Quy định 227-QĐ/TW ngày 19/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về kiểm điểm và đánh giá xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị và trong toàn Đảng là nhằm đưa việc đánh giá cán bộ từ khâu khó, khâu yếu trở thành khâu đột phá trong công tác cán bộ.
Quy định 227-QĐ/TW nêu rõ: Cần xác định đúng, thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ theo phẩm chất, năng lực, hiệu quả và sự cống hiến; nhận diện tập thể, cá nhân có thành tích, kết quả nổi trội, tiêu biểu; kịp thời sàng lọc, xử lý các tập thể, cá nhân yếu kém, không hoàn thành nhiệm vụ gắn với cơ chế "có vào, có ra, có lên, có xuống;" làm căn cứ quan trọng để bố trí, sử dụng, trọng dụng và thực hiện chế độ, chính sách đối với cán bộ theo quy định.
Xác định đúng, thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ để đánh giá cán bộ là chuyển từ việc đánh giá hình thức, dựa vào hồ sơ, bằng cấp, thâm niên sang lấy sản phẩm công việc cụ thể, có thể kiểm chứng và giá trị thực tế mà cán bộ đó tạo ra cho cơ quan, tổ chức và nhân dân làm thước đo chủ yếu.
Nội dung cốt lõi của phương thức “xác định đúng” nằm ở 5 bước.
Đó là chuyển từ "chọn người" sang "dùng người," từ "giao chức" sang "giao việc," từ "trao danh" sang "trao quyền."
Đó là lấy sản phẩm thực tế làm thước đo. Không đánh giá chung chung qua báo cáo, bản tự nhận xét hay hình thức hội họp, mà dựa vào việc cán bộ đã giải quyết được vấn đề gì, tháo gỡ được điểm nghẽn nào, tạo ra giá trị cụ thể gì và để lại năng lực gì cho tổ chức.
Đó là đặt kết quả trong bối cảnh cụ thể. Khi đánh giá cán bộ, chúng ta không chỉ nhìn vào những con số khô khan, mà phải xem xét kết quả gắn liền với tính chất, độ khó của nhiệm vụ, điều kiện thực tế, nguồn lực được giao và mức độ chịu trách nhiệm.
Đó là gắn với vị trí việc làm và năng lực thực sự. Cán bộ phải được bố trí đúng việc, đúng năng lực bởi vì công tác cán bộ bắt đầu từ yêu cầu công việc và kết thúc bằng hiệu quả công việc.
Đó là coi trọng đánh giá của nhân dân về mức độ phục vụ. Lấy kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và sự tín nhiệm thực chất của tập thể, xã hội làm tiêu chí kiểm chứng.
Việc lấy sản phẩm thực tế, kết quả công việc và mức độ hài lòng của nhân dân làm thước đo chính để đánh giá cán bộ không chỉ là mục đích của Quy định 227-QĐ/TW mà là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong công tác xây dựng Đảng và đổi mới quản trị quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải chuyển đánh giá cán bộ từ hình thức sang thực chất, thay đổi tư duy đánh giá cán bộ qua số lượng văn bản, hồ sơ, bằng cấp, quy trình hay báo cáo hình thức sang đo lường bằng kết quả đầu ra và sản phẩm cụ thể.
Thước đo cuối cùng của cán bộ là hiệu quả thực tiễn, đóng góp cho sự phát triển chung và sự hài lòng, lợi ích thiết thực của người dân và doanh nghiệp; lấy kết quả công việc làm căn cứ để bố trí nhân sự; ai làm tốt thì trọng dụng và giao việc lớn, ai không đạt yêu cầu phải có hình thức xử lý phù hợp.
Xét về thực chất, Quy định 227-QĐ/TW là bước đi cụ thể mới để thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
Ngày 26/8, làm việc với Ban Tổ chức Trung ương và các cơ quan liên quan về Đề án tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Đây là quyết sách chiến lược quan trọng về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cấp chiến lược, phải đánh giá đúng tầm vóc, giá trị, kết quả và những hạn chế qua 8 năm thực hiện, lấy chất lượng đội ngũ cán bộ và kết quả thực hiện để làm thước đo đánh giá kết quả.
“Xác định đúng” kết quả thực hiện nhiệm vụ theo phẩm chất, năng lực, hiệu quả và sự cống hiến của cán bộ là tấm gương phản chiếu rõ nét toàn bộ quy trình đánh giá, lựa chọn, sử dụng, sàng lọc nhân sự của một tập thể, tổ chức, đơn vị, địa phương.
“Xác định đúng” buộc cá nhân, tổ chức có trách nhiệm phải xem xét lại việc giao nhiệm vụ cho cán bộ đã đổi mới hay chưa theo hướng: rõ mục tiêu, rõ thẩm quyền, trách nhiệm, nguồn lực, tiến độ, sản phẩm và có căn cứ kiểm chứng.
Để có được “xác định đúng” thì việc đánh giá cán bộ phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đa chiều, có phân hóa, kết hợp định tính với định lượng, đặt kết quả trong tương quan với thẩm quyền, nguồn lực, điều kiện và độ khó của nhiệm vụ…
Còn để “xác định đúng” phát huy tác dụng thì kết quả đánh giá phải được sử dụng một cách thực chất trong tuyển chọn, trong quy hoạch, trong đào tạo, bố trí, sử dụng, khen thưởng, kỷ luật, chính sách và sàng lọc; thực hiện nghiêm túc, công bằng, nhân văn.
Việc “xác định đúng” quả thực hiện nhiệm vụ theo phẩm chất, năng lực, hiệu quả và sự cống hiến được chú trọng đặc biệt vào thời điểm hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Trước hết đây là cách khắc phục “khâu yếu” kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Việc đánh giá cán bộ thường mang tính hình thức, nể nang, né tránh, bình quân hoặc chỉ dựa vào hồ sơ, báo cáo và nhận xét chung chung vẫn còn phổ biến, dẫn đến việc chưa phân biệt được rõ ai làm tốt, ai làm chưa tốt.
Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về khâu đánh giá cán bộ. Tại Hội nghị, Ban Chấp hành Trung ương đã tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW và xác định 3 đột phá lớn, trong đó đánh giá, lựa chọn, sử dụng và sàng lọc cán bộ là điểm đột phá quan trọng nhất.
Bên cạnh đó, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đòi hỏi phải chuyển đổi tư duy từ việc chỉ quản lý hành chính, quy trình sang lấy yêu cầu phát triển đất nước làm điểm xuất phát, lấy phẩm chất, bản lĩnh và thực tài làm căn cứ.
2026 là năm đầu tiên của nhiệm kỳ mới, có ý nghĩa nền tảng để tạo thế, tạo lực và tiền đề cho tăng tốc phát triển nhanh, bền vững. Bởi vậy, việc đánh giá cán bộ định kỳ (hàng quý, 6 tháng, theo năm) một cách thực chất giúp ích cho kế hoạch kịp thời giao việc, bồi dưỡng, điều động hoặc kiên quyết sàng lọc, thay thế những người né tránh, đùn đẩy, không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ mà không phải chờ đến hết nhiệm kỳ.
Thêm vào đó, việc phân cấp, phân quyền rạch ròi hiện nay cũng đòi hỏi sự đánh giá cán bộ phải thực chất và chính xác hơn.
Việc không “xác định đúng” kết quả thực hiện nhiệm vụ theo phẩm chất, năng lực, hiệu quả và sự cống hiến của cán bộ luôn mang đến nhiều hệ lụy. Tuy nhiên, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, khi Đảng đang nỗ lực đổi mới phương thức lãnh đạo và đổi mới công tác cán bộ thì điều này càng có tác hại gấp bội.
Đầu tiên là làm sai lệch công tác cán bộ, dẫn đến việc bố trí, quy hoạch, bổ nhiệm, điều động hoặc luân chuyển cán bộ không chính xác, đưa những người thiếu năng lực, thiếu uy tín vào vị trí quan trọng hoặc bỏ sót người thực tài.
Tư tưởng "sống lâu lên lão làng" tiếp tục bám rễ, coi trọng ngạch bậc và thâm niên hơn là hiệu quả công việc thực tế. Những cán bộ dám nghĩ, dám làm, cống hiến thiết thực nhưng thiếu khéo léo trong hình thức báo cáo có thể bị trù dập hoặc thiệt thòi.
Các phương cách đối phó lại có đất sống. Cán bộ chạy theo thành tích ảo, báo cáo hình thức, né tránh việc khó, đùn đẩy trách nhiệm thay vì tập trung vào chất lượng sản phẩm đầu ra và hiệu quả phục vụ nhân dân.
Cuối cùng là làm suy giảm hiệu quả quản lý-bộ máy hành chính trở nên trì trệ, kém năng động; các điểm nghẽn trong công việc không được tháo gỡ kịp thời./.
Đổi mới công tác cán bộ: Đánh giá qua việc khó và trọng dụng bằng giao việc lớn
Tiến sỹ Đoàn Văn Tình cho rằng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đánh giá cán bộ qua “việc khó” đã chạm đúng điểm nghẽn lớn nhất nhiều năm qua.
