và thái độ tử tế. Khi làm được như vậy, mỗi tài khoản sẽ trở thành một “pháo đài” nhỏ bảo vệ văn hóa chính trị.
Cuộc chiến trên không gian mạng là một cuộc đấu tranh bền bỉ, không tiếng súng. Bằng cách giữ vững trận địa văn hóa, chúng ta không chỉ đẩy lùi các cuộc tấn công tư tưởng mà còn xây dựng được một môi trường mạng an toàn, nhân văn, góp phần đưa văn hóa trở thành sức mạnh thực sự trong kỷ nguyên số./.
Mời độc giả theo dõi chùm bài:
Văn hóa là nền tảng, “hệ miễn dịch” của tư tưởng
Các Nghị quyết chiến lược của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW một lần nữa khẳng định văn hóa chính là nền tảng quan trọng nhất để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.
Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc
Nghị quyết số 80 đã mở ra một tầm nhìn chiến lược, lấy văn hóa làm “lá chắn thép” và “động lực xanh” để bảo vệ Đảng từ sớm, từ xa, thông qua việc khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh.
