Trước diễn biến phức tạp của các chiến dịch tấn công có chủ đích (APT) nhắm vào tổ chức tài chính và doanh nghiệp trong năm 2026, các chuyên gia an ninh mạng từ VNPT Cyber Immunity (VCI) đã đưa ra những phân tích chuyên sâu cùng quy trình ứng cứu sự cố thực tế giúp doanh nghiệp chủ động bảo vệ hệ thống.
Nhận diện APT: Không chỉ dừng lại ở một dấu hiệu xâm nhập
Làn sóng tấn công APT (Advanced Persistent Threat) đang trở thành mối đe dọa hàng đầu đối với hạ tầng thông tin của các tổ chức. Khác với các hình thức tấn công mạng thông thường, APT thường diễn ra âm thầm, kéo dài và có mục tiêu rõ ràng. Việc nhận diện và bóc gỡ các chiến dịch này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển đổi từ tư duy "phản ứng thụ động" sang "phòng thủ chủ động".
Phân tích bức tranh APT tại Việt Nam và khu vực châu Á trong năm 2026, ông Nguyễn Duy Bình – Chuyên gia Thám báo an ninh mạng (Trung tâm Điều hành an ninh, VNPT Cyber Immunity) nhấn mạnh: Nhận diện APT không thể chỉ dựa trên một cảnh báo đơn lẻ, mà cần kết hợp dữ liệu tình báo về mối đe dọa.
Để nhận diện hiệu quả, doanh nghiệp cần làm chủ ba lớp dữ liệu tình báo cốt lõi: IoC: Các dấu hiệu xâm nhập ban đầu. IoA: Dấu hiệu thể hiện hành vi đang tấn công. TTPs: Chiến thuật, kỹ thuật và quy trình hoạt động của thủ phạm.
"Việc đối chiếu liên tục các dữ liệu này với nhật ký hệ thống (log), mẫu mã độc và lưu lượng mạng nội bộ sẽ giúp đội ngũ an ninh nhận diện chính xác phương thức hoạt động của đối tượng, từ đó xác định chiến dịch liên quan và đánh giá mức độ rủi ro đối với hệ thống," ông Bình chia sẻ.
Từ một dấu hiệu bất thường đến hành trình bóc gỡ chiến dịch APT
Ở góc độ ứng cứu sự cố, ông Bùi Văn Huy – Chuyên gia Ứng cứu sự cố An ninh mạng (VNPT Cyber Immunity) cho biết, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp là xử lý sự cố trong bối cảnh chưa có đầy đủ dữ liệu tình báo ban đầu.
Thông qua các tình huống thực tế được chia sẻ tại chuỗi tọa đàm chuyên môn Security Talk vừa qua, quy trình bóc gỡ một chiến dịch APT chuẩn hóa gồm các bước tiếp cận chặt chẽ: Phát hiện dấu hiệu bất thường; Thu thập bằng chứng; Xác định chiến dịch; Đánh giá phạm vi ảnh hưởng; Khoanh vùng và ngăn chặn.
Chuyên gia Bùi Văn Huy nhấn mạnh, quá trình truy vết bắt buộc phải vượt ra ngoài phạm vi thiết bị hoặc tài khoản bị xâm nhập ban đầu. Đồng thời, sự phối hợp nhịp nhàng giữa đội ngũ IT, bộ phận vận hành kinh doanh, truyền thông và Ban lãnh đạo đóng vai trò then chốt nhằm hạn chế tối đa thiệt hại về hoạt động lẫn uy tín của tổ chức.
Bài học thực tế: Từ Attack Chain đến chiến thuật ứng cứu- Phát hiện sớm và phản ứng có quy trình
Một sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ tập trung khắc phục sự cố trước mắt (xóa mã độc, khôi phục máy chủ) mà bỏ qua việc tìm nguyên nhân gốc rễ. Việc mô hình hóa chuỗi tấn công (Attack Chain) sẽ giúp doanh nghiệp nhìn rõ toàn bộ diễn biến của kẻ tấn công, từ đó chủ động chặn đứng nguy cơ tái xâm nhập.
Để nâng cao năng lực phòng thủ trước các mối đe dọa có chủ đích, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần phải giám sát liên tục: Duy trì năng lực giám sát 24/7 thông qua Trung tâm Điều hành An toàn thông tin (SOC); Quy trình chuẩn hóa: Xây dựng và diễn tập thường xuyên kịch bản ứng cứu sự cố APT; Phòng thủ chủ động: Chủ động săn tìm mối đe dọa thay vì chờ đợi cảnh báo.
Là thương hiệu an ninh mạng uy tín thuộc Tập đoàn VNPT, VNPT Cyber Immunity hiện cung cấp hệ sinh thái giải pháp an toàn thông tin toàn diện, giúp các tổ chức và doanh nghiệp bảo vệ tài sản số an toàn trước các đợt tấn công phức tạp. Chuỗi tọa đàm chuyên đề Security Talk được tổ chức thường xuyên do VCI khởi xướng cũng khẳng định cam kết đồng hành cùng cộng đồng trong việc lan tỏa tri thức và xây dựng không gian số an toàn, tin cậy./.
AI sẽ trở thành mũi nhọn chiến lược của Tập đoàn VNPT trong kỷ nguyên số
Trong lộ trình chuyển đổi từ doanh nghiệp viễn thông truyền thống sang tập đoàn công nghệ số, VNPT xác định trí tuệ nhân tạo là một trong những “át chủ bài” tăng trưởng.
