Hơn 2.000 lượt khách đã đến tham quan Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam chỉ sau một tuần mở cửa.
Thông qua các hoạt động trải nghiệm trực tiếp với Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn, không gian trưng bày đang góp phần đưa tài liệu lưu trữ đến gần công chúng, phát huy giá trị di sản theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
Lan tỏa giá trị di sản tư liệu qua những trải nghiệm trực quan
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) cho biết, sau một tuần mở cửa tự do đón công chúng tham quan, Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu đã đón trên 2.000 lượt khách trong và ngoài nước, trong đó có 35 đoàn khách và các khách lẻ tự do. Bình quân mỗi ngày, nơi đây đón khoảng 300 khách.
Nằm trong chuỗi các hoạt động phục vụ công chúng, sự kiện “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” diễn ra từ ngày 3 đến ngày 8/3 đã thu hút đông đảo khách tham quan, trải nghiệm.
Tại đây, công chúng được chiêm ngưỡng các phiên bản Châu bản triều Nguyễn với những dòng phê bằng mực son, những lời chúc hanh thông và dấu triện cát tường của các vị Hoàng đế triều Nguyễn; được trải nghiệm kỹ thuật in dập mộc bản trên giấy dó, in ấn triện lên các tấm thiệp và lưu giữ làm kỷ niệm.
Đáng chú ý, ngay trong ngày đầu tiên mở cửa, Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu đã đón Đoàn Đại sứ quán Nga gồm 26 người, do bà Elena Bezdetko, Phu nhân Đại sứ; ông Savin Sergey, Bí thư thứ ba dẫn đầu, cùng cô và trò Trường phổ thông thuộc Đại sứ quán Nga tại Việt Nam.
Tại đây, đoàn được nghe giới thiệu về việc bảo quản các tài liệu lưu trữ, đặc biệt là hai khối di sản tư liệu quý: Mộc bản và Châu bản triều Nguyễn.
Hai khối tài liệu này đã được Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước chủ động triển khai các hoạt động bảo quản, số hóa và phát huy giá trị di sản theo các nguyên tắc, tiêu chí và khuyến nghị của UNESCO trong Chương trình Ký ức thế giới.
Đoàn cũng đã xem các thước phim tư liệu đặc sắc: "Hoàng cung đón Tết" và "Nghệ thuật san khắc Mộc bản" tại không gian Media hiện đại, tìm hiểu về nghệ thuật khắc mộc bản và trải nghiệm kỹ thuật in dập mộc bản trên giấy dó, in ấn triện lên các tấm thiệp Xuân.
Ngày 5/3, đoàn cán bộ Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam do ông Eric Soulier - Tham tán Hợp tác và Hoạt động văn hóa làm Trưởng đoàn đã tới tìm hiểu các bản Châu phê triều Nguyễn, quy trình san khắc, in dập Mộc bản trên giấy dó.
Đoàn đã thưởng lãm chuyên đề “Hồ Chí Minh: Cuộc đời và sự nghiệp từ tài liệu lưu trữ của Việt Nam và thế giới”, tìm hiểu khối tài liệu lưu trữ tiếng Pháp giai đoạn 1858-1954, khối tài liệu đang được đề cử ghi danh Di sản tư liệu thế giới.
Trực tiếp trải nghiệm từng công đoạn in dập Mộc bản, ông Eric Soulier chia sẻ được cảm nhận rõ hơn giá trị thủ công tinh xảo và chiều sâu lịch sử ẩn chứa trong từng ván khắc.
Ông cũng đánh giá cao cách thức tổ chức trải nghiệm giúp công chúng “chạm” vào lịch sử bằng những tương tác trực quan, sinh động và bày tỏ sự quan tâm đặc biệt tới kỹ thuật lưu giữ, bảo quản và phát huy giá trị di sản tư liệu của Việt Nam.
Không gian di sản tư liệu cũng trở thành điểm sinh hoạt chuyên đề của nhiều cơ quan, đơn vị. Đoàn Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam và Đoàn Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã đến tham quan, trao đổi, tìm hiểu tài liệu lưu trữ về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và tổ chức sinh hoạt chuyên đề gắn với nội dung bảo tồn, phát huy giá trị di sản tư liệu theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Điều đó cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của các cơ quan đối với công tác lưu trữ và vai trò của tài liệu trong nghiên cứu, trưng bày, quảng bá hình ảnh đất nước.
Nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội đã lựa chọn Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới là địa chỉ tham quan, học tập, trải nghiệm cho học sinh, sinh viên. Sự kiện trở thành lớp học trực quan sinh động.
Các bạn trẻ quan sát từng dấu châu phê son đỏ, tìm hiểu ý nghĩa của từng văn bản hành chính xưa, các tài liệu lưu trữ về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo vật quốc gia “Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”, Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy và nhiều tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu khác, qua đó hiểu rõ hơn vai trò của tài liệu lưu trữ trong tiến trình lịch sử dân tộc, khơi dậy niềm tự hào đối với di sản văn hóa Việt Nam.
Bên cạnh các đoàn khách theo lịch đăng ký, không gian trưng bày còn đón nhiều khách lẻ, gia đình và bạn trẻ tìm đến để “chạm” vào di sản tư liệu.
Di sản tư liệu - cầu nối văn hóa
Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết, sự kiện “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” góp phần làm mới cách tiếp cận di sản, để những tư liệu từng nằm trong kho lưu trữ nay tiếp tục lan tỏa giá trị trong đời sống đương đại.
Đây cũng là bước đi cụ thể của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước nhằm hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
Việc liên tiếp đón các đoàn ngoại giao, cơ sở giáo dục và đông đảo công chúng ngay từ những ngày đầu mở cửa cho thấy sức lan tỏa của sự kiện, đồng thời khẳng định vai trò của di sản tư liệu như một cầu nối văn hóa – nơi lịch sử được gìn giữ và tiếp tục đối thoại với hiện tại.
Theo ông Đặng Thanh Tùng, trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới, ngành Lưu trữ cần được tiếp cận theo hướng chiến lược, gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa, dữ liệu, quản trị và an ninh.
Đây chính là sự cụ thể hóa tinh thần “văn hóa đi trước soi đường” và yêu cầu đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Đại hội XIV của Đảng đã xác định.
Theo đó, chức năng và vai trò của cơ quan lưu trữ cần được mở rộng từ quản lý, bảo quản tài liệu truyền thống sang quản trị dữ liệu chiến lược của quốc gia, bảo đảm an ninh, an toàn và tính toàn vẹn của nguồn tư liệu gốc.
Khi được tổ chức khai thác hiệu quả, tài liệu lưu trữ không chỉ bảo tồn ký ức lịch sử mà còn trở thành nguồn lực tri thức quan trọng phục vụ chính trị, lịch sử, giáo dục, văn hóa và phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo.
“Chỉ khi được đặt trong chỉnh thể chiến lược phát triển văn hóa và chuyển đổi số quốc gia, công tác lưu trữ mới thực sự trở thành một trụ cột mềm của hạ tầng tri thức quốc gia, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng, nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước và gia tăng sức mạnh mềm của đất nước trong kỷ nguyên mới,” ông Tùng khẳng định./.
Nghị quyết 80: Khơi thông nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển bền vững
Văn hóa không chỉ thể hiện qua các biểu hiện bề nổi như lễ hội, phong tục, những công trình kiến trúc cổ, mà còn là hệ thống giá trị được hình thành trong quá trình phát triển lâu dài của cộng đồng.
