Theo phóng viên TTXVN tại Nhật Bản, cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm Nhật Bản đã để lại những ấn tượng sâu sắc đối với các nhà khoa học, trí thức Việt Nam đang làm việc tại nước này.
Bày tỏ phấn khởi trước sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với khoa học, công nghệ và đội ngũ trí thức ở nước ngoài, các nhà khoa học kỳ vọng những định hướng và cơ chế hợp tác thiết thực sẽ tạo điều kiện phát huy nguồn lực tri thức, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.
Giáo sư Nguyễn Lê Minh, Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Nhật Bản (JAIST), cho biết điều khiến ông vui mừng và ấn tượng sau cuộc gặp là sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với phát triển khoa học, công nghệ cũng như cộng đồng các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài.
Theo ông, đây là nguồn động viên lớn đối với những trí thức luôn mong muốn đóng góp kiến thức và kinh nghiệm cho quê hương.
Với khoảng 20 năm nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo (AI), Giáo sư Nguyễn Lê Minh nhận định Việt Nam cần tập trung ứng dụng công nghệ này để giải quyết những bài toán cụ thể của đất nước, từ nông nghiệp thông minh, sản xuất trong nhà máy đến hỗ trợ hoạt động hành chính công, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật.
Song song với việc thúc đẩy ứng dụng, Việt Nam cần xây dựng các nhóm nghiên cứu mũi nhọn có khả năng phát triển và làm chủ công nghệ nền tảng, qua đó theo kịp những tiến bộ của thế giới.
Để thực hiện mục tiêu này, ông nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế hợp tác phù hợp và nguồn nhân lực chất lượng cao. Những khó khăn về dữ liệu, máy móc hay cơ sở vật chất có thể từng bước được giải quyết, trong khi con người vẫn là nguồn lực quý giá nhất, đặc biệt đối với một lĩnh vực thay đổi nhanh như AI.
Theo Giáo sư Nguyễn Lê Minh, để thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài, bên cạnh chính sách đãi ngộ, cần có các dự án nghiên cứu cụ thể, hấp dẫn, có khả năng truyền cảm hứng, cùng cơ chế hợp tác và chia sẻ minh bạch, rõ ràng.
Ông đặc biệt tâm đắc với thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng đóng góp cho đất nước không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải trở về Việt Nam làm việc lâu dài. Các nhà khoa học có thể tham gia thông qua hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu tại Nhật Bản về ứng dụng trong nước.
Tập trung nghiên cứu AI trong lĩnh vực pháp luật và AI vật lý, Giáo sư Nguyễn Lê Minh mong muốn các kết quả nghiên cứu được đưa vào thực tiễn, phục vụ sự phát triển của Việt Nam và Nhật Bản, đồng thời góp phần thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai nước.
Cùng chia sẻ sự phấn khởi sau cuộc gặp, Giáo sư Phạm Nam Hải, Viện Khoa học Tokyo, đánh giá sự quan tâm sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với khoa học, công nghệ thể hiện một định hướng đúng đắn, có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai Việt Nam.
Theo Giáo sư Phạm Nam Hải, đầu tư phát triển khoa học, công nghệ là con đường quan trọng để Việt Nam vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình cao, tiến tới trở thành quốc gia có thu nhập cao. Kinh nghiệm của nhiều nước phát triển cho thấy vai trò then chốt của lĩnh vực này trong nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng. Vì vậy, việc lãnh đạo cấp cao xác định rõ vị trí của khoa học, công nghệ trong phát triển đất nước mang lại niềm tin và sự khích lệ đối với đội ngũ trí thức.
Từ góc độ chuyên môn, tại cuộc gặp, Giáo sư Phạm Nam Hải đã đề xuất tăng cường quan tâm đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong hai lĩnh vực bán dẫn và AI.
Ông cho rằng đây là những ngành công nghệ chiến lược đang được các quốc gia phát triển đầu tư mạnh mẽ, đồng thời cũng thuộc các lĩnh vực Việt Nam ưu tiên phát triển.
Để tận dụng cơ hội, theo ông, Việt Nam cần chuẩn bị từ sớm, trước hết về con người. Giáo sư mong muốn lãnh đạo Đảng, Nhà nước tiếp tục dành sự quan tâm và đầu tư mạnh mẽ cho đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng để đất nước từng bước làm chủ công nghệ và phát triển bền vững.
Trong khi đó, Giáo sư Trần Đăng Xuân, Đại học Hiroshima, cho biết ấn tượng sâu sắc nhất của ông sau cuộc gặp là phong cách làm việc quyết liệt, cụ thể và tốc độ xử lý công việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Ông cho rằng tinh thần làm việc ấy cũng là động lực để những người làm khoa học thúc đẩy nghiên cứu, triển khai công việc hiệu quả hơn và đạt thêm nhiều thành quả.
Hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu công nghệ gene trong nông nghiệp, Giáo sư Trần Đăng Xuân kỳ vọng việc nắm vững cơ chế di truyền và các công nghệ gene then chốt sẽ giúp tạo ra những bước đột phá trong chọn tạo giống cây trồng.
Theo ông, bằng phương pháp truyền thống, việc chọn tạo một giống lúa mới thường mất ít nhất 10 năm, còn đối với một số cây trồng như hành, thời gian có thể kéo dài tới 20 năm. Làm chủ công nghệ sẽ mở ra khả năng rút ngắn đáng kể quá trình này.
Giáo sư đặc biệt quan tâm đến tiềm năng ứng dụng công nghệ gene đối với các giống lúa truyền thống của Việt Nam. Ông nhận định Việt Nam sở hữu nhiều giống lúa chất lượng cao, có hương vị đặc trưng và được người tiêu dùng ưa chuộng, song một số giống đã bị thoái hóa hoặc suy giảm năng suất. Việc ứng dụng tiến bộ khoa học có thể hỗ trợ phục tráng các giống lúa quý, nâng cao năng suất và chất lượng trong thời gian ngắn hơn.
Theo Giáo sư Trần Đăng Xuân, nếu khai thác tốt tiềm năng này, khoa học, công nghệ sẽ góp phần tạo thêm giá trị cho nông sản, đồng thời xây dựng và nâng tầm thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế./.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gặp gỡ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học tiêu biểu người Việt Nam tại Nhật Bản
Trong chương trình thăm chính thức Nhật Bản, chiều 8/11, tại Thủ đô Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ một số chuyên gia, trí thức, nhà khoa học tiêu biểu người Việt Nam ở Nhật Bản.
