Theothông tin từ Bảo tàng tỉnh Yên Bái, vừa qua, từ thông tin của ngườidân thôn Đồng Hen, xã Vũ Linh, huyện Yên Bình, các cán bộ bảo tàng đã phát hiện mộtlư hương thời Trần có niên đại khoảng tầng 3 văn hóa Lý-Trần (thế kỷXI-XIV).
Lư hương có cân nặng 2,9 kg, hình chữnhật, thân cao 20cm, chiều rộng nhất 21 cm, dài miệng 12,5 cm, rộngmiệng 11,5 cm, có 4 chân (đã bị gẫy 2 chân), cao 0,3cm, sâu lòng 0,7 cm.Toàn thân đắp nổi các linh vật uy nghi, quyền lực nhưng lại mang phongcách dân gian, thuần Việt.
Mặt lư hương được trang trí lưỡng long chầunguyệt (mặt trời) có 10 tia, rồng uốn quanh 1/2 miệng rồi đột ngột tạohình kéo dọc xuống đáy tạo thành đôi quai dọc có trang trí chân rồng,vẩy rồng, vân mây uốn lượn và điểm một hoa chanh dưới cùng. Phía dướilưỡng long chầu nguyệt là đôi hạc dẫm lên đôi rùa đắp nổi, mập, khá rõnét tương tự chầu nguyệt, ở giữa phía trên đôi rùa có lỗ vuông (chữkhẩu) xuyên sâu vào đáy miệng của lư hương.
Ở mặt sau trang trí đơn giảnhơn, gồm mặt trời nổi không có tia, phía dưới tính từ chân lên đắp khốinổi, một bên hình đầu ngựa thân lân và một bên là đầu nghê thân nghê.
Huyện YênBình (thời Trần có tên là Trại Thu Vật ) trước kia thuộc tỉnh TuyênQuang. Năm 1956, Yên Bình được tách và sáp nhập về Yên Bái. Trại Thu Vậtnằm trên lưu vực sông Chảy, trước là một hướng tiến quân của quânNguyên Mông từ Vân Nam sang. Đây là nơi Trần Nhật Duật đã đóng quân trấnthủ Tuyên Quang trong cuộc kháng chiến đó.
Việc phát hiện cổ vật lưhương là hiện vật vô giá minh chứng thêm về thông điệp của cuộc chiếnchống quân xâm lược Nguyên Mông và sự ra đời, tồn tại của một trung tâmvăn hóa Phật Giáo trên vùng núi rừng Tây Bắc.
Cùngphát hiện lư hương đất nung, người dân thông Đồng Hen còn phát hiện mộtsố rìu đá, rìu đồng và gốm sứ có giá trị khác./.
Hoàng Ngọc (TTXVN/Vietnam+)