Ngày 7/10, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE phối hợp với Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai khai mạc Hội nghị “Khoa học và Công nghệ để phát triển bền vững.”
Diễn ra trong hai ngày 7-8/10, hội nghị quy tụ hơn 60 nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, nhà ngoại giao và nhà hoạch định chính sách đến từ 12 quốc gia, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), nhằm tạo diễn đàn trao đổi liên ngành về vai trò của khoa học, công nghệ đối với các vấn đề phát triển đương đại.
Hội nghị là dịp để các cộng đồng khoa học, công nghệ, chính sách và ngoại giao cùng trao đổi về việc đưa các thành tựu khoa học vào thực tiễn, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.
Chủ đề của hội nghị năm nay cũng chính là thông điệp cốt lõi và quan trọng của Nghị quyết số 57. Sự kiện được kỳ vọng không chỉ tạo không gian trao đổi học thuật mà còn thúc đẩy các chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và ứng dụng khoa học - công nghệ vào thực tiễn, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam nói chung và Gia Lai nói riêng.
Chương trình hội nghị gồm 7 phiên thảo luận, tập trung vào các vấn đề: Khoa học, ngoại giao và hoạch định chính sách; kéo dài tuổi thọ; cách mạng lượng tử; tương lai của hóa học bền vững; khám phá Trái Đất từ vũ trụ; trí tuệ nhân tạo; năng lượng hạt nhân và lộ trình chuyển dịch năng lượng tại các nền kinh tế tăng trưởng nhanh, trong đó có Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội nghị còn có phiên đặc biệt về “Ngoại giao nghị viện và ngoại giao khoa học trong bối cảnh xung đột - Trao đổi chung Arusha - Quy Nhơn.”
Đáng chú ý, hội nghị không chỉ tập trung vào những thành tựu khoa học mà còn đặt vấn đề về tác động xã hội, đạo đức, kinh tế, chính sách công và quan hệ quốc tế. Các đại biểu cùng trao đổi về yêu cầu bảo đảm tiến bộ khoa học đi cùng tiến bộ của con người, bảo vệ môi trường, tăng cường công bằng và không để ai bị bỏ lại phía sau.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Trung Tính khẳng định dưới góc độ quản lý nhà nước, Bộ xác định khoa học và công nghệ không chỉ là động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế mà còn phải là nền tảng vững chắc bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm, lấy con người làm trung tâm và bảo vệ môi trường sống cho các thế hệ tương lai.
Trong bối cảnh Việt Nam tập trung nguồn lực triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định cần xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển, làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo để phát triển dựa trên tri thức, nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng khả năng ứng phó với các biến động về môi trường, khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững.
Thứ trưởng cho biết việc xác định các công nghệ chiến lược là một trong những định hướng nhằm tập trung nguồn lực quốc gia, thu hút đầu tư, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ những công nghệ then chốt, tạo hành lang pháp lý và động lực cho phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững.
Việt Nam cần tiếp tục vun đắp nền tảng nghiên cứu cơ bản với tầm nhìn dài hạn, xác định khoa học cơ bản là nền tảng chiến lược của phát triển quốc gia, cơ sở hình thành các công nghệ lõi, nguồn nhân lực tinh hoa, năng lực dự báo chiến lược, hoạch định chính sách và năng lực tự chủ phát triển trong dài hạn.
Bên cạnh đó, phát triển khoa học và công nghệ phải bắt đầu từ đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, hội tụ trí tuệ quốc tế và tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Một yêu cầu quan trọng được Thứ trưởng nhấn mạnh là tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện, trường và doanh nghiệp, trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng chiến lược và xây dựng cơ chế, chính sách; các viện, trường thực hiện nghiên cứu, tạo ra tri thức và đào tạo nguồn nhân lực; doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm ứng dụng, đầu tư cho nghiên cứu, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.
Giáo sư Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE cho rằng Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo bước chuyển quan trọng khi đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở vị trí trung tâm trong phát triển đất nước.
Theo Giáo sư Trần Thanh Vân, khoa học và công nghệ không chỉ là những công cụ phục vụ phát triển mà cần trở thành nền tảng và động lực quan trọng cho tiến bộ của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Hội nghị hướng tới việc xác định những lĩnh vực khoa học có tốc độ phát triển nhanh, đánh giá khả năng ứng dụng trong thực tiễn, đồng thời đề xuất các ưu tiên và lộ trình cụ thể để đưa kết quả nghiên cứu vào phục vụ xã hội.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang, Gia Lai đang có không gian phát triển rộng hơn với sự phong phú về hệ sinh thái, văn hóa và tiềm năng kinh tế; có cơ hội liên kết nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch và kinh tế biển.
Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra yêu cầu lớn về quản lý tài nguyên, bảo vệ rừng, bảo đảm nguồn nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Từ đó, tỉnh định hướng tổ chức lại các động lực tăng trưởng theo hướng xanh, thông minh hơn, dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tư tưởng xuyên suốt được Gia Lai xác định là phát triển dựa trên tri thức, lấy con người làm trung tâm, gắn phát triển kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường và bảo đảm chất lượng sống của người dân.
Lãnh đạo tỉnh Gia Lai cũng kỳ vọng thông qua hội nghị sẽ tiếp nhận những khuyến nghị có cơ sở khoa học đối với các bài toán thực tiễn của địa phương; đồng thời, tỉnh mong muốn hình thành thêm các chương trình hợp tác cụ thể về nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và kết nối các nhà khoa học với những vấn đề thực tiễn của Gia Lai./.
Kết quả thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ