Rối loạn tuyến giáp là một trong những bệnh lý nội tiết phổ biến, có thể âm thầm tiến triển nhưng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Tuyến giáp tuy nhỏ nhưng giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt và nhiều hoạt động của cơ thể.
Rối loạn tuyến giáp là gì?
Rối loạn tuyến giáp là tình trạng bất thường về chức năng hoặc cấu trúc của tuyến giáp, làm thay đổi nồng độ hormone và ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan trong cơ thể.
Bệnh được chia thành hai nhóm chính:
- Rối loạn chức năng: cường giáp (tăng tiết hormone) và suy giáp (giảm tiết hormone).
- Rối loạn cấu trúc: bướu giáp, nhân giáp, u giáp, ung thư tuyến giáp.
Ngoài ra, nhiều bệnh lý tự miễn và viêm tuyến giáp như viêm giáp Hashimoto, bệnh Basedow, viêm giáp sau sinh, viêm giáp cấp/mạn tính... cũng có thể gây rối loạn hoạt động của tuyến giáp.
Hai dạng rối loạn chức năng thường gặp
1. Cường giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone T3 và T4, khiến quá trình chuyển hóa trong cơ thể diễn ra nhanh bất thường.
Người bệnh thường có các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, run tay, sụt cân, ra nhiều mồ hôi, dễ cáu gắt, mất ngủ, rối loạn kinh nguyệt.
Nguyên nhân phổ biến nhất là bệnh Basedow, ngoài ra còn có thể do bướu nhân độc hoặc viêm tuyến giáp.
Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm như rung nhĩ, suy tim hoặc cơn bão giáp.
2. Suy giáp xảy ra khi tuyến giáp hoạt động kém, không sản xuất đủ hormone cho nhu cầu của cơ thể.
Quá trình chuyển hóa chậm lại khiến người bệnh dễ mệt mỏi, tăng cân, da khô, rụng tóc, phù niêm, ngủ nhiều, trầm cảm nhẹ, táo bón và rối loạn kinh nguyệt.
Nguyên nhân thường gặp nhất là viêm giáp Hashimoto, thiếu iốt hoặc do tiền sử phẫu thuật, xạ trị tuyến giáp.
Nếu không được điều trị, suy giáp kéo dài có thể gây suy giảm khả năng sinh sản và biến chứng hôn mê phù niêm đe dọa tính mạng.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Rối loạn tuyến giáp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Cường giáp thường liên quan đến rối loạn tự miễn, bướu nhân độc, viêm giáp hoặc dùng quá liều hormone tổng hợp. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tiền sử gia đình, giới nữ, căng thẳng kéo dài, hút thuốc, nhiễm trùng và tình trạng thừa iốt.
Suy giáp thường do viêm giáp Hashimoto, thiếu iốt, tổn thương tuyến giáp sau phẫu thuật-xạ trị hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc.
Những người có nguy cơ cao là phụ nữ trung niên, người từng chiếu xạ vùng cổ hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp.
Ngoài ra, bướu giáp, ung thư tuyến giáp và viêm giáp bán cấp, viêm giáp sau sinh cũng có thể liên quan đến yếu tố di truyền, miễn dịch hoặc nhiễm virus.
Dấu hiệu nhận biết sớm
Triệu chứng của rối loạn tuyến giáp rất đa dạng, phụ thuộc vào loại bệnh:
- Cường giáp: sụt cân nhanh, tim đập nhanh, run tay, nóng trong người, lo âu, dễ cáu gắt, tiêu chảy, rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt. Một số trường hợp Basedow có thể lồi mắt, phù niêm trước xương chày.
- Suy giáp: mệt mỏi kéo dài, tăng cân, sợ lạnh, nhịp tim chậm, khô da, táo bón, buồn ngủ, giảm trí nhớ, khàn tiếng, phù mặt, rụng tóc.
Rối loạn tuyến giáp có nguy hiểm không?
Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm.
Cường giáp có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim, suy tim, rung nhĩ, thậm chí cơn bão giáp gây tử vong.
Suy giáp kéo dài làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, rối loạn mỡ máu, hôn mê phù niêm.
Đặc biệt, phụ nữ mang thai bị rối loạn tuyến giáp có thể tăng nguy cơ sảy thai, sinh non và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
Có thể phòng ngừa rối loạn tuyến giáp không?
Hiện nay chưa thể phòng ngừa hoàn toàn mọi loại rối loạn tuyến giáp, tuy nhiên có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:
- Sử dụng muối iốt đúng cách, tránh thiếu hoặc thừa iốt.
- Không tự ý sử dụng thuốc chứa iốt, lithium, amiodaron khi chưa có chỉ định.
- Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài.
- Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm bất thường.
Rối loạn tuyến giáp hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.
Việc chủ động theo dõi sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh chính là “chìa khóa” giúp bảo vệ tuyến giáp cũng như sức khỏe toàn diện./.
6 loại thức uống buổi sáng tốt cho người mắc bệnh tuyến giáp
Với người mắc bệnh về tuyến giáp, ngoài việc tuân thủ chặt chẽ chỉ định điều trị và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sỹ chuyên khoa, một số thức uống buổi sáng có thể mang lại lợi ích đáng kể.
