Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 10/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Tiến sỹ Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản lý, phát huy vai trò doanh nghiệp và cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính.
Theo ông, sau gần 15 năm thi hành, đến nay Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ nhiều hạn chế, do đó việc sửa đổi, bổ sung là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn.
Đầu tiên, Luật chưa có khuôn khổ đầy đủ cho chuyển đổi số và quản lý theo mức độ rủi ro. Hơn nữa, định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường chưa đủ rõ, cơ chế huy động nguồn lực doanh nghiệp còn hạn chế. Cuối cùng, một số thủ tục, phân cấp chưa đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Theo Tiến sỹ Trần Hậu Ngọc, dự thảo không thay đổi phạm vi điều chỉnh của Luật hiện hành, gồm 03 điều. Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo sửa đổi, bổ sung 19 điều, bãi bỏ 4 điều và một số điểm, khoản tại các Điều 39, 43, 48, 52, tác động đến 24/57 điều của Luật hiện hành, đồng thời bổ sung 04 điều mới, gồm Điều 5a và Chương Va với các điều 34a, 34b, 34c.
Nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào ba trụ cột chính:
Thứ nhất, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý. Dự thảo bổ sung quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa và quản lý, khai thác dữ liệu trên môi trường số; chứng thư điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy; yêu cầu đối với phần mềm của phương tiện đo nhằm phòng, chống gian lận. Trên cơ sở dữ liệu, hoạt động kiểm tra được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm và thực hiện theo mức độ rủi ro.
Thứ hai, phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò doanh nghiệp. Ưu tiên phát triển chuẩn đo lường cho công nghệ chiến lược, năng lượng mới, kinh tế số, kinh tế xanh. Lần đầu tiên Chương trình bảo đảm đo lường tại tổ chức, doanh nghiệp được luật hóa theo hướng tự nguyện; chi phí thực hiện được tính là chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết quả thực hiện được xem xét để miễn, giảm kiểm tra nhà nước.
Thứ ba, phân cấp và cải cách thực chất thủ tục hành chính. Dự thảo phân định rõ cơ chế đối với phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2: dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn đo lường không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2 thực hiện theo cơ chế công bố năng lực, tự chịu trách nhiệm; đối với nhóm 2, Nhà nước đánh giá, chỉ định tổ chức đủ năng lực.
Dự thảo đồng thời bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác; xóa bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng; làm rõ trách nhiệm quản lý phép đo chuyên ngành của các bộ; phân định thẩm quyền kiểm tra giữa trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.
Các sửa đổi nêu trên tạo cơ sở pháp lý cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn duy trì các biện pháp cần thiết để bảo đảm độ chính xác của phép đo, chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng.
Liên quan đến một số vấn đề đã tiếp thu, giải trình, Tiến sỹ Trần Hậu Ngọc cho biết, trên cơ sở Kết luận số 244/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến của cơ quan thẩm tra, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý tại Báo cáo số 723/BC-CP, trong đó có một số nội dung chính sau:
Một là, tiếp tục giữ hình thức Luật sửa đổi, bổ sung một số điều, vì các chế định nền tảng của Luật hiện hành vẫn cơ bản ổn định.
Hai là, giữ phân loại phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2 vì đang áp dụng ổn định, phù hợp thông lệ quốc tế.
Ba là, loại bỏ việc phân nhóm hàng đóng gói sẵn và dấu định lượng V, kể cả dưới hình thức tự nguyện; lượng của hàng đóng gói sẵn tiếp tục được kiểm soát bằng yêu cầu kỹ thuật đo lường, phù hợp khuyến nghị của Tổ chức Đo lường hợp pháp quốc tế (OIML).
Bốn là, quy định chuyển tiếp bảo đảm các quyết định chỉ định, kết quả kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm đã cấp tiếp tục có hiệu lực; tổ chức đã đăng ký cung cấp dịch vụ có tối đa 6 tháng để hoàn thành công bố năng lực; bao bì đã in dấu định lượng được tiếp tục sử dụng trong thời hạn 24 tháng, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn.
Ngoài ra, việc thi hành Luật không làm phát sinh tổ chức, bộ máy, biên chế mới. Kinh phí được bố trí trong dự toán chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và các nguồn hợp pháp khác.
Những vấn đề chính, cốt lõi của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này./.