Hai lần bán vàng của vợ để mua sách và các ấn phẩm xưa, Mohamed Sadeq, một người Ai Cập sinh sống tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đã dành nhiều tâm huyết xây dựng kho tư liệu ghi lại lịch sử UAE và các quốc gia Arab. Với ông, mỗi cuốn sách, tờ báo hay tạp chí cũ không đơn thuần là một món hàng mà còn là một phần ký ức của xã hội cần được gìn giữ cho các thế hệ sau.
Tham gia Hội chợ Sách quốc tế Sharjah lần thứ tư liên tiếp, diễn ra từ ngày 4-15/11 tại thành phố Sharjah (UAE), ông Sadeq giới thiệu bộ sưu tập của Quỹ Lưu trữ Di sản Arab, nơi ông tiếp nối nghề sưu tầm tư liệu được truyền lại qua nhiều thế hệ trong gia đình. Hiện ông cũng đang hướng dẫn con trai tiếp quản công việc này.
“Tôi không chỉ bán tạp chí và sách. Tôi sưu tầm, lưu trữ và ghi chép lịch sử thế giới Arab,” ông Sadeq chia sẻ trên tờ Khaleej Times.
Bộ sưu tập của ông tập hợp các ấn phẩm từ nhiều quốc gia, gồm Ai Cập, Jordan, Oman, Sudan, Algeria, Tunisia, Pháp và Anh. Trong đó có những tài liệu ghi lại hình ảnh Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất trước khi thành lập năm 1971, cũng như quá trình phát triển của đất nước sau khi thống nhất.
Theo ông Sadeq, giá trị của kho lưu trữ không chỉ nằm ở số lượng sách báo mà còn ở khả năng tái hiện lịch sử một quốc gia qua nhiều nguồn tư liệu, ngôn ngữ và góc nhìn khác nhau. Những tài liệu cũ giúp người đọc hiểu được đời sống xã hội, thói quen đọc sách và những biến chuyển của từng giai đoạn lịch sử.
Một trong những nội dung ông dành nhiều quan tâm là sự thay đổi vai trò của phụ nữ UAE trong khoảng 70 năm qua. Các ấn phẩm được sưu tầm ghi lại quá trình phụ nữ tham gia lực lượng lao động, đảm nhiệm vị trí lãnh đạo và giữ các chức vụ trong chính phủ. Qua đó, người đọc có thể tìm hiểu những con người và nỗ lực góp phần tạo nên vị thế của phụ nữ UAE ngày nay.
Không chỉ tập trung vào những sự kiện lớn, bộ sưu tập còn lưu giữ những ký ức gần gũi trong đời sống thường nhật. Các số báo cũ của những tạp chí thiếu nhi như Majid, Sindbad, Mickey và Samir là những ấn phẩm được khách tham quan tìm kiếm nhiều nhất. Không ít phụ huynh đưa con đến gian trưng bày và nhận ra những nhân vật hoạt hình từng gắn bó với tuổi thơ của chính mình.
Những cuộc gặp gỡ như vậy biến một cuốn tạp chí cũ thành cầu nối giữa các thế hệ, giúp cha mẹ có thể chia sẻ ký ức tuổi thơ với con cái thông qua chính những trang sách từng đọc nhiều thập kỷ trước.
Ông Sadeq cũng đặc biệt coi trọng các ấn phẩm thiếu nhi bằng tiếng Arab trước đây, nhất là những câu chuyện có đánh dấu nguyên âm nhằm hỗ trợ trẻ em học đọc. Việc bảo tồn những ấn phẩm này, theo ông, đồng nghĩa với gìn giữ một phần lịch sử giáo dục và cách các thế hệ trẻ từng tiếp cận ngôn ngữ, văn hóa của mình.
Để bảo đảm giá trị tư liệu, ông Sadeq chú trọng phân biệt các ấn bản gốc với những bản sao chép. Những cuốn sách và tạp chí thực sự được phát hành và lưu hành cách đây hàng chục năm có ý nghĩa đặc biệt, bởi chúng phản ánh trực tiếp những gì độc giả từng tiếp xúc trong từng thời kỳ.
Công việc sưu tầm cũng đòi hỏi ông phải liên tục tìm kiếm những tài liệu mới, nhận biết những phần còn thiếu trong bộ sưu tập và lắng nghe nhu cầu của những người đến tìm kiếm tư liệu. Dù gian trưng bày tại hội chợ có thể quen thuộc với khách tham quan qua các năm, kho lưu trữ vẫn không ngừng được bổ sung và mở rộng.
Đối với ông Sadeq, việc truyền nghề cho con trai không chỉ là chuyển giao một công việc kinh doanh gia đình mà còn là trao lại trách nhiệm gìn giữ di sản văn hóa. Ông muốn thế hệ tiếp theo hiểu rõ giá trị của từng tài liệu và ý nghĩa của việc bảo tồn những bằng chứng lịch sử.
“Đối với chúng tôi, nghề nghiệp trước hết là một sứ mệnh, sau đó mới là hoạt động thương mại,” ông Sadeq nói./.