Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đặt ra yêu cầu kết nối các khâu từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng và khai thác giá trị thương mại. Đây là hướng tiếp cận khác với cách phát triển các sản phẩm văn hóa còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết.
Tuy nhiên, để hình thành một hệ sinh thái thực sự, chính sách không chỉ cần khuyến khích sáng tạo mà còn phải giúp các chủ thể bảo vệ tài sản trí tuệ, tiếp cận nguồn vốn và đưa sản phẩm ra thị trường.
Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus về những điểm mới của dự thảo luật, Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lâm Đồng, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh cho rằng phát triển công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị là đổi mới quan trọng về tư duy chiến lược, tạo cơ sở để khai thác tốt hơn giá trị văn hóa và đóng góp cho phát triển kinh tế-xã hội.
Phát triển công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị
- Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa hướng tới xây dựng hệ sinh thái kết nối các khâu từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối, tiêu dùng và tái đầu tư. Theo bà, định hướng này có ý nghĩa như thế nào đối với việc xây dựng chính sách phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian tới?
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời đại mới đã đặt ra những mục tiêu rất cao. Trong đó, công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045; nhân lực làm việc trong ngành văn hóa chiếm 8% tổng nguồn nhân lực lao động của Việt Nam; công nghiệp văn hóa số chiếm 80% tổng giá trị công nghiệp văn hóa.
Về vị thế quốc tế, mục tiêu đến năm 2030 là đưa công nghiệp văn hóa Việt Nam đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN và đến năm 2045 đứng thứ 30 thế giới.
Với những mục tiêu đó, tôi cho rằng việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa vào thời điểm này là hết sức cần thiết và cấp bách.
Một điểm mới của dự thảo luật là phát triển công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị. Trước đây, chúng ta phát triển văn hóa thông qua từng sản phẩm riêng biệt, còn nhỏ lẻ và thiếu tính kết nối. Dự thảo lần này quy định rõ hơn các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa theo chuỗi, từ sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến quảng bá và khai thác giá trị của sản phẩm.
Tôi cho rằng đây là đổi mới quan trọng về tư duy chiến lược. Một sản phẩm sáng tạo không chỉ dừng lại ở việc đến với người tiêu dùng để thưởng thức các giá trị văn hóa, mà còn cần được quảng bá, khai thác để thế giới biết đến Việt Nam nhiều hơn. Qua đó, sản phẩm có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển văn hóa và kinh tế - xã hội của đất nước.
- Dự thảo luật cũng mở ra cơ hội để các chủ thể sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa thương mại hóa sản phẩm. Theo bà, những chủ thể này có thể tiếp cận các công cụ bảo vệ quyền lợi và xác lập giá trị thương mại như thế nào?
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Dự thảo luật dành sự quan tâm đến các chủ thể sáng tạo, nghệ sĩ và doanh nghiệp, trong đó có vấn đề bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là nội dung hết sức quan trọng, nhất là khi thời gian qua vẫn tồn tại tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và chưa phát huy được đầy đủ khả năng thương mại của các sản phẩm sở hữu trí tuệ, sản phẩm văn hóa.
Dự thảo đưa ra một số chính sách mới. Thứ nhất là hỗ trợ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của nghệ sĩ và doanh nghiệp, thông qua hỗ trợ tiếp cận phần mềm, công cụ sáng tác, kết nối với nền tảng số, đào tạo nhân lực và đăng ký quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm sáng tạo.
Thứ hai là hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm văn hóa, trong đó có việc khai thác giá trị thương mại. Đặc biệt, cần định giá được giá trị thương mại của sản phẩm để có thể sử dụng làm vốn góp trong hoạt động kinh doanh. Khi xảy ra tranh chấp hoặc biến động thị trường, dự thảo luật cũng đưa ra các quy định, cơ chế nhằm bảo vệ nghệ sĩ và doanh nghiệp khi tham gia thị trường còn mới mẻ, nhiều biến động này.
Thiết kế chính sách vốn để khơi thông nguồn lực
- Công nghiệp văn hóa có mức độ rủi ro cao, thời gian thu hồi vốn khó dự báo. Theo bà, chính sách tài chính và ưu đãi đầu tư cần được thiết kế như thế nào để thu hút nguồn lực tư nhân, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và các chủ thể sáng tạo?
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Dự thảo luật đưa ra một số nhóm chính sách. Trước hết là hình thành các quỹ đầu tư, kể cả quỹ đầu tư mạo hiểm, và thúc đẩy hợp tác công tư trong phát triển công nghiệp văn hóa. Đặc biệt, cần xem đầu tư công, đầu tư của Nhà nước là “vốn mồi” để thu hút đầu tư tư nhân tham gia lĩnh vực này.
Nhóm chính sách thứ hai là hỗ trợ, ưu đãi về đất đai, thuế và tài chính, nhất là đối với doanh nghiệp, nghệ sĩ có sản phẩm sáng tạo mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam hoặc góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Bên cạnh đó là các chính sách đào tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực sáng tác, biểu diễn, giúp các chủ thể sáng tạo có thêm nguồn lực và an tâm cống hiến cho nghề.
Cuối cùng là đầu tư ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về văn hóa, kết nối với nhu cầu thị trường và các đối tác doanh nghiệp nước ngoài.
Những chính sách này có thể giúp các chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp có thêm công cụ, không gian phát triển và tạo ra nhiều sản phẩm sáng tạo hơn để phục vụ công chúng, tiếp cận thị trường thế giới.
Điều quan trọng là làm sao tạo ra giá trị gia tăng mạnh mẽ hơn và thu hút được nhiều lợi nhuận hơn từ phát triển công nghiệp văn hóa.
- Xin cảm ơn những chia sẻ của bà./.