Trải qua 40 năm thăng trầm của lịch sử, được sự vun đắp vàquan tâm của nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước, quan hệ hữu nghị và hợptác nhiều mặt giữa hai nước đã không ngừng được củng cố và ngày phát triển sâurộng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực.
Nhân dịp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sắp có chuyến thăm cấp nhà nước đếnItaly theo lời mời của Tổng thống Giorgio Napolitano và nhân kỷ niệm 40 nămthiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, phóng viên TTXVN tại Rome ngày 14/1đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Việt Nam tại Italy Nguyễn Hoàng Long về quan hệViệt Nam-Italy trước đây cũng như hiện nay, cơ hội cho sự phát triển quan hệgiữa hai nước trong thời gian tới, đặc biệt trong bối cảnh tình hình kinh tế thếgiới hiện tại.
Đại sứ Nguyễn Hoàng Long cho biết điểm nổi bật trong quan hệ hai nước là tìnhcảm, sự gắn bó và tình đoàn kết mà nhân dân hai nước dành cho nhau trong nhiềunăm qua. Nhân dân Việt Nam mãi ghi sâu trong trái tim và trí óc hình ảnh hàngtrăm nghìn người Italy xuống đường tuần hành, hô vang khẩu hiệu ủng hộ Chủ tịchHồ Chí Minh, chống chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, ủng hộ Việt Nam thốngnhất, hòa bình.
Nhiều người Italy sau này khi trở thành các chính khách, văn nghệ sĩ, doanhnhân...đều tự hào nói rằng họ là những người thuộc "thế hệ Việt Nam", thamgia đấu tranh ủng hộ Việt Nam vì lương tri và công lý.
Và trong từng người dân Việt Nam luôn có hình ảnh đất nước "hình chiếc ủng"tươi đẹp và phát triển bên bờ Địa Trung Hải, nổi tiếng thế giới với truyền thốngvăn hóa, lịch sử lâu đời, và những danh nhân bất hủ trong các lĩnh vực văn hóa,nghệ thuật, hội họa, kiến trúc như Dante, Leonardo Da Vinci, Michelangelo,Botticelli...
Theo Đại sứ Nguyễn Hoàng Long, chính mối quan hệ hữu nghị, gắn bó giữa nhândân hai nước là nền tảng vững chắc để quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam vàItaly phát triển bền vững, liên tục trong nhiều năm qua.
Về chính trị, hai nước duy trì trao đổi thường xuyên đoàn cấp cao, làm cơ sởthúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực cụ thể. Italy là nước đi đầu trong khu vựcTây Âu giúp Việt Nam gỡ bỏ bao vây, cấm vận thông qua chuyến thăm Việt Nam củaNgoại trưởng Italy Gianni De Michelis năm 1989 và việc nối lại quan hệ hợp tácphát triển với Việt Nam năm 1991.
Năm 2000, Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã chọn Italy (cùng với Pháp và Ủy banChâu Âu) là những đối tác Tây Âu đầu tiên trong lịch sử được Tổng Bí thư ĐảngCộng sản Việt Nam đi thăm (Chủ tịch Ủy ban Châu Âu lúc đó là ông Romano Prodi,một người bạn Italy thân thiết của Việt Nam).
Trong những năm gần đây, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (năm 2007), Chủ tịch NướcNguyễn Minh Triết (năm 2009) đã thăm và làm việc tại Italy. Hai nước đã ký nhiềuhiệp định hợp tác khung quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáodục, an ninh, quốc phòng, làm cơ sở và khuôn khổ thúc đẩy hợp tác cụ thể, thiếtthực giữa hai bên.
Trên cơ sở quan hệ hữu nghị và hợp tác tốt đẹp, lần đầu tiên trong lịch sửquan hệ hai nước, nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Italy GiorgioNapolitano, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước đếnItaly vào nửa cuối tháng 1/2013.
Đây là hình thức đón tiếp cao nhất dành cho Nguyên thủ Quốc gia nước ngoàithăm Italy, thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao của Tổng thống và Nhà nướcItaly đối với người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam - Tổng Bí thư Nguyễn PhúTrọng.
Đại sứ Nguyễn Hoàng Long cho hay trong chuyến thăm, hai bên sẽ ký kết nhiềuhiệp định, văn kiện hợp tác quan trọng trong các lĩnh vực chính trị - ngoạigiao, kinh tế - thương mại, văn hóa, giáo dục, quốc phòng-an ninh.
Đặc biệt, dự kiến Bộ trưởng Ngoại giao hai nước sẽ ký Tuyên bố chung thiếtlập quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Italy, đánh dấu mốc lịch sử đưa quan hệhai nước sang trang phát triển mới. Đồng thời chuyến thăm là hoạt động có ýnghĩa chính trị sâu sắc nhằm kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữaViệt Nam và Italy.
Cũng trong dịp này, từ ngày 16-23/1 tại thủ đô Rome, hai bên sẽ phối hợp tổchức sự kiện "Tuần Việt Nam tại Italy" bao gồm nhiều hoạt động phong phú nhưtriển lãm Không gian Văn hóa Việt Nam, triển lãm sách báo Việt Nam, triển lãmtranh nghệ thuật Việt Nam, triển lãm tranh Tình đoàn kết Việt Nam-Italy nhữngnăm 1960-1970, Diễn đàn hợp tác kinh tế Việt Nam-Italy, Lễ kỷ niệm chính thức vàchương trình biểu diễn nghệ thuật chào mừng 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giaohai nước.
Sự kiện Tuần Việt Nam tại Italy vinh dự nhận được sự bảo trợ của Tổng thống Cộnghòa Italy (cấp bảo trợ cao nhất đối với một sự kiện văn hóa-kinh tế do nướcngoài tổ chức tại Italy).
Ngoài ra, cũng trong năm 2013, để kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giaoViệt Nam-Italy, Đại sứ quán Việt Nam tại Italy sẽ tổ chức Năm Việt Nam tại Italyvới một loạt sự kiện Tuần Việt Nam tại các thành phố lớn của Italy như Rome,Florence, Bologna, Milan, Turin, Venice và Napoli với nhiều hoạt động kỷ niệmphong phú, có ý nghĩa về chính trị, văn hóa, giáo dục.
Trong lĩnh vực kinh tế, liên tục từ nhiều năm qua, Italy làđối tác thương mạihàng đầu của Việt Nam trong Liên minh Châu Âu (EU). Trong bối cảnh tình hìnhkinh tế thế giới và của mỗi nước gặp nhiều khó khăn, trao đổi thương mại haichiều tiếp tục tăng trưởng ấn tượng trong năm 2011 và 2012 (tăng hơn 38% năm2011, đạt khoảng 2,53 tỷ USD và tăng hơn 10% trong năm 2012, đạt khoảng 2,8 tỷUSD).
Italy có ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, nhất là công cụ chế tạo chính xác,phát triển hàng đầu thế giới trong khi Việt Nam cần nhập máy móc, trang thiết bịcơ khí để sản xuất 4 lĩnh vực hàng hóa xuất khẩu chủ lực là dệt may, giày dép vàđồ da, gỗ và đồ nội thất, nông thủy sản.
Bên cạnh đó, Italy là nền kinh tế dựa trên hệ thống các doanh nghiệp vừa vànhỏ,phát triển và hoạt động linh hoạt, sáng tạo, là hình mẫu mô hình kinh tế đểViệt Nam nghiên cứu tham khảo.
Về đầu tư, từ một số năm trở lại đây, nhiều tập đoàn kinh tế lớn của Italy đãthâm nhập và đầu tư thành công tại Việt Nam, đáng chú ý có tập đoàn sản xuất xemáy Piaggio, hãng sản xuất bình nước nóng Ariston, công ty thiết bị điệnBonfiglioli, công ty sản xuất máy đọc mã vạch Datalogics, đưa tổng mức đầu tưcủa Italy tại Việt Nam lên gần 200 triệu USD.
Các tập đoàn ngân hàng, tài chính lớn của Italy cũng đã vào thị trường ViệtNam như ngân hàng San Paolo Intesa và Unicredit, tập đoàn tài chính bảo hiểmAssicurazioni Generali, tạo đòn bẩy và nguồn hỗ trợ quan trọng, thiết thực chocác doanh nghiệp Italy đã và sẽ vào đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.
Năm 2012, việc Tập đoàn dầu khí quốc gia Italy (ENI) chính thức tham gia thămdò khai thác dầu khí tại Biển Đông đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệhợp tác kinh tế hai nước cả về lượng và chất.
Trên bình diện EU, Italy ủng hộ mạnh mẽ quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Namvà EU, đặc biệt là một trong rất ít nước EU chính thức ủng hộ Việt Nam là nướccó nền kinh tế thị trường.
Là một cường quốc văn hóa thế giới, nơi tập trung lượng lớn di sản văn hóathế giới, từ nhiều năm qua Italy luôn tập trung đẩy mạnh hợp tác văn hóa vớiViệt Nam, nhất là trong lĩnh vực bảo tồn, bảo tàng, đào tạo nguồn nhân lực, vànổi bật là dự án trùng tu khu thánh địa Mỹ Sơn, di sản văn hóa thế giới của ViệtNam. Trong thời gian tới, hai bên sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác trong các lĩnhvực nêu trên, đồng thời mở rộng sang lĩnh vực thể thao, du lịch còn nhiều tiềmnăng.
Lĩnh vực hợp tác giáo dục-đào tạo và nghiên cứu khoa học cũng được hai bênđặc biệt quan tâm và đạt nhiều kết quả quan trọng trong thời gian qua. Từ con sốkhông đáng kể từ giữa những năm 2000, hiện nay số lượng sinh viên, nghiên cứusinh Việt Nam sang học tập tại Italy tăng nhanh, đạt khoảng 300 em năm 2012 vàsẽ sớm đạt mốc 1.000 em trong vòng một vài năm tới.
Italy có nhiều ngành học có chất lượng và uy tín hàng đầu châu Âu và thế giớinhư kiến trúc, nghệ thuật, thiết kế, kỹ sư kỹ thuật, kinh tế...vv. Bên cạnh đó,cuộc sống tại Italy không đắt đỏ, phù hợp với điều kiện của nhiều sinh viên ViệtNam.
Hai nước đang chuẩn bị ký một loạt các văn kiện hợp tác nhằm triển khai mạnhmẽ các chương trình hỗ trợ sinh viên Việt Nam sang học tập và các dự án hợp tácnghiên cứu khoa học tại Italy trong thời gian tới.
Một đặc trưng quan trọng trong quan hệ hai nước là hợp tác giữa các địaphương. Nhiều địa phương của Italy có quan hệ kết nghĩa và hợp tác với Việt Namnhư Hà Nội với Rome, Thành phố Hồ Chí Minh với Milan, Hải Phòng với Genoa, Huếvới Venice...
Sắp tới, Việt Nam chủ trương đẩy mạnh hợp tác giữa một số địa phương trọngđiểm thu hút đầu tư nước ngoài với Italy (như Bình Dương, Vĩnh Phúc), hướng mạnhvào việc kéo các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Italy sang đầu tư, kinh doanh tạiViệt Nam.
Tại các địa phương nói trên, Việt Nam có một mạng lưới những người bạn Italy,thuộc hầu hết các lĩnh vực (chính trị, văn hóa, giáo dục, thể thao, kinh tế...),tham gia thúc đẩy hợp tác giữa các địa phương trên từng lĩnh vực cụ thể, gópphần làm phong phú và đa dạng hơn bức tranh hợp tác song phương chung.
Hiện có một cộng đồng người Việt khoảng 5.000 người đang sinh sống, làm việcvà học tập tại Italy. Lãnh đạo Italy, cả ở cấp trung ương và địa phương đều đánhgiá cộng đồng người Việt dễ gần, hòa nhập tốt, có đóng góp quan trọng cho sựphát triển của Italy. Đây chính là nguồn lực quan trọng đóng góp cho quan hệ hainước trong thời gian tới.
Đại sứ Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh, trên cở sở tiềm năng và thực tế hợp tácphong phú, đa dạng và hiệu quả, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào triểnvọng hợp tác tươi sáng giữa hai nước trong thời gian tới./.
