Với người Việt, những thời khắc đầu tiên trong năm rất quan trọng, đó là ngày mùng 1 tháng Giêng Tết Nguyên đán và ngày Rằm tháng Giêng (15 tháng 1 âm lịch) - Tết Nguyên tiêu.
Dân gian tin rằng đêm Trăng tròn đầu tiên của Năm mới sẽ hội tụ linh khí mạnh nhất, là thời điểm linh thiêng để sở cầu như ý, mang lại may mắn, tài lộc và bình an cho gia đình trong cả năm.
Nguồn gốc của Tết Nguyên tiêu
Tết Nguyên tiêu nghĩa là đêm Rằm đầu tiên của Năm mới, “Nguyên” nghĩa là thứ nhất, “tiêu” nghĩa là đêm. Rằm tháng Giêng được tính từ giữa đêm 14 (đêm trước Trăng rằm) đến hết ngày 15 (đêm Trăng rằm) của tháng Giêng âm lịch.
Trong đạo Phật, Tết Nguyên tiêu là ngày lễ quan trọng, các Phật tử tin rằng ngày Rằm tháng Giêng là ngày mà ánh sáng từ bi của Phật có pháp lực mạnh mẽ, phổ chiếu nhân gian, do đó có câu “Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng" hoặc "Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng.”
Trong Đạo giáo mà người Việt chịu một phần ảnh hưởng, lễ cúng Rằm tháng Giêng còn được gọi là lễ Thượng nguyên.
Lễ Rằm tháng Giêng được tổ chức long trọng ở hầu hết các vùng miền trên cả nước. Người dân ngoài thực hiện lễ cúng tại nhà còn đi lễ chùa, lễ đền, cúng dường, phóng sinh, làm nhiều việc thiện. Nhiều nhà chùa và các cơ sở thờ tự cũng tổ chức lễ cầu an đúng vào ngày này.
Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026 rơi vào ngày nào?
Theo lịch vạn niên, ngày Rằm tháng Giêng năm 2026 rơi vào Thứ Ba, ngày 03/03/2026 Dương lịch. Xét về phương diện can chi, đây là ngày Ất Mão, tháng Canh Dần, năm Bính Ngọ. Đây là ngày có ngũ hành Thủy, rất hòa hợp để làm lễ cầu an và cúng dường Tam Bảo, bởi nước tượng trưng cho sự lưu chuyển của tài lộc và sự gột rửa những điều không may.
Giờ đẹp cúng Rằm tháng Giêng năm 2026
Năm 2026 là năm Bính Ngọ (mệnh Thiên Hà Thủy), việc chọn giờ cần sự cẩn trọng để phù hợp với thiên can và địa chi của ngày lễ. Tùy vào điều kiện công việc, gia chủ có thể chọn cúng sớm vào ngày 14 hoặc đúng ngày chính lễ 15 âm lịch.
Mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì?
Nghi thức cúng Thượng Nguyên đòi hỏi sự tinh khiết tuyệt đối trong cả tâm thức lẫn phẩm vật. Tùy theo điều kiện và truyền thống gia đình, gia chủ có thể chuẩn bị hai loại mâm cỗ:
Mâm cúng Phật (Lễ chay): Gồm hương, hoa, trà, quả (ngũ quả), xôi gấc (tượng trưng cho may mắn), chè trôi nước (cầu mong vạn sự viên mãn) và các món rau củ thanh tịnh. Tuyệt đối không để đồ mặn lên bàn thờ Phật.
Mâm cúng Gia tiên (Lễ mặn): Điển hình là "4 bát, 6 đĩa" gồm bát ninh măng, bát mọc, bát miến, bát bóng. Các đĩa gồm thịt gà luộc (ngậm hoa hồng), giò chả, nem rán, dưa hành và bánh chưng. Phẩm vật cần tươi ngon, bày trí cân đối.
Bài văn khấn Rằm tháng Giêng 2026:
Mẫu 1:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần
Con kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tông thần
Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ tài thần.
Tín chủ (chúng) con là: ……………………...
Ngụ tại: ……………………………………………
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả đốt nén hương thơm dâng lên trước án.
Chúng con thành tâm kính mời ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa, Long Mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính thần, các vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời thương xót thương tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người người được bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Mẫu 2:
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026
Tín chủ (chúng) con là: ……………………...
Ngụ tại: ……………………………………………
Chúng con thành tâm có lời kính mời: Nhật cung Thái Dương thiên tử tinh quân; Nam Tào, Bắc Đẩu tinh quân; Thái Bạch, Thi Tuế tinh quân; Bắc cực Tử vi Đại Đức tinh quân; Văn Xương, Văn Khúc tinh quân; Nhị thập bát tú, Ngũ hành tinh quấn; La Hầu, Kế Đô tinh quân giáng lâm trước án, nghe lời mời cẩn tấu:
Ngày rằm Nguyên tiêu, theo lệ trần tục, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính mời các vị lai lâm hâm hưởng, phù hộ cho toàn gia chúng con luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tối lành, gia đình hoà thuận, trên bảo dưới nghe.
Đèn trời xán lạn chiếu thắp cõi trần. Xin các tinh quân lưu ân lưu phúc. Lễ tuy mọn bạc, lòng thành có dư. Mệnh vị an cư, thân cung khang thái.
Phục duy cẩn cáo!
Ngày, giờ nào đẹp để làm lễ hóa vàng Tết Nguyên Đán Bính Ngọ năm 2026?
Lễ hóa vàng là nghi thức khép lại kỳ nghỉ Tết Nguyên đán - Tết đoàn viên lớn nhất năm, đồng thời cũng là cách để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính với tổ tiên.
