Ngày 3/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Bên lề hành lang Quốc hội, Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đã có những chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus về những điểm mới cơ bản của dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ.
- Đại biểu có thể đánh giá trọng tâm sửa đổi của dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ lần này bao gồm những gì và các sửa đổi lần này sẽ tháo gỡ những vướng mắc nào trong thực tiễn hiện nay?
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ lần này có mục tiêu chính là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm hỗ trợ các chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, dự thảo luật dự kiến cắt giảm 18 thủ tục và 5 điều kiện kinh doanh. Có ba vấn đề cơ bản sẽ tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Thứ nhất, chúng ta cắt bỏ một số thủ tục trung gian. Chẳng hạn như, đối với thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và về giống cây trồng, dự thảo luật không còn yêu cầu thực hiện thủ tục này. Việc chuyển đổi quyền sẽ được thực hiện thông qua thủ tục đăng ký chuyển đổi thay vì đăng ký hợp đồng như trước đây. Điều này giúp các chủ sở hữu quyền thuận lợi hơn trong quá trình chuyển nhượng quyền sở hữu.
Thứ hai, chúng ta bỏ điều kiện kinh doanh đối với giám định viên về sở hữu trí tuệ. Đây là bước chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động này.
Thứ ba, chuyển nhiệm vụ quản lý nhà nước về giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Việc này giúp người dân và doanh nghiệp không phải thực hiện các thủ tục liên quan đến hai cơ quan quản lý khác nhau, đồng thời thống nhất đầu mối quản lý.
Đây là ba tác động lớn nhất của lần sửa đổi, bổ sung luật này.
- Theo đại biểu, dự thảo luật cần hoàn thiện những quy định nào để tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ đồng thời vẫn bảo vệ quyền tác giả?
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu: Trọng tâm sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ lần này chủ yếu tập trung vào vấn đề thủ tục, còn đối với việc tạo điều kiện thuận lợi cho khai thác thương mại các quyền sở hữu trí tuệ, trong lần sửa đổi trước, chúng ta đã có nhiều quy định được điều chỉnh theo hướng này.
Vấn đề cơ bản hiện nay là tổ chức triển khai thực thi. Chúng tôi cho rằng Chính phủ cần tiếp tục có những bước triển khai các quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đã được thông qua tại kỳ họp trước. Trong đó, có một số vấn đề cần quan tâm. Thứ nhất, cần triển khai việc khai thác thương mại các quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.
Thứ hai là việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng, đặc biệt trong bối cảnh phát triển và khai thác tài sản trí tuệ trên môi trường này ngày càng gia tăng.
Thứ ba, Chính phủ cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến việc khai thác dữ liệu để đào tạo các mô hình trí tuệ nhân tạo. Đây là vấn đề sắp tới chúng ta cần được nghiên cứu để có cơ chế cụ thể, phù hợp với bối cảnh phát triển trí tuệ nhân tạo như hiện nay.
- Đại biểu có đề xuất, kiến nghị gì để việc sử dụng dữ liệu phục vụ đào tạo trí tuệ nhân tạo được thuận lợi, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các chủ sở hữu dữ liệu?
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu: Đối với việc sử dụng dữ liệu để đào tạo trí tuệ nhân tạo, đây cũng là vấn đề Quốc hội đã thảo luận nhiều lần.
Chúng tôi cho rằng cần tạo điều kiện thuận lợi, đồng thời bảo đảm sự cân bằng giữa việc bảo vệ quyền tác giả, bản quyền của những người sở hữu dữ liệu.
Chẳng hạn như, một nhà văn có tác phẩm được khai thác để phục vụ đào tạo các mô hình dữ liệu thì cần có cơ chế bảo vệ quyền lợi của họ. Tuy nhiên, cũng phải bảo đảm tính cân bằng, các mô hình trí tuệ nhân tạo có điều kiện tiếp cận nguồn dữ liệu này, bởi nếu không có dữ liệu thì không thể đào tạo và cho các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo ra những bước tiến.
Vì vậy, vấn đề cơ bản nhất là phải tạo được sự cân bằng giữa quyền của người có bản quyền và việc đào tạo các mô hình trí tuệ nhân tạo.
- Đại biểu đánh giá như thế nào về công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của nước ta trong thời gian qua?
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu: Trong các báo cáo của Chính phủ về những lần sửa đổi, bổ sung luật đều có đánh giá về những bước tiến trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Chúng tôi cho rằng một trong những bước tiến lớn và rõ nét nhất trong thời gian vừa qua là công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới.
Cụ thể, Luật Hải quan đã có quy định rất rõ về quyền yêu cầu dừng thủ tục thông quan để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Qua khảo sát thực tiễn thực hiện pháp luật về hải quan, chúng tôi nhận thấy quy định này đã được triển khai khá tốt. Điều này cũng đáp ứng yêu cầu của các nước trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Xin trân trọng cảm ơn Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu!./.
Sửa Luật Sở hữu trí tuệ: Bỏ điều kiện kinh doanh, cần giải pháp kiểm soát hiệu quả giám định
Dự án sửa đổi Luật đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh. Cơ quan thẩm tra lưu ý cần có giải pháp kiểm soát chất lượng giám định sau khi bỏ điều kiện kinh doanh.
