Từ nay đến hết năm2015, Bộ Xây dựng sẽ thực hiện cổ phần hóa cả tám doanh nghiệp 100% vốn nhà nước,trong đó có bốn công ty mẹ - Tổng công ty 90 và bốn công ty thành viên thuộccác tổng công ty.
Cụ thể, trước mắt Bộ Xây dựng sẽ duy trì doanh nghiệp 100% vốnnhà nước, thực hiện cổ phần hóa vào năm 2015, Nhà nước giữ 65% vốn điều lệ đốivới công ty mẹ - Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC).
Bên cạnhđó, Nhà nước giữ trên 50% vốn điều lệ đối với các Công ty mẹ của Tổng công ty Xâydựng số 1(CC1), Tổng công ty Vật liệu xây dựng số 1 (FiCO) và Tổng công ty Đầu tư pháttriển đô thị và khu công nghiệp Việt Nam (IDICO).
Trong quá trình thựchiện cổ phần hóa, IDICO sẽ giữ trên 50% vốn điều lệ đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn mộtthành viên Phát triển đô thị và khu công nghiệp IDICO - UBIZ và Công tytrách nhiệm hữu hạn một thành viên Xây dựng IDICO. VNCC giữ trên 50% vốn điều lệ đốivới Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khảo sát và Xây dựng - Usco.
Cùng với việc tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp xây dựng, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu Xử lý công nợ, tái cơ cấu vốn các doanh nghiệp xây dựng thực hiện cổ phần hóa. Ngoài việc tiến hành rà soát, xử lý những vướng mắc,tồn đọng về tài chính, tài sản, lao động..., các đơn vị phải tập trunghoàn thành việc bàn giao doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần; xửlý công nợ tồn đọng, thực hiện tái cơ cấu vốn tại các đơn vị thành viên…
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần VănSơn cho biết vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình sắp xếp,cổ phần hóa, bởi các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa hầu hết có quy mô lớn, vốn đầutư ở nhiều doanh nghiệp hoạt động trên nhiều địa bàn khác nhau trong cảnước. Do đó, doanh nghiệp phải tiến hành xử lý nhiều vướng mắc tồn đọngdo lịch sử để lại, khối lượng công việc triển khai lớn, phức tạp... đòihỏi có nhiều thời gian. Vì thế, từ nay đến hết năm 2013, Bộ Xây dựng tậptrung chỉ đạo các doanh nghiệp cổ phần hóa rà soát, xử lý những tồn đọng này… đồng thời, các công ty mẹ cần triển khai tái cơ cấu các đơn vị thànhviên để tập trung vốn đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh chính, có lợithế nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả ngay sau khichuyển sang công ty cổ phần.
Hiện việc xácđịnh giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa của các doanh nghiệp có hoạt động đầu tư,kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, khu đô thị, tham gia xây dựng nhà ởcho công nhân khu công nghiệp thuê cũng còn vướng mắc. Đơn cử như việcxác định giá trị thực tế các tài sản cố định phục vụ chung trong khucông nghiệp, khu đô thị như đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước,điện chiếu sáng, cây xanh… nếu tính theo quy định hiện hành là chưa phùhợp. Các tài sản cố định này trong quá trình sử dụng được trích khấu haotheo quy định - đây cũng là cơ sở để hình thành giá vốn kinh doanh hàngnăm, đồng thời là cơ sở để hình thành giá cho thuê hạ tầng khu côngnghiệp và giá bán nhà ở trong khu đô thị. Giá cho thuê hạ tầng khu côngnghiệp lại được cố định trong Hợp đồng thuê và được người thuê trả ngaymột lần trong suốt thời gian thuê 49 năm. Giá bán nhà ở trong khu đô thịcũng được cố định trong Hợp đồng bán nhà. Vì vậy, nếu xác định lại giátrị thực tế các tài sản cố định phục vụ chung này sẽ giảm hiệu quả kinhdoanh của doanh nghiệp sau cổ phần hóa vì không thu thêm được từ khách hàng.
Nhiều doanh nghiệp cổ phần hóa được Nhà nước giao đất để xây dựng chung cưcho công nhân khu công nghiệp thuê. Việc xác định tăng giá trị quyền sửdụng đất khi xác định giá trị doanh nghiệp sẽ làm tăng giá thuê nhà ởcủa công nhân, do đó ảnh hưởng đến đời sống của công nhân lao động trongkhu công nghiệp. Cùng đó, cơ chế bán cổ phần ưu đãi cho người lao độngtrong doanh nghiệp tư vấn xây dựng theo quy định hiện hành chưa phù hợpvì không khuyến khích người lao động có trình độ chuyên môn giỏi gắn bóvới doanh nghiệp.
Trong bối cảnh hiện nay, thị trường vốn giảm sútnhiều, đặc biệt là thị trường khoán nên việc bán cổ phần của doanhnghiệp cổ phần hóa với khối lượng lớn sẽ gặp khó khăn, khó đạt được mục tiêu đềra - Thứ trưởng Trần Văn Sơn nhận xét.
Ngoàira, cơ chế, chính sách cổ phần hóa đối với các đơn vị sự nghiệp (Trường đào tạo)thuộc doanh nghiệp chưa có quy định riêng, phù hợp với loại hình hoạtđộng này nên việc cổ phần hóa các đơn vị sự nghiệp trong doanh nghiệp còn bấtcập, chưa tạo điều kiện để tiếp tục duy trì, phát triển sau đó.
Bởi vậy, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ cần có nghiên cứu quy định phù hợpkhi xác định giá trị thực tế của các tài sản cố định phục vụ chung trongkhu công nghiệp, khu đô thị trong giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa; xemxét việc xác định giá trị quyền sử dụng đất giao để xây dựng nhà ở chocông nhân trong khu công nghiệp thuê; sửa đổi các cơ chế chính sách cổphần hóa các doanh nghiệp tư vấn, các đơn vị sự nghiệp (Trường đào tạo,các trung tâm nghiên cứu ứng dụng triển khai công nghệ mới…) trong cácdoanh nghiệp cổ phần hóa../.
Cụ thể, trước mắt Bộ Xây dựng sẽ duy trì doanh nghiệp 100% vốnnhà nước, thực hiện cổ phần hóa vào năm 2015, Nhà nước giữ 65% vốn điều lệ đốivới công ty mẹ - Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC).
Bên cạnhđó, Nhà nước giữ trên 50% vốn điều lệ đối với các Công ty mẹ của Tổng công ty Xâydựng số 1(CC1), Tổng công ty Vật liệu xây dựng số 1 (FiCO) và Tổng công ty Đầu tư pháttriển đô thị và khu công nghiệp Việt Nam (IDICO).
Trong quá trình thựchiện cổ phần hóa, IDICO sẽ giữ trên 50% vốn điều lệ đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn mộtthành viên Phát triển đô thị và khu công nghiệp IDICO - UBIZ và Công tytrách nhiệm hữu hạn một thành viên Xây dựng IDICO. VNCC giữ trên 50% vốn điều lệ đốivới Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khảo sát và Xây dựng - Usco.
Cùng với việc tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp xây dựng, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu Xử lý công nợ, tái cơ cấu vốn các doanh nghiệp xây dựng thực hiện cổ phần hóa. Ngoài việc tiến hành rà soát, xử lý những vướng mắc,tồn đọng về tài chính, tài sản, lao động..., các đơn vị phải tập trunghoàn thành việc bàn giao doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần; xửlý công nợ tồn đọng, thực hiện tái cơ cấu vốn tại các đơn vị thành viên…
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần VănSơn cho biết vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình sắp xếp,cổ phần hóa, bởi các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa hầu hết có quy mô lớn, vốn đầutư ở nhiều doanh nghiệp hoạt động trên nhiều địa bàn khác nhau trong cảnước. Do đó, doanh nghiệp phải tiến hành xử lý nhiều vướng mắc tồn đọngdo lịch sử để lại, khối lượng công việc triển khai lớn, phức tạp... đòihỏi có nhiều thời gian. Vì thế, từ nay đến hết năm 2013, Bộ Xây dựng tậptrung chỉ đạo các doanh nghiệp cổ phần hóa rà soát, xử lý những tồn đọng này… đồng thời, các công ty mẹ cần triển khai tái cơ cấu các đơn vị thànhviên để tập trung vốn đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh chính, có lợithế nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả ngay sau khichuyển sang công ty cổ phần.
Hiện việc xácđịnh giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa của các doanh nghiệp có hoạt động đầu tư,kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, khu đô thị, tham gia xây dựng nhà ởcho công nhân khu công nghiệp thuê cũng còn vướng mắc. Đơn cử như việcxác định giá trị thực tế các tài sản cố định phục vụ chung trong khucông nghiệp, khu đô thị như đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước,điện chiếu sáng, cây xanh… nếu tính theo quy định hiện hành là chưa phùhợp. Các tài sản cố định này trong quá trình sử dụng được trích khấu haotheo quy định - đây cũng là cơ sở để hình thành giá vốn kinh doanh hàngnăm, đồng thời là cơ sở để hình thành giá cho thuê hạ tầng khu côngnghiệp và giá bán nhà ở trong khu đô thị. Giá cho thuê hạ tầng khu côngnghiệp lại được cố định trong Hợp đồng thuê và được người thuê trả ngaymột lần trong suốt thời gian thuê 49 năm. Giá bán nhà ở trong khu đô thịcũng được cố định trong Hợp đồng bán nhà. Vì vậy, nếu xác định lại giátrị thực tế các tài sản cố định phục vụ chung này sẽ giảm hiệu quả kinhdoanh của doanh nghiệp sau cổ phần hóa vì không thu thêm được từ khách hàng.
Nhiều doanh nghiệp cổ phần hóa được Nhà nước giao đất để xây dựng chung cưcho công nhân khu công nghiệp thuê. Việc xác định tăng giá trị quyền sửdụng đất khi xác định giá trị doanh nghiệp sẽ làm tăng giá thuê nhà ởcủa công nhân, do đó ảnh hưởng đến đời sống của công nhân lao động trongkhu công nghiệp. Cùng đó, cơ chế bán cổ phần ưu đãi cho người lao độngtrong doanh nghiệp tư vấn xây dựng theo quy định hiện hành chưa phù hợpvì không khuyến khích người lao động có trình độ chuyên môn giỏi gắn bóvới doanh nghiệp.
Trong bối cảnh hiện nay, thị trường vốn giảm sútnhiều, đặc biệt là thị trường khoán nên việc bán cổ phần của doanhnghiệp cổ phần hóa với khối lượng lớn sẽ gặp khó khăn, khó đạt được mục tiêu đềra - Thứ trưởng Trần Văn Sơn nhận xét.
Ngoàira, cơ chế, chính sách cổ phần hóa đối với các đơn vị sự nghiệp (Trường đào tạo)thuộc doanh nghiệp chưa có quy định riêng, phù hợp với loại hình hoạtđộng này nên việc cổ phần hóa các đơn vị sự nghiệp trong doanh nghiệp còn bấtcập, chưa tạo điều kiện để tiếp tục duy trì, phát triển sau đó.
Bởi vậy, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ cần có nghiên cứu quy định phù hợpkhi xác định giá trị thực tế của các tài sản cố định phục vụ chung trongkhu công nghiệp, khu đô thị trong giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa; xemxét việc xác định giá trị quyền sử dụng đất giao để xây dựng nhà ở chocông nhân trong khu công nghiệp thuê; sửa đổi các cơ chế chính sách cổphần hóa các doanh nghiệp tư vấn, các đơn vị sự nghiệp (Trường đào tạo,các trung tâm nghiên cứu ứng dụng triển khai công nghệ mới…) trong cácdoanh nghiệp cổ phần hóa../.
Thu Hằng (TTXVN)
