Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, từ Trung ương đến cơ sở, tinh thần “lấy sản phẩm làm thước đo” đang dần định hình phương thức triển khai mới, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang dần trở thành động lực tăng trưởng trực tiếp.
Đưa đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột thực chất
Kế hoạch hoạt động năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 được ban hành kèm theo Quyết định 11/QĐ-BCĐCP phê duyệt Kế hoạch hoạt động năm 2026 xác định rõ năm 2026 là năm chuyển trọng tâm từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá đầu ra với mục tiêu đóng góp cho tăng trưởng được lượng hóa cụ thể.
Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2026 phấn đấu đạt 14,5%; tỷ trọng đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong GDP phấn đấu đạt 17,5%.
Đây là những chỉ tiêu phản ánh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột thực chất của nền kinh tế.
Kế hoạch đồng thời yêu cầu rà soát, ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản quy định chi tiết thi hành các luật được Quốc hội thông qua trong năm 2025; khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản hướng dẫn; điều chỉnh, bổ sung cơ chế, chính sách nhằm hoàn thiện thể chế cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cùng với đó, cơ chế giám sát được siết chặt. 100% nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban Chỉ đạo của Chính phủ được theo dõi, giám sát trên hệ thống số; dữ liệu cập nhật kịp thời, khách quan, có đối chiếu, kiểm chứng và gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan, người đứng đầu.
Chủ trì Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “hoàn thành đầu việc” sang “tạo sản phẩm cụ thể, đong đo, lượng hóa được và có KPI để đánh giá”; từ “làm nhiều” sang “làm đúng, làm trúng, làm đến nơi đến chốn.”
Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào hiệu quả thực chất, bảo đảm các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số gắn trực tiếp với tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện môi trường kinh doanh.
Một nội dung xuyên suốt của Kế hoạch là thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng gắn kết chặt chẽ nghiên cứu-ứng dụng-thị trường; đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hình thành và phát triển doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao theo hướng có sản phẩm đầu ra và khả năng nhân rộng.
Yêu cầu tổ chức thực hiện đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, kết hợp giữa cải cách hành chính, phát triển hạ tầng số và hoàn thiện dữ liệu quốc gia, được xác định là điều kiện để các mục tiêu tăng trưởng dựa trên tri thức trở thành hiện thực.
Cụ thể hóa bằng những mục tiêu cụ thể
Trên cơ sở định hướng chung từ Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo Chính phủ, nhiều địa phương đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai với mục tiêu cụ thể.
Theo báo cáo kết quả Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ, thành phố Cần Thơ xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố với 46,21 điểm; dẫn đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; đứng thứ 4 toàn quốc ở trụ cột Thể chế; dẫn đầu cả nước về đơn đăng ký giống cây trồng; nằm trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu về số lượng sản phẩm OCOP 4 sao trở lên. Tuy nhiên, thành phố còn hạn chế ở trụ cột “Trình độ phát triển của doanh nghiệp” (xếp hạng 29/34); tỷ lệ chi cho khoa học và công nghệ mới đạt 0,03% GRDP; tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên có bằng cấp, chứng chỉ đạt 17,39%.
Xác định rõ vị trí, điểm mạnh, điểm yếu và lượng hóa mục tiêu cải thiện, Ủy ban Nhân dân thành phố đã ban hành Kế hoạch nâng cao Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu đến năm 2030 vào nhóm 7 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về PII.
Chính quyền thành phố Cần Thơ xác định đổi mới sáng tạo là động lực cốt lõi để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững và thu hút đầu tư.
Thành phố Thơ cũng phấn đấu duy trì vị thế trong top 10 đối với các trụ cột thế mạnh như thể chế, tác động, sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ; đồng thời nâng hạng các trụ cột còn hạn chế.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa trụ cột “Vốn con người và nghiên cứu” và “Cơ sở hạ tầng” lên hạng 7 toàn quốc; đưa trụ cột “Trình độ phát triển thị trường” và “Trình độ phát triển doanh nghiệp” lên hạng 10.
Để thực hiện mục tiêu, năm 2026, Cần Thơ triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Thành phố cam kết tăng dần tỷ trọng chi ngân sách địa phương cho khoa học và công nghệ tương xứng với quy mô nền kinh tế, tạo tiền đề cho hoạt động nghiên cứu-phát triển (R&D).
Việc nâng cao chất lượng đào tạo mũi nhọn, cải thiện thành tích tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, phát triển nguồn nhân lực có bằng cấp, chứng chỉ cũng được xác định là giải pháp dài hạn.
Trong lĩnh vực phát triển doanh nghiệp, địa phương tập trung thu hút các doanh nghiệp chế biến, chế tạo vào cụm công nghiệp tập trung; xây dựng cơ chế hỗ trợ tiếp cận tín dụng, vốn đầu tư dài hạn; tăng cường liên kết giữa tổ chức khoa học, công nghệ và doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị mới.
Về hạ tầng, thành phố ưu tiên nâng cấp hạ tầng số, quản trị điện tử và các nền tảng dùng chung; tăng tỷ lệ đất công nghiệp có kết cấu hạ tầng đồng bộ, bảo đảm yếu tố môi trường.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Cần Thơ tiếp tục đẩy mạnh đăng ký nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm đặc thù; phát triển sản phẩm OCOP gắn với ứng dụng công nghệ cao nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu.
Tại Hà Nội, mô hình liên kết “ba nhà” được thiết lập thông qua Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HIC), với sự tham gia của Ủy ban Nhân dân thành phố, Đại học Bách khoa Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC.
Trung tâm được định vị là thiết chế điều phối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô, vận hành theo chuỗi bốn giai đoạn: kết nối bài toán thực tiễn từ khu vực công và tư; ươm tạo, phát triển sản phẩm thử nghiệm; xây dựng nền tảng pháp lý, sở hữu trí tuệ, hạ tầng số và nguồn vốn; mở rộng ra thị trường, quỹ đầu tư và quốc tế.
Mô hình này hướng tới khắc phục tình trạng “đứt gãy” giữa nghiên cứu và thương mại hóa, bảo đảm doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định nhu cầu, đầu tư R&D đến tổ chức thị trường.
Việc thiết kế lại chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo theo cấu trúc liên thông được xem là bước cụ thể hóa yêu cầu gắn kết giữa nghiên cứu, ứng dụng và thị trường của Nghị quyết 57.
Sự hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình liên kết “ba nhà”, cùng với kế hoạch nâng cao chỉ số PII ở địa phương cho thấy xu hướng tổ chức lại hệ sinh thái theo hướng thực chất hơn, có những phương thức triển khai cụ thể, giảm khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường.
Việc chuyển trọng tâm sang tổ chức thực thi, giám sát và đánh giá đầu ra thể hiện rõ yêu cầu của giai đoạn phát triển mới: Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải đóng góp trực tiếp vào năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 57-NQ/TW khi đặt mục tiêu tạo đột phá phát triển dựa trên nền tảng tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn chặt với tăng trưởng nhanh và bền vững./.
Tạo chuyển biến thực chất trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
Mục tiêu chung của Kế hoạch hoạt động là bảo đảm khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
