Dự thảo Thông tư hướng dẫn xóa nợtiền thuế, tiền phạt không có khả năng thu hồi phát sinh trước ngày 1/7/2013đang được Bộ Tài Chính lấy ý kiến rộng rãi.
Theo đánh giá của chuyên gia thuế, đây là chủ trương hợp lý và đúng đắn bởi gópphần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tồn đọng đối với các doanh nghiệp, cá nhân kinhdoanh.
"Giải cứu" gần 1.400 doanh nghiệp Nhà nước và hơn 500.000 cá nhân, hộ gia đình
Theo thống kê của Tổng cục Thuế, tổng số nợ thuế của toàn ngành tính đến thờiđiểm cuối tháng 6/2013 là 64.632 tỷ đồng. Trong đó, nhóm nợ khó thu chiếm tỷtrọng 13,2%.
Số nợ thuế khó thu hồi tăng cao là do nhiều nguyên nhân, trong đó có trường hợpngười nộp thuế gặp khó khăn đã ngừng kinh doanh, giải thể nhưng không có khảnăng thanh toán số tiền nợ thuế, tiền phạt. Những khoản nợ này tồn đọng quanhiều năm và khó có khả năng thu hồi vào ngân sách.
Trước thực tế này, Bộ Tài chính đã hoàn tất dự thảo Thông tư hướng dẫn xóa nợtiền thuế, tiền phạt không có khả năng thu hồi phát sinh trước ngày 1/7/2007.
Theo đó, đối tượng được xem xét để xóa nợ tiền thuế, tiền phạt không có khả năngthu hồi phát sinh trước ngày 1/7/2007 bao gồm hộ gia đình, cá nhân còn nợ tiềnthuế, tiền phạt phát sinh trước ngày 1/7/2007 gặp khó khăn, không thanh toánđược số tiền thuế nợ, đã ngừng kinh doanh.
Doanh nghiệp Nhà nước đã có quyết định giải thể của cơ quan có thẩm quyền còn nợtiền thuế, tiền phạt phát sinh trước ngày 1/7/2007 cũng thuộc đối tượng này.
Ngoài ra, việc thực hiện xóa nợ thuế còn được thực hiện đối với doanh nghiệp Nhànước đã thực hiện cổ phần hóa, được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thànhlập pháp nhân mới, còn nợ tiền thuế, tiền phạt phát sinh trước ngày 1/7/2007 màcác khoản tiền thuế, tiền phạt này chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xửlý giảm vốn nhà nước khi xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa hoặc khichuyển thành công ty cổ phần.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp Nhà nước thực hiện giao, bán đã được cấp giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh, còn nợ tiền thuế, tiền phạt phát sinh trước ngày1/7/2007 mà khoản tiền thuế, tiền phạt đó không được tính vào giá trị doanhnghiệp để giao, bán thuộc diện được xóa nợ thuế.
Với những quy định trên, số trường hợp được xóa nợ sẽ bao gồm hơn 500.000 hộ giađình, cá nhân còn nợ tiền thuế, tiền phạt phát sinh trước ngày 1/7/2007 gặp khókhăn, không thanh toán được số tiền thuế nợ, đã ngừng kinh doanh và gần 1400trường hợp doanh nghiệp Nhà nước đã giải thể, cổ phần hóa, chuyển đổi sở hữu cònnợ tiền thuế, tiền phạt phát sinh trước ngày 1/7/2007.
Nêu quan điểm của mình về vấn đề này, ông Nguyễn Đình Cư, Phó Chủ Tịch kiêm Tổngthư ký Hội tư vấn thuế Việt Nam cho biết, nợ thuế phát sinh là một thực tế kháchquan trong quản lý nhà nước về thuế và thu ngân sách nhà nước.
Nợ thuế có thể phát sinh trong các trường hợp: doanh nghiệp, cá nhân kinh doanhgặp khó khăn tài chính do khách quan (khủng hoảng tài chính, hỏa hoạn, tai nạnbất ngờ ...) sản xuất kinh doanh bị đình trệ dẫn đến phải giải thể, phá sản; cácdoanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi từ doanh nghiệp Nhà nước sang hình thứccông ty cổ phẩn; cá nhân kinh doanh, hộ gia đình gặp phải khó khăn do thiên tai,dịch bệnh, ốm đau, người kinh doanh chết; người nộp thuế chây ỳ, lừa đảo trongkinh doanh, bỏ trốn khỏi nơi kinh doanh để chiếm đoạt tiền thuế …
Nợ thuế cũng có nguyên nhân chủ quan như các quy định của chính sách thuế, cơchế quản lý thuế chưa hợp lý, thiếu hiệu lực. Công tác quản lý của các cơ quanquản lý thuế và cán bộ thuế không tuân thủ đúng quy định, buông lỏng quản lý. Cơquan chủ quản khi thực hiện thủ tục cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước thiếu phốihợp với cơ quan thuế, sơ xuất khi xác định giá trị doanh nghiệp và các nghĩa vụtài chính nên bỏ sót các khoản thuế còn phải nộp…
Bởi vậy, việc Bộ Tài chính trình Chính phủ hướng dẫn xóa nợ thuế không có khảnăng thu hồi phát sinh trước ngày 1/7/2007 là một chủ trương hợp lý và đúng đắn.Thông qua đó, nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc tồn đọng cho các doanhnghiệp, cá nhân kinh doanh góp phần khuyến khích và thúc đẩy phát triển sảnxuất, kinh doanh, tăng trưởng kinh tế quốc dân trong tình hình khó khăn hiệnnay.
Thực tế, thời gian qua, việc phải tổ chức theo dõi hàng trăm ngàn hộ gia đình,cá nhân và hàng ngàn doanh nghiệp nợ thuế nhưng không có khả năng thu được, dẫnđến vướng mắc trong thực hiện, làm gia tăng tỷ lệ nợ đọng thuế khiến hiệu quảcông tác quản lý thuế giảm.
Một số địa bàn có số lượng hộ gia đình, cá nhân thuộc các trường hợp nợ thuếchiếm tỷ trọng lớn trong số đối tượng quản lý, tạo ra gánh nặng trong công việchàng ngày, gây ảnh hưởng không tốt đến dư luận xã hội.
Do vậy, đồng quan điểm với ông Cư, các chuyên gia thuế khác cũng cho rằng, việcxóa được các khoản nợ thuế trước 1/7/2007 tuy không lớn, nhưng giúp cho cơ quanthuế có điều kiện tập trung nguồn nhân lực đôn đốc thu kịp thời các khoản thuphát sinh, các khoản nợ đọng lớn, góp phần hoàn thành dự toán thu ngân sách Nhànước.
Sẽ khó tạo tiền lệ xấu
Trước việc Bộ Tài Chính đưa ra thông tư dự thảo về vấn đề xóa nợ thuế, một số ýkiến lo ngại sẽ tạo tiền lệ xấu khiến doanh nghiệp, người nộp thuế chây ỳ khôngthực hiện nghĩa vụ thuế để chờ được xóa nợ.
Tuy nhiên, theo ông Cư, các quy định của Luật Quản lý thuế hiện hành về xóa nợthuế rất chặt chẽ. Hướng dẫn của Bộ Tài chính tại dự thảo Thông tư cụ thể, kháchquan bởi có sự trao đổi, lấy ý kiến rộng rãi của các Bộ, ngành, các tổ chức Hiệphội nghề nghiệp đại diện cho doanh nghiệp và người nộp thuế. Theo đó, sẽ khôngcó kẽ hở cho sự lợi dụng các quy định này như là một tiền lệ.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia thuế cũng khẳng định, theo kinh nghiệm cácnước, nếu tỷ lệ tiền thuế nợ hàng năm trên tổng thu ngân sách dưới 5% chứng tỏcơ quan thuế quản lý có hiệu quả. Trong khi đó, ở Việt Nam, hiện nay, tỷ lệ nợkhó thu trên tổng thu ngân sách chỉ hơn 1% nên tình hình thực tế và việc xử lýcác khoản tiền nợ thuế theo chính sách hiện hành hoàn toàn có thể chấp nhậnđược.
Ông Cư cũng nhấn mạnh, với các đối tượng được xem xét xóa các khoản nợ thuế phátsinh trước ngày 01/7/2007 và các quy định về các điều kiện được xem xét xóa nợtại dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính có thể khẳng định rằng, các khoản nợ thuếđều phát sinh trong các hoàn cảnh đặt biệt, khách quan, không còn đối tượng đểtruy thu, không có khả năng thu hồi.
Như vậy, nhìn chung chỉ các doanh nghiệp Nhà nước khi cổ phần hóa đang bị lỗ thìmới thuộc diện xóa các khoản nợ thuế. Ý nghĩa tích cực của việc này là Nhà nướctạo điều kiện thuận lợi cho các công ty cổ phần hình thành từ doanh nghiệp Nhànước cổ phần hóa không phải gánh chịu các khó khăn, tồn tại từ doanh nghiệp Nhànước trước đó.
Mặt khác, xét trên khía cạnh công bằng xã hội, Nhà nước không thể bắt các côngty cổ phần ra đời từ cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước phải chịu các khoản nợthuế không phải do các công ty đó tạo ra.
Đối với cá nhân kinh doanh, hộ gia đình cũng vậy, khi người kinh doanh ốmđau, chết, không còn kinh doanh, không thể bắt các thành viên khác như vợ, conhọ phải trả thuế thay họ trừ khi người kinh doanh còn tài sản và các nguồn tàichính khác đủ để trả các khoản nợ thuế. Việc thu hồi nợ thuế cũng phải đảm bảocuộc sống tối thiểu của họ và thân nhân sống phụ thuộc vào người kinhdoanh./.
Hải Yến (TTXVN)