Dù chưa bước vào cao điểm mùa khô nhưng hàng nghìn hộ dân tại các khu vực vùng ven biển của thành phố Cần Thơ đã và đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.
Nghịch lý ở ngay cả những nơi đã có hệ thống cấp nước tập trung, người dân vẫn phải thức đêm "canh" từng giọt nước hoặc chấp nhận chi trả số tiền điện lớn để vận hành máy bơm cá nhân mà nguồn nước thu vẫn không đảm bảo chất lượng.
Nỗi lo từ những nguồn nước không đảm bảo
Tại những địa phương tiếp giáp biển như phường Khánh Hòa, xã Lịch Hội Thượng, Trần Đề, Cù Lao Dung..., câu chuyện thiếu nước sạch đã trở thành nỗi ám ảnh kéo dài nhiều năm qua. Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung ở những địa phương này còn thấp.
Ghi nhận tại ấp Lâm Thiết, phường Khánh Hòa, do mạng lưới đường ống chưa vươn tới, nhiều hộ dân phải tự bỏ chi phí đầu tư giếng khoan (cây nước). Tuy nhiên, do mực nước ngầm sụt giảm và nguồn nước yếu, nhiều gia đình phải lắp đặt cùng lúc hai môtơ mới có thể hút được nước.
Chị Thạch Thị Sầu Riêng ở ấp Lâm Thiết A chia sẻ, gia đình có 4 người, mỗi ngày chỉ dám bơm 2 thùng nước (loại 220 lít/thùng). Để có được 2 thùng nước, máy bơm phải chạy liên tục cả tiếng đồng hồ. Tiền điện mỗi tháng vì thế tăng thêm 300.000-400.000 đồng, một gánh nặng không nhỏ với thu nhập của gia đình.
Đáng lo ngại hơn, dù tốn kém, nhưng nước giếng khoan thường có mùi hôi, chỉ dùng để tắm giặt, còn nước ăn uống vẫn phải mua nước bình để đảm bảo sức khỏe.
Theo bà Trần Thị Thanh Đa, Trưởng khu vực Lâm Thiết A, hiện khu vực còn hơn 50/179 hộ dân không tiếp cận được hệ thống nước sạch. Những hộ có điều kiện thì khoan giếng, nhưng chất lượng nước không đồng đều, nhiều nơi nước bị đục, nhiễm phèn nặng.
Tình trạng thiếu nước xảy ra ngay cả tại các khu vực đã có hệ thống cấp nước tập trung như ấp Hòa Giang, khu vực No Tom… Việc có được dòng nước mạnh cũng là điều khó khăn với người dân.
Anh Trần Hải Âu ở khu vực No Tom cho biết dù nhà chỉ cách Trạm cấp nước sạch Hòa Đông vài trăm mét nhưng vòi nước trong nhà thường xuyên không có nước, nhất là thời điểm ban ngày. Nguyên nhân được xác định do hệ thống đường ống cũ, đường kính nhỏ (lắp đặt hơn 10 năm), trong khi số hộ đấu nối mới tăng nhanh dẫn đến quá tải.
"Ban ngày hầu như mất nước hoàn toàn, có khi van ống nước mở cả ngày không có nước chảy ra. Tôi phải canh thức đêm, khi mọi người đi ngủ mới lấy được nước. Đáng lo là chất lượng nước khoảng nửa năm nay xảy ra tình trạng nhiễm phèn thấy rõ. Mỗi tháng vẫn đóng vài trăm nghìn tiền nước nhưng thực tế nước đó chúng tôi không dám dùng trực tiếp để ăn uống," anh Âu phản ánh.
Để đối phó với tình trạng "nước lúc có lúc không," không gian quanh nhà của các hộ dân thành "kho" chứa nước với hàng nhiều thùng phuy, xô, chậu. Gia đình anh Âu phải sắm tới 7 chiếc thùng (dung tích 180-220 lít) để trữ nước mưa và nước máy dự phòng.
Nhu cầu cấp thiết
Khó khăn chồng chất khi tại nhiều khu vực ven biển, giải pháp khoan giếng cũng không còn khả thi do mặn xâm nhập sâu.
Ông Phạm Hồng Minh ở ấp Hòa Giang nói: "Chỗ nhà tôi không khoan giếng được, vì khoan sâu cỡ nào cũng gặp nước mặn. Những nhà không có nước máy thì chỉ còn cách đi xin nước từ các hộ ở xa hoặc dùng nước kênh rạch."
Tại tuyến đường Kênh Phèn, bà Thạch Mỳ đang khó nhọc múc từng xô nước dưới ao nuôi cua bỏ hoang đem lên lắng phèn để sử dụng. Theo bà Thạch Mỳ, vào mùa mưa còn có nước trời và thời điểm này còn sử dụng được nước kênh chứ mùa khô đến, nước kênh nhiễm mặn thì phải đi vào trong giồng (chỗ không bị mặn) để xin nước ngọt.
"Nước mặn đến mức nấu cơm cũng mặn. Muốn có nước ngọt uống hay cho bò, lợn uống đều phải đi xin rồi chở từng can về. Cái nghèo cái khó cứ quẩn quanh cũng vì thiếu nước," bà Mỳ bộc bạch.
Theo thống kê từ Ủy ban Nhân dân phường Khánh Hòa, hiện địa phương có 3 trạm cấp nước ngầm (công suất từ 800-1.252 m3/ngày, đêm) do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn quản lý mới chỉ đáp ứng được khoảng 57% hộ dân trên địa bàn phường. Hiện còn 45 tuyến dân cư với hơn 1.667 hộ (khoảng 7.480 nhân khẩu) chưa được tiếp cận nguồn nước sạch từ hệ thống tập trung.
Ông Dương Hoàng Vĩnh, Phó Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Khánh Hòa cho biết, chính quyền địa phương đã nhiều lần kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng các đơn vị liên quan sớm có kế hoạch nâng cấp công suất các trạm hiện hữu và đầu tư xây mới hệ thống đường ống dẫn nước nhưng đến nay vẫn chưa được đáp ứng.
Cùng chung kiến nghị, đề xuất đầu tư hệ thống cấp nước sạch đảm bảo sức khỏe người dân, ông Từ Hải Long, Phòng Kinh tế xã Lịch Hội Thượng cho hay, địa phương còn 6 tuyến dân cư xa trung tâm chưa được đấu nối nước sạch, ảnh hưởng đến đời sống của hơn 100 hộ dân. Nguyên nhân chủ yếu do các tuyến dân cư này nằm xa khu trung tâm, chi phí đầu tư, đấu nối đường ống lớn. Bên cạnh đó, một số trạm cấp nước đã được xây dựng từ lâu, chưa được nâng cấp, sửa chữa kịp thời, công suất không đảm bảo, nên chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của người dân.
Dự báo của cơ quan chức năng cho thấy, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long mùa khô năm 2026 sẽ đạt đỉnh từ tháng 2 đến tháng 4, với mức độ tương đương hoặc cao hơn trung bình nhiều năm. Khi nguồn nước sông ngòi bị mặn hóa, áp lực lên các trạm cấp nước tập trung càng lớn.
Trước thực tế này, người dân vùng ven biển Cần Thơ đang mong mỏi từng ngày các dự án nước sạch được triển khai quyết liệt hơn. Việc chủ động đầu tư, nâng cấp hạ tầng cấp nước không chỉ là câu chuyện dân sinh trước mắt, mà còn là giải pháp căn cơ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững trước tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và nước biển dâng./.
Nước sạch nông thôn: Mới có khoảng 68% người dân được sử dụng nước đạt chuẩn
Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, cả nước hiện có 18.109 công trình cấp nước tập trung, trong đó có khoảng 7.800 công trình có quy mô công suất cấp nước ≥ 50m3/ngày đêm.
