Thị trường tiền gửi vẫn tiếp tục nóng lên từ đầu năm đến nay khi hàng loạt ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất tiết kiệm, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Diễn biến này phản ánh áp lực ngày càng lớn lên thanh khoản hệ thống trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động đồng thời mở ra một chu kỳ điều chỉnh mới của mặt bằng lãi suất.
Theo các chuyên gia, tác động của làn sóng tăng lãi suất huy động mang tính “kép” vừa hỗ trợ củng cố nguồn vốn cho ngân hàng, vừa đặt ra thách thức không nhỏ đối với chi phí vốn và lãi suất cho vay trong năm 2026.
Cuộc đua hút tiền gửi nóng trở lại
Cuộc cạnh tranh giành nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư tiếp tục leo thang khi nhiều ngân hàng mạnh tay đẩy lãi suất tiết kiệm lên mức cao nhất trong nhiều tháng qua. Không ít nhà băng niêm yết lãi suất vượt 7,5%/năm, thậm chí chạm ngưỡng 8%-9%/năm đối với các khoản tiền gửi lớn hoặc gửi trực tuyến, qua đó thiết lập mặt bằng lãi suất mới trên thị trường.
ABBank là một trong những ngân hàng điều chỉnh sớm khi nâng lãi suất tiền gửi tại nhiều kỳ hạn. Đáng chú ý, lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 6 tháng lên tới 6,5%/năm, kèm chính sách cộng thêm 1,2%/năm trong thời gian ưu đãi, đưa lãi suất thực nhận lên mức 7,7%/năm.
NCB thậm chí còn đi xa hơn khi áp dụng mức cộng thêm tới 2%/năm cho khách hàng gửi tiết kiệm online kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, áp dụng đến hết ngày 31/1/2026. Theo đó, lãi suất kỳ hạn 6-8 tháng đạt 8,2%/năm; kỳ hạn 9-11 tháng lên 8,25%/năm; còn kỳ hạn 12-36 tháng ở mức 8,3%/năm.
Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng khác như VPBank, MSB, Bac A Bank, LPBank, VCBNeo, BaoViet Bank hay MBV cũng đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất từ 0,3%-0,5%/năm, cho thấy xu hướng tăng không còn mang tính cục bộ mà đã lan rộng trên toàn thị trường.
Nhận định về làn sóng tăng lãi suất huy động, Giáo sư, Tiến sỹ Trần Ngọc Thơ (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng cuộc đua này đang diễn ra theo hướng phân hóa rõ rệt. Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, năng lực huy động hạn chế, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) thấp hoặc thương hiệu chưa mạnh buộc phải trả lãi cao, thường đi kèm các chương trình cộng thêm lãi suất cho tiền gửi trực tuyến hoặc theo ngày.
Theo ông Thơ, lãi suất thực nhận tại nhiều ngân hàng đã được đẩy lên vùng 6,7%-6,8%/năm cho các kỳ hạn phổ biến, thậm chí có nơi đạt 7,6%-8%/năm tùy chi nhánh và số tiền gửi. Nguyên nhân cốt lõi là cạnh tranh thanh khoản đang dần biến thành cạnh tranh sinh tồn, khi một bộ phận ngân hàng phải giữ bằng được dòng tiền trong bối cảnh áp lực tái cơ cấu và củng cố niềm tin thị trường.
Không chỉ vậy, khi chi phí huy động tăng nhanh hơn tốc độ tái định giá tài sản, biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng bị thu hẹp. Trong điều kiện bình thường, ngân hàng có thể bù đắp bằng cách tăng lãi suất cho vay. Tuy nhiên, hiện nay dư địa điều chỉnh lãi vay lại bị giới hạn bởi ba yếu tố: sức chịu đựng của doanh nghiệp, mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và sự cạnh tranh gay gắt trong hoạt động tín dụng.
Đáng chú ý, từ cuối tháng 12/2025, cả 4 ngân hàng thương mại Nhà nước - nhóm Big4 - đã đồng loạt điều chỉnh biểu lãi suất theo hướng tăng. Theo ông Trần Ngọc Thơ, động thái này cho thấy xu hướng cạnh tranh không còn giới hạn trong khối ngân hàng cổ phần mà đã lan sang các “ông lớn” giữ vai trò dẫn dắt thị trường.
Việc Big4 tăng lãi suất không chỉ tạo lực hút mạnh đối với dòng tiền gửi dân cư mà còn phản ánh nhu cầu vốn trung và dài hạn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng. Đây cũng là tín hiệu cho thấy mặt bằng lãi suất khó có thể quay lại mức thấp như giai đoạn trước.
Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhận định, lãi suất huy động khó duy trì ở mặt bằng hiện tại mà nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng thêm khoảng 0,5%/năm trong năm 2026. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tại các ngân hàng thương mại.
Một số chuyên gia khác cũng cho rằng mặt bằng lãi suất đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mang tính chọn lọc sau thời gian dài duy trì ở mức thấp. Sự điều chỉnh này phản ánh chu kỳ kinh tế mới, khi nhu cầu vốn phục hồi rõ nét hơn, trong khi yêu cầu đảm bảo an toàn thanh khoản và cân đối nguồn vốn ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Lãi suất cho vay liệu có “đứng yên”?
Song hành với đà tăng của lãi suất huy động, lãi suất cho vay trên thị trường cũng bắt đầu “rục rịch” đi lên. Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng lãi suất cho vay thêm 1%-2%/năm so với cuối năm 2025.
Đến nay, hơn 20 ngân hàng đã công bố lãi suất cho vay bình quân tháng 12/2025. Hầu hết đều ghi nhận mức tăng so với tháng liền kề và so với đầu năm, phù hợp với diễn biến lãi suất huy động tăng cao trong những tháng gần đây.
Trong nhóm Big4, ngoại trừ VietinBank, ba ngân hàng còn lại gồm Agribank, Vietcombank và BIDV đều ghi nhận lãi suất cho vay bình quân tháng 12/2025 tăng so với tháng trước. Agribank có mức lãi suất cho vay bình quân 6,93%/năm, tăng 0,24% so với tháng liền kề và tăng 0,13% so với đầu năm. Vietcombank ghi nhận mức 5,8%/năm, tăng 0,1% so với tháng 11/2025 và đầu năm, trong khi BIDV đạt 5,6%/năm, tăng 0,13% so với tháng trước nhưng giảm nhẹ so với đầu năm.
Ở khối ngân hàng tư nhân, GPBank dẫn đầu về mức tăng lãi suất cho vay bình quân so với tháng 1/2025, lên tới 2,13%/năm. Theo sau là LPBank, Techcombank, BVBank, Sacombank và ACB. Ngược lại, một số ngân hàng như PGBank, OCB, Viet A Bank, Saigonbank hay BaoViet Bank lại ghi nhận lãi suất cho vay bình quân giảm so với đầu năm.
Lãi suất cho vay bình quân phản ánh xu hướng chung của mặt bằng tín dụng tại các ngân hàng thương mại, song chưa phản ánh đầy đủ mức lãi suất áp dụng cho từng khoản vay cụ thể.
Giới chuyên gia cho rằng xu hướng tăng lãi suất cho vay là hệ quả tất yếu của làn sóng tăng lãi suất huy động từ cuối năm 2025, trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn đáng kể so với huy động. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025, tín dụng tăng khoảng 19% trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%, tạo áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống.
Bước sang năm 2026, Ngân hàng Nhà nước dự kiến định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, có điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thực tế, nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống tổ chức tín dụng.
Công ty Chứng khoán VDSC cũng dự báo lãi suất cho vay sẽ dần nhích lên mặt bằng mới theo sau đà tăng của lãi suất huy động. Ngoại trừ các gói tín dụng ưu đãi theo chỉ đạo của Chính phủ như cho vay nhà ở xã hội, các chương trình lãi suất thấp nhiều khả năng sẽ thu hẹp hoặc mức lãi suất áp dụng sẽ cao hơn trước./.
Áp lực thanh khoản cuối năm đẩy lãi vay nhích lên, ngân hàng tăng tốc hút vốn
Thị trường tiền tệ cuối năm sôi động với lãi suất huy động và cho vay tăng, phản ánh áp lực thanh khoản và nhu cầu vốn doanh nghiệp cao.
