Hiện nay nhu cầu cacao thế giới tăng từ 3-4%/năm, tương đương với sản lượng tăngtừ 100.000-200.000 tấn/năm, nhưng sản lượng cacao của thế giới chỉ đáp ứng được70% nhu cầu, đã vậy nguồn cung từ các quốc gia này lại không ổn định.
Đây là cơ hội cho ngành cacao Việt Nam phát triển trong thời gian tới.
Những thành tựu đạt được
Theo báo cáo của ngành nông nghiệp các tỉnh, tổng diện tích cacao cả nước đếnhết năm 2010 đạt 16.725ha, tăng 3.580ha so với năm 2009. Trong đó, có 2.100hacacao trồng thuần và số còn lại trồng xen với một số cây công nghiệp như dừa,điều, càphê cà cây ăn quả.
Hiện nay, diện tích cho thu hoạch là 7.300ha, chiếm 43,6% tổng diện tíchcacao cả nước. Tuy nhiên năng suất bình quân hiện nay của cả nước còn thấp350kg/ha. Với những nơi đầu tư thâm canh tốt thì cho năng suất 1-2 tấn hạt/ha.
Trong 5 năm qua, các chuyên gia của Ban điều phối phát triển cacao Việt Nam(VCC) nghiên cứu được tám dòng cacao chất lượng cao TD1,TD2, TD3, TD5, TD6, TD8,TD10, TD14 đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chính thức công nhậnvà cho sử dụng rộng rãi trên toàn quốc và năm dòng từ Viện Khoa học Kỹ thuậtNông Lâm nghiệp Tây Nguyên được tuyển chọn từ các tập đoàn thí nghiệm so sánhgiống để tiếp tục khảo nghiệm đánh giá tại các vùng trồng chính trong giai đoạnnăm 2010-2015, trong đó năm cây đầu dòng đã được tuyển chọn.
Ông Nguyễn Hoàng Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ Tiền Giang nhận xétcần phải chọn giống thích hợp cho từng vùng, chẳng hạn như giống TD7 ở TiềnGiang, trồng ngoài nắng trái rất tốt, vỏ mỏng, cho nhiều hạt.
Mặt khác, xu hướng trồng xen canh cây cacao với các cây công nghiệp khác nhưcây điều, cây dừa, càphê mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Theo ông Phan Văn Khổng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bến Tre, tỉnh này đãtrồng mới gần 1.200ha cacao, nâng diện tích lên 6.800ha.
Dự kiến cuối năm 2011, tỉnh Bến Tre trồng đủ 10.000ha, đến năm 2015 ước đạt15.000-18.000ha, trong đó xen canh với 53.000ha dừa, tỉnh đang phấn đấu diệntích cacao đạt một nửa diện tích dừa. Đồng thời, tỉnh cũng xem xét đưa ra phươngán nuôi cá, tôm xen canh với cây cacao và dừa để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Ngoài ra, theo mô hình của trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh,tiến sỹ Phạm Hồng Đức Phước cho biết nông dân còn có thể kết hợp trồng cacao vàchăn nuôi dê, theo tính toán, trên một ha, có thể nuôi 30 con dê trong vườn câycacao, thân, lá, trái cacao được dùng làm thức ăn cho dê mà không cần mua thêmthức ăn nào khác, còn phân dê được ủ bón lại cho cây cacao, vừa tiết kiệm chiphí vừa an toàn cho môi trường.
Về thu mua và chế biến xuất khẩu, khoảng 80% sản lượng cacao của Việt Namđược Công ty Cargill Việt Nam thu mua, chế biến và xuất khẩu, số còn lại đượccác công ty khác thu mua.
Vẫn còn những thách thức
Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành cacao Việt Nam đang đứng trước nhữngkhó khăn. Theo ông Phan Minh Báu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nôngthôn Đồng Nai, hiện nay tỉnh đang trồng xen canh cây điều và cây cacao, cây điềutạo bóng râm cho cacao phát triển, đồng thời tỉnh cũng đang áp dụng biện pháptưới nhỏ giọt cho hai loại cây này. Nhưng các đối tượng sâu hại và bọ xít muỗiluôn có mặt trên cây điều, vì vậy gây ảnh hưởng tới cây cacao.
Cái khó nữa là đưa cây cacao vào vườn điều bao nhiêu tuổi cho vừa, hoặc nôngdân phải mày mò làm từ 400-600 cây, khi cacao phát triển, nếu thấy không thôngthoáng thì phải tỉa bớt cacao.
Hơn nữa, về giống cây còn những dòng chưa đạt chất lượng cao, cho trái có vỏdày hoặc thối trái do nhiễm nấm phytothora, hạt ít,… có những vườn 600 cây chỉcho trái bằng hột vịt lộn như vườn cacao ở Đắk Mil cho trái lớn nhưng vỏ lạidày.
Về kỹ thuật ghép cây lại không đơn giản, phải mất rất nhiều thời gian, ítnhất là hai năm mới cho ra cây ghép chất lượng, nhưng mỗi mắc ghép chỉ có thểbán với giá 3.000 đồng.
Đã vậy, thương lái tranh mua tranh bán bất chấp chất lượng cacao, có thươnglái, công ty mua cả trái xanh. Từ đó ảnh hưởng đến quá trình lên men hạt khô, độchua hạt khô tăng cao, các chất béo trong hạt bị giảm.
Định hướng cho năm 2015
Ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Cục trưởng Cục trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Pháttriển Nông thôn cho biết dự kiến đến năm 2015 diện tích cacao đạt 40.000ha, sảnlượng đạt 26.000 tấn, đến năm 2020 ước đạt 50.000ha, sản lượng đạt 52.000 tấn.
Đồng thời, Hiệp hội càphê, cacao Việt Nam (VICOFA) triển khai chương trìnhtrồng cacao đạt chuẩn UTZ (Tốt trong ngôn ngữ Maya, Guatemala), đây cũng là mộtchứng nhận được công nhận toàn cầu yêu cầu đáp ứng ba tiêu chí kinh tế, xã hội,môi trường như tính truy nguyên, tính minh bạch, an toàn thực phẩm, ghi chép,lưu trữ thông tin, tập huấn, giám sát, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ rừng, bảo vệđộng vật quý hiếm, chống xói mòn, sử dụng hóa chất có kiểm soát, quyền lao động,an toàn lao động, chăm sóc sức khỏe...
Các chuyên gia khuyến cáo nhà nông nên sử dụng phân sinh học trong việc bón,tưới cho cây cacao, vì các loại phân sinh học có thể giúp cây cacao kháng nấmphytothora gây thối trái (tỷ lệ trái thối chỉ chiếm 4%), chống được bọ xít muỗi(giảm 97% bọ xít muỗi sống trên cây), axít béo tự do chiếm 0,2%, nâng cao số hạtlên 94 hạt/trái.
Về thu hoạch, Trung tâm khuyến nông và Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôncác tỉnh cần phải khuyến cáo nông dân không nên hái khi trái chưa đủ độ chín,như vậy sẽ ảnh hưởng đến chất lượng cacao lúc lên men. Đồng thời, Sở tăng cườngquản lý chất lượng giống cacao để có thể cho sản lượng cao, khả năng kháng bệnhthối trái, chống bọ xít muỗi tốt hơn.
Liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân để tạo vùng nguyên liệu vữngchắc cho doanh nghiệp và tạo đầu ra an toàn cho nông dân cũng là vấn đề được xemtrọng trong chương trình phát triển cây cacao.
Tiến sỹ Tống Khiêm, Giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia nhấn mạnh các cơquan chức năng các tỉnh cũng cần liên kết vùng nguyên liệu giữa nông dân vàdoanh nghiệp vì hiện nay mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp chưa đượcchặt chẽ, thương lái còn ép giá nông dân nên nông dân chưa đầu tư công sức caocho cây cacao.
Xây dựng các cơ sở chế biến có thiết bị, công nghệ hiện đại, đẩynhanh quá trình xúc tiến thương mại, tăng cường tìm thị trường xuất khẩu, pháttriển thị trường trong nước.
Các chuyên gia đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đẩy mạnh côngtác đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao thiết bị kỹ thuật trong thời gian tới,tập trung xây dựng các mô hình trình diễn, tập trung vào công tác nghiên cứuchọn lọc giống để nâng cao chất lượng hạt cacao cung cấp cho thị trường trongnước và xuất khẩu./.
Đây là cơ hội cho ngành cacao Việt Nam phát triển trong thời gian tới.
Những thành tựu đạt được
Theo báo cáo của ngành nông nghiệp các tỉnh, tổng diện tích cacao cả nước đếnhết năm 2010 đạt 16.725ha, tăng 3.580ha so với năm 2009. Trong đó, có 2.100hacacao trồng thuần và số còn lại trồng xen với một số cây công nghiệp như dừa,điều, càphê cà cây ăn quả.
Hiện nay, diện tích cho thu hoạch là 7.300ha, chiếm 43,6% tổng diện tíchcacao cả nước. Tuy nhiên năng suất bình quân hiện nay của cả nước còn thấp350kg/ha. Với những nơi đầu tư thâm canh tốt thì cho năng suất 1-2 tấn hạt/ha.
Trong 5 năm qua, các chuyên gia của Ban điều phối phát triển cacao Việt Nam(VCC) nghiên cứu được tám dòng cacao chất lượng cao TD1,TD2, TD3, TD5, TD6, TD8,TD10, TD14 đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chính thức công nhậnvà cho sử dụng rộng rãi trên toàn quốc và năm dòng từ Viện Khoa học Kỹ thuậtNông Lâm nghiệp Tây Nguyên được tuyển chọn từ các tập đoàn thí nghiệm so sánhgiống để tiếp tục khảo nghiệm đánh giá tại các vùng trồng chính trong giai đoạnnăm 2010-2015, trong đó năm cây đầu dòng đã được tuyển chọn.
Ông Nguyễn Hoàng Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ Tiền Giang nhận xétcần phải chọn giống thích hợp cho từng vùng, chẳng hạn như giống TD7 ở TiềnGiang, trồng ngoài nắng trái rất tốt, vỏ mỏng, cho nhiều hạt.
Mặt khác, xu hướng trồng xen canh cây cacao với các cây công nghiệp khác nhưcây điều, cây dừa, càphê mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Theo ông Phan Văn Khổng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bến Tre, tỉnh này đãtrồng mới gần 1.200ha cacao, nâng diện tích lên 6.800ha.
Dự kiến cuối năm 2011, tỉnh Bến Tre trồng đủ 10.000ha, đến năm 2015 ước đạt15.000-18.000ha, trong đó xen canh với 53.000ha dừa, tỉnh đang phấn đấu diệntích cacao đạt một nửa diện tích dừa. Đồng thời, tỉnh cũng xem xét đưa ra phươngán nuôi cá, tôm xen canh với cây cacao và dừa để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Ngoài ra, theo mô hình của trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh,tiến sỹ Phạm Hồng Đức Phước cho biết nông dân còn có thể kết hợp trồng cacao vàchăn nuôi dê, theo tính toán, trên một ha, có thể nuôi 30 con dê trong vườn câycacao, thân, lá, trái cacao được dùng làm thức ăn cho dê mà không cần mua thêmthức ăn nào khác, còn phân dê được ủ bón lại cho cây cacao, vừa tiết kiệm chiphí vừa an toàn cho môi trường.
Về thu mua và chế biến xuất khẩu, khoảng 80% sản lượng cacao của Việt Namđược Công ty Cargill Việt Nam thu mua, chế biến và xuất khẩu, số còn lại đượccác công ty khác thu mua.
Vẫn còn những thách thức
Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành cacao Việt Nam đang đứng trước nhữngkhó khăn. Theo ông Phan Minh Báu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nôngthôn Đồng Nai, hiện nay tỉnh đang trồng xen canh cây điều và cây cacao, cây điềutạo bóng râm cho cacao phát triển, đồng thời tỉnh cũng đang áp dụng biện pháptưới nhỏ giọt cho hai loại cây này. Nhưng các đối tượng sâu hại và bọ xít muỗiluôn có mặt trên cây điều, vì vậy gây ảnh hưởng tới cây cacao.
Cái khó nữa là đưa cây cacao vào vườn điều bao nhiêu tuổi cho vừa, hoặc nôngdân phải mày mò làm từ 400-600 cây, khi cacao phát triển, nếu thấy không thôngthoáng thì phải tỉa bớt cacao.
Hơn nữa, về giống cây còn những dòng chưa đạt chất lượng cao, cho trái có vỏdày hoặc thối trái do nhiễm nấm phytothora, hạt ít,… có những vườn 600 cây chỉcho trái bằng hột vịt lộn như vườn cacao ở Đắk Mil cho trái lớn nhưng vỏ lạidày.
Về kỹ thuật ghép cây lại không đơn giản, phải mất rất nhiều thời gian, ítnhất là hai năm mới cho ra cây ghép chất lượng, nhưng mỗi mắc ghép chỉ có thểbán với giá 3.000 đồng.
Đã vậy, thương lái tranh mua tranh bán bất chấp chất lượng cacao, có thươnglái, công ty mua cả trái xanh. Từ đó ảnh hưởng đến quá trình lên men hạt khô, độchua hạt khô tăng cao, các chất béo trong hạt bị giảm.
Định hướng cho năm 2015
Ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Cục trưởng Cục trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Pháttriển Nông thôn cho biết dự kiến đến năm 2015 diện tích cacao đạt 40.000ha, sảnlượng đạt 26.000 tấn, đến năm 2020 ước đạt 50.000ha, sản lượng đạt 52.000 tấn.
Đồng thời, Hiệp hội càphê, cacao Việt Nam (VICOFA) triển khai chương trìnhtrồng cacao đạt chuẩn UTZ (Tốt trong ngôn ngữ Maya, Guatemala), đây cũng là mộtchứng nhận được công nhận toàn cầu yêu cầu đáp ứng ba tiêu chí kinh tế, xã hội,môi trường như tính truy nguyên, tính minh bạch, an toàn thực phẩm, ghi chép,lưu trữ thông tin, tập huấn, giám sát, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ rừng, bảo vệđộng vật quý hiếm, chống xói mòn, sử dụng hóa chất có kiểm soát, quyền lao động,an toàn lao động, chăm sóc sức khỏe...
Các chuyên gia khuyến cáo nhà nông nên sử dụng phân sinh học trong việc bón,tưới cho cây cacao, vì các loại phân sinh học có thể giúp cây cacao kháng nấmphytothora gây thối trái (tỷ lệ trái thối chỉ chiếm 4%), chống được bọ xít muỗi(giảm 97% bọ xít muỗi sống trên cây), axít béo tự do chiếm 0,2%, nâng cao số hạtlên 94 hạt/trái.
Về thu hoạch, Trung tâm khuyến nông và Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôncác tỉnh cần phải khuyến cáo nông dân không nên hái khi trái chưa đủ độ chín,như vậy sẽ ảnh hưởng đến chất lượng cacao lúc lên men. Đồng thời, Sở tăng cườngquản lý chất lượng giống cacao để có thể cho sản lượng cao, khả năng kháng bệnhthối trái, chống bọ xít muỗi tốt hơn.
Liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân để tạo vùng nguyên liệu vữngchắc cho doanh nghiệp và tạo đầu ra an toàn cho nông dân cũng là vấn đề được xemtrọng trong chương trình phát triển cây cacao.
Tiến sỹ Tống Khiêm, Giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia nhấn mạnh các cơquan chức năng các tỉnh cũng cần liên kết vùng nguyên liệu giữa nông dân vàdoanh nghiệp vì hiện nay mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp chưa đượcchặt chẽ, thương lái còn ép giá nông dân nên nông dân chưa đầu tư công sức caocho cây cacao.
Xây dựng các cơ sở chế biến có thiết bị, công nghệ hiện đại, đẩynhanh quá trình xúc tiến thương mại, tăng cường tìm thị trường xuất khẩu, pháttriển thị trường trong nước.
Các chuyên gia đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đẩy mạnh côngtác đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao thiết bị kỹ thuật trong thời gian tới,tập trung xây dựng các mô hình trình diễn, tập trung vào công tác nghiên cứuchọn lọc giống để nâng cao chất lượng hạt cacao cung cấp cho thị trường trongnước và xuất khẩu./.
Hồng Nhung (TTXVN/Vietnam+)
