Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có tới 17,9 triệu người tử vong do các bệnh tim mạch, tương đương 32% tổng tử vong toàn cầu. Cứ hai giây lại có một người lên cơn nhồi máu cơ tim, cứ ba giây lại có một người đột quỵ.
Ở khu vực Đông Nam Á, tỷ lệ tử vong do tim mạch cao hơn châu Âu tới 50%.
Các chuyên gia cho biết tại Việt Nam, mỗi năm chúng ta ghi nhận khoảng 200.000 ca tử vong liên quan đến bệnh tim mạch, chiếm khoảng hơn 30% số tử vong và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong nhóm bệnh không lây nhiễm.
Những con số này đủ khiến nhiều người sốc và tìm cách cải thiện sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, tin tích cực là bạn không cần tập luyện hàng giờ mỗi ngày hay thực hiện chế độ ăn uống cực đoan để bảo vệ trái tim. Chỉ một vài điều chỉnh đơn giản cũng có thể mang lại khác biệt đáng kể.
Một trong những bước dễ nhất là loại bỏ hoặc hạn chế nghiêm ngặt những thực phẩm gây hại cho tim.
Dưới đây là ba món được các bác sỹ tim mạch và chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên cắt giảm sớm, cùng những lựa chọn thay thế tốt hơn.
Thịt xông khói
Với những người yêu thích thịt xông khói, đây có thể là tin không vui. Các chuyên gia đều đồng thuận rằng nếu muốn chăm sóc tim mạch, bạn nên dành món này cho những dịp hiếm hoi hoặc loại bỏ hoàn toàn.
Theo chuyên gia dinh dưỡng tim mạch, quy trình ướp muối thịt xông khói với nitrit natri và hàm lượng muối cao có thể làm tăng huyết áp. Khi chế biến, các hợp chất hình thành trong quá trình nấu như hydrocarbon đa vòng và amin dị vòng còn gây viêm và làm tổn thương mạch máu, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim.
Không chỉ thịt xông khói, các loại thịt chế biến sẵn và thịt đỏ nói chung cũng là nhóm thực phẩm cần thận trọng. Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn, có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh tim mạch, tử vong và béo phì cao hơn. Những thực phẩm này thường chứa nhiều muối, chất béo bão hòa, cholesterol và các hợp chất có hại cho tim.
Bánh mỳ trắng
Bánh mỳ trắng công nghiệp, loại thường thấy đóng túi sẵn trong siêu thị, bị đánh giá là không thân thiện với tim mạch.
Theo các chuyên gia, bánh mỳ trắng có chỉ số đường huyết cao, nghèo chất xơ và dưỡng chất so với ngũ cốc nguyên hạt. Việc tiêu thụ thường xuyên có thể gây tăng đường huyết nhanh, kháng insulin và tăng cân, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim.
Các loại tinh bột tinh chế nói chung đều làm tăng đường và triglycerid trong máu. Bánh mỳ trắng gần như đã bị loại bỏ hết chất xơ và dưỡng chất có lợi, phần còn lại chủ yếu là đường.
Khi chọn bánh mỳ, chuyên gia khuyên nên tìm nhãn 100 % ngũ cốc nguyên hạt, đọc kỹ bảng thành phần và ưu tiên sản phẩm có danh sách nguyên liệu ngắn, dễ nhận biết, với thành phần đầu tiên là lúa mì hoặc ngũ cốc nguyên hạt.
Khoai tây chiên
Khoai tây chiên cũng không phải là món ăn có lợi cho trái tim.
Khi thực phẩm được chiên, thành phần dinh dưỡng thay đổi. Thực phẩm mất nước và hấp thụ nhiều chất béo. Với khoai tây chiên, dầu thường được sử dụng lại nhiều lần, làm giảm chất béo không bão hòa và tăng chất béo chuyển hóa. Chưa kể lượng muối cao, vốn liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp và nguy cơ bệnh tim.
Việc ăn đồ chiên thường xuyên nói chung có liên quan đến bệnh mạch vành, cao huyết áp và béo phì.
Nên ăn gì thay thế?
Bên cạnh việc tránh các thực phẩm có hại, lựa chọn đúng thực phẩm có thể giúp cải thiện rõ rệt sức khỏe tim mạch.
Các chuyên gia khuyến nghị tăng cường các loại đậu như đậu lăng, đậu gà và các loại đậu khác. Đây là nguồn chất xơ dồi dào, giúp no lâu, hỗ trợ tiêu hóa và nuôi dưỡng hệ vi khuẩn đường ruột có lợi.
Hạt lanh và hạnh nhân cũng được đánh giá cao nhờ chứa lignan, hợp chất có đặc tính chống ôxy hóa và chống viêm, góp phần cải thiện cholesterol, điều hòa huyết áp và bảo vệ mạch máu.
Về ngũ cốc, quinoa và bánh mỳ nguyên cám là những lựa chọn có lợi cho tim nhờ giàu chất xơ, protein thực vật, khoáng chất và chất chống ôxy hóa. Những dưỡng chất này giúp giảm cholesterol xấu, ổn định đường huyết và hỗ trợ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Giữ trái tim khỏe mạnh là hành trình suốt đời. Chế độ ăn chỉ là một phần, bên cạnh việc tập luyện đều đặn và tránh các thói quen có hại như hút thuốc. Việc hạn chế thịt xông khói, bánh mỳ trắng và khoai tây chiên là điểm khởi đầu thiết thực và hiệu quả./.