Tỉnh Sơn La nằm ở trung tâm vùng núi Tây Bắc Việt Nam, là nơi dung hòa trọn vẹn cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và nét đẹp văn hóa của các dân tộc anh em Tày, Dao, Mường, Mông…
Ngoài cảnh sắc thiên nhiên ấn tượng, những điểm đến tâm linh ở Sơn La cũng được du khách yêu thích ghé thăm, nhất là vào dịp đầu Xuân, bởi ngoài tục lệ cúng gia tiên, người Việt thường đến các đền, chùa để cầu phúc, cầu may cho gia đình với mong muốn những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.
Đền thờ vua Lê Thái Tông
Di tích quốc gia Văn bia Quế Lâm Ngự Chế-Đền thờ Vua Lê Thái Tông ở phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La-nơi ghi dấu Vua Lê Thái Tông cùng quân sỹ lên Tây Bắc dẹp loạn phản nghịch vào năm 1440-1441. Tại đây Vua Lê Thái Tông đã để lại bút tích là bài thơ 48 chữ Hán Quế Lâm ngự chế. Bài thơ được khắc lên vách đá với nội dung khẳng định sự thống nhất của đất nước và mong muốn thiên hạ thái bình. Văn bia Quế Lâm ngự chế đã được xếp hạng Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia vào ngày 5-2-1994.
Để ghi nhớ công đức của Vua Lê Thái Tông, tỉnh Sơn La đã xây dựng đền thờ Vua Lê Thái Tông và quân sỹ. Ngôi đền được khởi công xây dựng vào tháng 9-2001, khánh thành vào ngày 22-1-2003 có tên là Quế Lâm linh từ. Đền thờ Vua Lê Thái Tông được xây dựng trên diện tích 800 m2, xây theo thế “tiền giang hậu trẩm”, lưng tựa vào núi Cằm, trước mặt là suối Nậm La.
Kiến trúc của Đền giống như những ngôi đền cổ Việt Nam, bao gồm các hạng mục: cổng tam quan, sân đền, nhà tả hữu mạc, tòa đại bái và hậu cung; đứng ở đây có thể hướng tầm nhìn bao quát trung tâm thành phố Sơn La bên dòng Nậm La hiền hòa uốn lượn.
Đền thờ Hai Bà Trưng
Thêm một điểm đến tâm linh ở Sơn La mà du khách không thể bỏ qua, đó là đền thờ Hai Bà Trưng nằm ở xã Chiềng Khương, tỉnh Sơn La. Xưa kia đền thờ Hai Bà Trưng nằm ở thôn Nại Xã, xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội cũ nay là xã Ô Diên, Hà Nội. Tuy nhiên khi nhân dân thôn Nại Xã đến định cư vùng kinh tế mới tại xã Chiềng Khương, đền thờ của Hai Bà Trưng đã được xây tại đây.
Vào năm 2004, bà con xã Chiềng Khương và chính quyền địa phương đã quyên góp để xây dựng lại đền thờ trên nền đất cũ. Hiện tại, ngôi đền có diện tích khoảng 1500 m2, vẫn còn lưu giữ trọn vẹn đồ thờ tự của đền thờ gốc ở xã Ô Diên, Hà Nội. Theo thống kê, tại đây có 50 hiện vật bằng chất liệu gỗ, đồng, sứ, sành và giấy có niên đại thế kỷ 16-19. Đền thờ Hai Bà Trưng không chỉ có ý nghĩa về mặt tâm linh mà còn là một Di tích có giá trị lịch sử-văn hóa quan trọng. Năm 2011, đền thờ được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh. Ngày nay, ngôi đền là điểm đến tâm linh thu hút nhiều du khách và người dân địa phương đến viếng thăm.
Hằng năm, lễ hội Dâng hương Đền thờ Hai Bà Trưng diễn ra vào Tết nguyên đán. Đây là nét đẹp văn hóa trong đời sống tâm linh, thể hiện tấm lòng thành kính, hướng về nguồn cội, tri ân công đức của hai vị nữ tướng anh hùng dân tộc có công với nước, với dân.
Chùa Trúc Lâm Hưng Quốc
Chùa Trúc Lâm Hưng Quốc nằm ở phường Chiềng Sinh, có mặt tiền hướng thẳng ra Quốc lộ 6, được xây dựng trên diện tích khoảng 14 ha, gồm nhiều hạng mục quan trọng, tạo nên một quần thể kiến trúc tâm linh nổi bật của tỉnh Sơn La.
Trúc Lâm Hưng Quốc được khởi công xây dựng vào năm 2015 và hoàn thành vào năm 2017. Ngôi chùa với lối kiến trúc kiểu chữ Đinh uy nghiêm, xây dựng theo kiểu hai mái chồng diêm và các đầu đao trang trí đầu rồng cong vút, tạo nên một quần thể chùa chiền đẹp và trang trọng, lộng lẫy. Bên trong Điện Phật nhà chùa thờ các vị Tam Thế Phật, đức Phật Thích Ca, Di Đà Tam Tôn, Phật Hoàng Trần Nhân Tông và nhiều ban thờ Bồ tát Địa Tạng, Hộ Pháp, Tôn giả Mục Kiền Liên,… Khi đến thăm chùa, du khách sẽ cảm nhận được một không khí linh thiêng, an bình và tĩnh tại bao trùm khắp không gian.
Đền Linh Sơn Thủy Từ
Ngoài vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của lòng hồ thủy điện Sơn La và các điểm đến tâm linh, Sơn La còn có Đền Linh Sơn Thủy Từ-Nàng Han tại xã Quỳnh Nhai, thờ các vị thần linh, như: Thần sông, thần núi; tạo bản, tạo mường có công khai phá vùng đất Quỳnh Nhai; thờ nữ tướng Anh hùng và câu chuyện huyền thoại về Nàng Han luôn là niềm tự hào của dân tộc Thái Quỳnh Nhai.
Đền Nàng Han không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, còn là điểm du lịch hấp dẫn gắn với nhiều lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc, như: Lễ hội gội đầu chiều 30 tết; lễ hội đua thuyền truyền thống vào ngày mồng 10 tháng giêng trên dòng sông Đà thu hút nhiều du khách.
Quảng trường Tây Bắc
Quảng trường Tây Bắc nằm ở trung tâm tỉnh Sơn La, có quy mô 24 ha, là điểm kết nối với Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La và Trung tâm hành chính tỉnh. Quảng trường được xây dựng với các hạng mục: Sân trung tâm-nơi tổ chức các sự kiện văn hóa, chính trị của tỉnh, Tượng đài Bác Hồ, bức phù điêu, Đền thờ Bác Hồ, Ao cá Bác Hồ, giếng nước Nhà tù Sơn La, sân lễ đài, 2 bức thạch văn, 2 đài phun nước và hệ thống đường bàn cờ với 79 ô cỏ tượng trưng cho 79 mùa xuân của Bác.
Tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc nằm vị trí trung tâm Quảng trường Tây Bắc, là điểm nhấn kết nối với các công trình kiến trúc xung quanh. Chân dung Bác Hồ là hình ảnh của Bác vào thời điểm lịch sử Bác đứng trên kỳ đài Thuận Châu trong buổi mít tinh sáng 7/5/1959, với nét mặt, khuôn dung gần gũi, ân cần, giản dị; tay phải Bác giơ cao chào đồng bào.
Với những giá trị lịch sử và văn hóa to lớn, Quảng trường Tây Bắc-Tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc có ý nghĩa đặc biệt trong lòng mỗi người dân Sơn La-Tây Bắc, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết dân tộc, truyền thống yêu nước của các thế hệ hôm nay và mai sau. Công trình thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và quyết tâm mãi mãi đi theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, vun đắp tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào trong trái tim mỗi người dân.
Nhà tù Sơn La
Nhà tù Sơn La nằm trên đồi Khau Cả thuộc phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La. Nhà tù Sơn La do thực dân Pháp xây dựng năm 1908 với diện tích ban đầu là 500 m2, chủ yếu để giam cầm tù thường phạm. Năm 1930, thực dân Pháp đã mở rộng Nhà tù Sơn La thêm 1.500 m2, bắt đầu giam chính trị phạm. Nhà tù Sơn La được xây dựng kiên cố, tường xây bằng đá lẫn gạch, mái lợp tôn và được ví như “chiếc quan tài nắp mở, chỉ chờ tù nhân tắt thở đem chôn.”
Nhà tù Sơn La trở thành một trường học cách mạng vĩ đại, nơi đào tạo, bồi dưỡng cho Đảng và cách mạng Việt Nam những chiến sỹ Cộng sản xuất sắc tiêu biểu như: Tô Hiệu, Lê Duẩn, Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng, Văn Tiến Dũng, Lê Đức Thọ, Nguyễn Văn Trân, Lê Thanh Nghị, Trần Quốc Hoàng đồng chí trung kiên khác.
Di tích lịch sử Nhà tù Sơn La là một địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ các dân tộc Sơn La và nhân dân cả nước. Nhà tù Sơn La được xếp hạng quốc gia năm 1962 và Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt vào ngày 31/12/2014.
Nghĩa trang liệt sỹ Nhà tù Sơn La.
Nghĩa trang Liệt sỹ nhà tù Sơn La trước kia còn được gọi là Nghĩa địa Gốc Ổi, là nơi chôn cất các tù chính trị bị giam tại nhà tù Sơn La. Nghĩa trang nằm cách Nhà tù Sơn La khoảng 400m, nằm dưới chân đồi Khau Cả. Nhìn từ ngoài vào, ôm lấy đài tưởng niệm là 7 phần mộ chung của các liệt sỹ, chính giữa là phần mộ đồng chí Tô Hiệu. Một phần mộ tượng trưng của Anh hùng liệt sỹ Lò Văn Giá, người có công lao to lớn trong cuộc vượt ngục thành công của tù nhân do Chi bộ Nhà tù Sơn La tổ chức năm 1943. Hai nhà bia ở hai bên đối xứng nhau, ghi danh 61 liệt sỹ.
Nghĩa trang liệt sỹ Nhà tù Sơn La biểu tượng sáng ngời của tinh thần cách mạng, lòng kiên trung bất khuất của các chiến sỹ cách mạng đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trong nhà tù Sơn La và cũng là nơi tố cáo tội ác dã man của thực dân Pháp.
Trước vong linh các anh hùng liệt sỹ, mỗi du khách khi đến thăm đều tỏ lòng thành kính, ghi nhớ công lao của các anh hùng. Nơi đây là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Đến với Sơn La, ngoài các địa điểm trên còn có một số điểm tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương, như: Đền Hang Miếng, Chùa Chiền Viện (chùa Vặt Hồng, Đền thờ Đại tướng Võ Nguyên Giáp...
Với người Việt, những cuộc hành hương về miền di sản-tâm linh những ngày đầu Xuân đã trở thành nhu cầu không thể thiếu. Ở các điểm du lịch tâm linh, du khách không chỉ được thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên, mà còn được tìm hiểu về ý nghĩa văn hóa, lịch sử cũng như “tính thiêng” của các nhân vật được thờ phụng.
Những trải nghiệm tâm linh không chỉ giúp người dân giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, ghi nhớ công ơn của ông bà tổ tiên, mà còn hướng con người tới chân-thiện-mỹ./.