Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm chính thức đến Nhật Bản, ông Toshiro Nishizawa, Nghiên cứu viên cao cấp Đại học Tokyo, đồng thời là Nghiên cứu viên Viện Ngân hàng Phát triển châu Á (ADBI), đã trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN về kết quả chuyến thăm và triển vọng quan hệ song phương.
Theo ông Nishizawa, kết quả quan trọng nhất của chuyến thăm là Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam-Nhật Bản. Văn kiện cho thấy sự tin cậy chính trị sâu sắc giữa hai nước, được thể hiện qua việc hai nhà lãnh đạo khẳng định Việt Nam và Nhật Bản là những đối tác quan trọng hàng đầu, gắn bó lâu dài, có nhiều lợi ích chung và sự phát triển của nước này mang lại lợi ích cho nước kia.
Chuyên gia nhận định quan hệ Việt Nam-Nhật Bản đang ở thời điểm gần gũi nhất từ trước đến nay. Những bước tiến kể từ năm 2023, được thúc đẩy thông qua đối thoại thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao, đã tạo nền tảng cho mức độ gắn kết hiện nay.
Bên cạnh sự tin cậy chính trị, ông Nishizawa đánh giá cao cách tiếp cận thực chất trong hợp tác song phương. Hai nước tập trung vào những lĩnh vực có thể cùng hợp tác, đồng thời tôn trọng những khác biệt trong lập trường của nhau. Các bản ghi nhớ hợp tác và văn kiện được trao đổi trong chuyến thăm cũng thể hiện định hướng hướng tới những kết quả cụ thể.
Trên phương diện ngoại giao, ông lưu ý việc Việt Nam bày tỏ ủng hộ những nỗ lực của Nhật Bản nhằm hiện thực hóa Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) được cập nhật trong phạm vi phù hợp với Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP).
Tuyên bố đồng thời nhấn mạnh luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương Liên hợp quốc, cùng hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực và trên thế giới. Theo ông, đây là sự tái khẳng định những nguyên tắc cốt lõi của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới.
Chuyên gia Nishizawa cho rằng sự tôn trọng lẫn nhau và tin cậy chính trị giúp hai nước mở rộng hợp tác thực chất tại những lĩnh vực có lợi ích giao thoa, đồng thời duy trì những quan điểm và định hướng đối ngoại riêng.
Đánh giá về vị trí của Việt Nam trong chính sách đối ngoại Nhật Bản, chuyên gia khẳng định Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác quan trọng nhất của Nhật Bản tại châu Á. Tuyên bố Tầm nhìn chung tiếp tục làm rõ vị thế ngày càng vững chắc này khi Nhật Bản xác định Việt Nam là đối tác ưu tiên trong cả chính sách đối ngoại và chiến lược tăng trưởng mới.
Theo ông, vai trò của Việt Nam được thúc đẩy bởi cả các yếu tố kinh tế và chiến lược. Việc tăng cường quan hệ với Việt Nam nằm trong nỗ lực làm sâu sắc và đa dạng hóa mạng lưới đối tác của Nhật Bản tại châu Á. Ông cũng nhận định tiến trình này có thể góp phần tạo thế đối trọng nhất định với Trung Quốc.
Trong bối cảnh khu vực, chuyên gia Nishizawa bày tỏ kỳ vọng chuyến thăm sẽ thúc đẩy Nhật Bản đóng góp hơn nữa vào việc giải quyết các ưu tiên chung trên cả phương diện kinh tế và ngoại giao. Hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao có thể được mở rộng tới các nước láng giềng thông qua những khuôn khổ như Sáng kiến Đồng sáng tạo trí tuệ nhân tạo Nhật Bản-ASEAN.
Hoan nghênh việc hai nhà lãnh đạo tái khẳng định tầm quan trọng của sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, ông cho rằng tiểu vùng Mekong, với trọng tâm là Việt Nam-Lào-Campuchia (CLV), có thể là điểm khởi đầu đầy triển vọng cho việc mở rộng hợp tác. Hướng đi này sẽ góp phần thúc đẩy kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển, đồng thời mang lại lợi ích chung về an ninh kinh tế và khả năng chống chịu.
Chuyên gia cũng đánh giá tích cực việc hai nhà lãnh đạo khẳng định tiếp tục thúc đẩy hợp tác tài chính khu vực trong khuôn khổ Tiến trình Hợp tác tài chính ASEAN+3.
Về triển vọng những năm tới, ông Nishizawa nhận định chuyến thăm cho thấy động lực hướng tới các kết quả cụ thể trong quan hệ Việt Nam-Nhật Bản sẽ tiếp tục được duy trì, bất chấp những diễn biến bên trong và bên ngoài Nhật Bản. Tuyên bố Tầm nhìn chung đã gợi mở hướng phát triển của quan hệ song phương, trong khi quá trình triển khai sẽ là thước đo cho tính toàn diện của văn kiện.
Theo ông, sự hội tụ lợi ích sẽ tạo điều kiện để các dự án đang triển khai tiếp tục tiến lên song song với những dự án mới. Quá trình rà soát, lựa chọn, trong đó một số dự án có thể không được tiếp tục, sẽ giúp hai bên tập trung vào những lĩnh vực hợp tác phù hợp và có khả năng mang lại kết quả thiết thực.
Chuyên gia đánh giá mức độ tin cậy chính trị cao cùng cách tiếp cận hợp tác thực chất đang tạo nền tảng vững chắc để quan hệ Việt Nam-Nhật Bản tiếp tục phát triển, đồng thời đóng góp tích cực cho khu vực./.