Chiến khu D nằm trên địa bàn 3 tỉnh Đồng Nai, Bình Dương và Bình Phước từng được xem như một trung tâm kháng chiến, là nơi ra đời của các lực lượng vũ trang miền Đông Nam Bộ đã làm nên nhiều chiến thắng oanh liệt, vang dội trong lịch sử đấu tranh của dân tộc.
Việc giữ gìn và phát huy giá trị của di tích chiến khu D là sự tri ân to lớn, đồng thời giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, trên thực tế, Nhà di tích lịch sử cách mạng chiến khu D nằm trên địa bàn ấp Thạch Màng, xã Tân Lợi, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước hiện đang bị xuống cấp một cách nghiêm trọng do bị bỏ hoang.
Do không được chăm sóc, bảo tồn, những mảng tường không được tô trát của Nhà di tích xuất hiện nhiều vết nứt chạy dài, mái nhà trống toác lật cả đầu hồi và điều đáng buồn là 12 tấm bia mộ liệt sỹ bị xếp ở góc tường.
Thật khó tin khi đây là những gì đang hiển hiện bên trong Nhà di tích lịch sử cách mạng chiến khu D miền Đông Nam Bộ.
Nhà Di tích này mới được xây dựng lại khang trang và chính thức khánh thành vào năm 2011, "địa chỉ đỏ" này là một trong những biểu tượng thiêng liêng của khu vực rừng Mã Đà. Tuy nhiên, 2 năm trở lại đây, nhà di tích đang dần bị xuống cấp nghiêm trọng và gần như bị bỏ hoang.
Là người dân địa phương, thường lui tới Nhà di tích lịch sử chiến khu D để quét dọn, hương khói, anh Trần Thanh Phúc, ấp Thạch Màng, xã Tân Lợi, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước cho biết, trước đây khu nhà này cũng thường xuyên có người đến thăm viếng vào những dịp lễ, Tết và có cả bảo vệ canh gác. Song, một vài năm gần đây hầu như chẳng còn ai trông coi, chăm sóc.
Gia đình anh Phúc sống ở khu vực này, bản thân anh đã có những nỗ lực rất đáng biểu dương khi cố gắng gìn giữ và bảo vệ di tích, trong khi đó, các ngành chức năng thì vẫn chưa có động thái gì.
“Nhà di tích đang xuống cấp khá trầm trọng, cột gãy, sứt đòn tay, rất nguy hiểm. Nhìn vào những mảng tường, hay cây cột xiêu vẹo như thế này, tôi cứ liên tưởng chỉ cần một cơn gió nhẹ sẽ khiến nó đổ sập ngay lập tức,” anh Phúc cho biết.
Cũng như anh Phúc, anh Nguyễn Văn Hùng, một trong những người hiếm hoi cùng anh Phúc thường xuyên lui tới nhà di tích để quét dọn, hương khói, chạnh lòng: "Đây là Nhà di tích, nơi thờ phụng các vị lãnh tụ, vị tướng ngày xưa. Vì vậy, trong thâm tâm tôi mong rằng cơ quan chức năng cần cử người canh giữ hoặc tu sửa để hương khói, để như vậy tôi thấy không nên."
Trước tình trạng Nhà di tích lịch sử chiến khu D ngày càng xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ hoang phế, đại diện Sở Văn hóa-thể thao và Du lịch tỉnh Bình Phước cho biết ghi nhận thông tin phản ánh của người dân, đồng thời sẽ tiến hành lên kế hoạch kiểm tra cụ thể.
Rừng Mã Đà là khu căn cứ cách mạng chiến khu D có vị trí chiến lược quan trọng trên toàn khu vực miền Đông Nam Bộ. Đây là nơi làm việc của cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, khối tình báo B58 và nhiều cán bộ lão thành cách mạng của Trung ương trong kháng chiến.
Nếu không có biện pháp bảo tồn kịp thời, "địa chỉ đỏ" này rất có thể sẽ không còn tồn tại trên bản đồ Di tích lịch sử chiến khu D./.
