Pháp, Thụy Sĩ, Nga và Australia đều có những quy định riêng nhằm bảo vệ người chưa thành niên trong hoạt động hiến tạng, đặc biệt là phân biệt giữa hiến sau khi qua đời và hiến khi còn sống.
Các quy định tập trung vào vai trò của cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp, sự tự nguyện của trẻ và những điều kiện y tế cần thiết.
Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, hiến tạng sau khi qua đời áp dụng nguyên tắc “mặc nhiên đồng ý,” theo đó người trưởng thành được coi là đồng ý hiến nếu không thể hiện nguyện vọng phản đối khi còn sống.
Người dân Pháp có thể đăng ký từ chối hiến tạng bằng văn bản hoặc thông báo với người thân.
Trước khi lấy tạng, nhân viên y tế phải kiểm tra thông tin và trao đổi với gia đình để xác minh nguyện vọng của người đã mất.
Tuy nhiên, nguyên tắc này không áp dụng theo cách bỏ qua các quy định bảo vệ trẻ em.
Nếu người dưới 18 tuổi qua đời, việc lấy tạng cần có sự đồng ý bằng văn bản của những người thực hiện quyền cha mẹ theo quy định.
Trẻ từ 13 tuổi có thể đăng ký từ chối hiến tạng, trong khi hiến tạng khi còn sống bị nghiêm cấm đối với người dưới 18 tuổi.
Pháp không quy định giới hạn tuổi chung đối với người hiến sau khi qua đời; khả năng sử dụng tạng được đánh giá dựa trên tình trạng từng cơ quan và kết luận chuyên môn.
Tại Thụy Sĩ, người từ đủ 16 tuổi có thể bày tỏ nguyện vọng hiến tạng sau khi qua đời. Đối với trẻ dưới 16 tuổi, người đại diện hợp pháp quyết định khi việc hiến được xem xét, đồng thời phải tính đến nguyện vọng của trẻ nếu đã được biết.
Theo phóng viên TTXVN tại Geneva, quy định về hiến mô, tế bào khi còn sống đối với người chưa thành niên chặt chẽ hơn nhiều. Việc này chỉ được xem xét trong phạm vi rất hẹp, khi nguy cơ và tổn hại đối với người hiến ở mức tối thiểu, người nhận không có phương pháp điều trị khác mang lại lợi ích tương đương và không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người nhận cũng phải thuộc phạm vi quan hệ gia đình được luật định và việc hiến có khả năng cứu sống họ.
Ngoài sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện hợp pháp, ý kiến và sự tự nguyện của trẻ có đủ khả năng nhận thức phải được xem xét; một cơ quan độc lập cũng phải chấp thuận. Như vậy, sự đồng ý của cha mẹ không đồng nghĩa với việc mọi hình thức hiến mô, tế bào của con đều được phép.
Tại Nga, hoạt động hiến và ghép tạng được điều chỉnh theo Luật Liên bang số 4180-1 năm 1992 về ghép tạng và mô người, cùng Luật Liên bang số 323 năm 2011 về các nguyên tắc cơ bản bảo vệ sức khỏe công dân.
Theo các quy định này, người dưới 18 tuổi không được tự quyết định hiến tạng khi còn sống. Việc hiến tạng sau khi qua đời phải tuân thủ những thủ tục riêng, trong đó có yêu cầu về sự đồng ý của cha mẹ đối với người hiến là trẻ em.
Trong khi đó, Australia quản lý hoạt động hiến, lấy và sử dụng mô người theo pháp luật của từng bang và vùng lãnh thổ, với sự điều phối ở cấp quốc gia của Chương trình DonateLife và Cơ quan Quản lý Hiến tặng và Cấy ghép Tạng (OTA).
Các cơ quan này phối hợp với bệnh viện và trung tâm ghép tạng trong việc xác định người hiến tiềm năng, tư vấn gia đình và tổ chức quy trình tiếp nhận.
Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, đối với trẻ chưa thành niên qua đời, thẩm quyền quyết định và thủ tục đồng ý tùy thuộc quy định tại địa phương.
Tại bang New South Wales, cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp giữ vai trò quyết định. Gia đình phải được cung cấp đầy đủ thông tin và có thời gian cân nhắc, không bị gây sức ép.
Thanh thiếu niên từ 16-17 tuổi có thể đăng ký nguyện vọng hiến tạng, nhưng việc đăng ký không thay thế sự đồng ý theo yêu cầu pháp luật đối với người chưa thành niên.
Đối với hiến mô khi còn sống, chẳng hạn hiến tủy xương hoặc tế bào gốc tạo máu để cứu người thân, cơ quan y tế phải đánh giá mức độ tự nguyện, khả năng nhận thức và nguy cơ đối với trẻ. Trong những trường hợp phức tạp, việc xem xét của hội đồng đạo đức độc lập có thể được áp dụng.
Dù cách tiếp cận khác nhau, các quy định tại những quốc gia trên đều cho thấy việc hiến tạng ở người chưa thành niên được đặt dưới những điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt hơn, nhất là khi người hiến còn sống. Vai trò đại diện của cha mẹ phải đi cùng việc xem xét nguyện vọng, lợi ích và sự an toàn của chính trẻ./.