Nhận thức rõ sở hữu trí tuệ là đòn bẩy then chốt nâng cao Chỉ số đổi mới sáng tạo (PII) và bảo vệ lợi ích kinh tế bền vững của doanh nghiệp, tỉnh Tây Ninh đang đẩy mạnh bước chuyển chiến lược: chuyển từ chế tài quản lý hành chính đơn thuần sang siết chặt thực thi, áp dụng công nghệ giám sát và chủ động xử lý xâm phạm trên môi trường kỹ thuật số.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa cơ chế pháp lý vào thực tiễn, đó là phát triển hệ thống sở hữu trí tuệ đồng bộ, hiệu quả ở tất cả các khâu sáng tạo, xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; đưa sở hữu trí tuệ trở thành công cụ quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Tây Ninh. Cần hình thành hệ sinh thái sở hữu trí tuệ đồng bộ, hiện đại; đẩy mạnh số hóa, xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu, thông tin sở hữu trí tuệ.
Từ góc độ đơn vị trực tiếp hoạt động trên thị trường số, ông Nguyễn Hồ Bảo Linh, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đa truyền thông Vạn Hoa, đơn vị vận hành hai sàn thương mại điện tử tại Tây Ninh là cholonghoa.com (Chợ Long Hoa) và vieclamgap.vn (TÂY NINH 24H) nhận định rằng trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Thực tế hiện nay, tình trạng sử dụng trái phép nhãn hiệu, hình ảnh, nội dung quảng cáo, đăng tải thông tin gây nhầm lẫn hoặc lợi dụng uy tín của doanh nghiệp để kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ sở hữu mà còn làm giảm niềm tin của người tiêu dùng và gây khó khăn cho các đơn vị vận hành sàn.
Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đa truyền thông Vạn Hoa chia sẻ để nâng cao hiệu quả bảo vệ sở hữu trí tuệ, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chủ thể quyền; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và nâng cao nhận thức của người kinh doanh. Các sàn thương mại điện tử cũng cần chủ động xác minh thông tin người bán, thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý khiếu nại nhanh chóng, minh bạch. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, lưu trữ bằng chứng và kịp thời phản ánh hành vi xâm phạm, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số an toàn, lành mạnh và bền vững.
Trước tính chất phi địa giới và tốc độ lan truyền tức thì của các hành vi vi phạm trên không gian mạng, tỉnh Tây Ninh xác định bộ giải pháp chống xâm phạm sở hữu trí tuệ số phải được vận hành theo ba trụ cột chính: công nghệ giám sát, số hóa hạ tầng dữ liệu và liên kết liên ngành.
Trụ cột đầu tiên là chuyển phương thức ứng phó từ thụ động sang chủ động kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên môi trường kỹ thuật số, thương mại điện tử và các nền tảng số.
Địa phương tập trung nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ hiện đại vào việc theo dõi, phát hiện và cảnh báo sớm hành vi xâm phạm theo điều kiện thực tế, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm về sở hữu trí tuệ.
Trụ cột thứ hai nằm ở việc số hóa hạ tầng thông tin để công khai, minh bạch dữ liệu. Việc đưa vào khai thác hệ thống cơ sở dữ liệu, công cụ thông tin sở hữu trí tuệ và bản đồ sáng chế số hóa giúp tổ chức, doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, phân tích thông tin trước khi đăng ký hoặc đưa sản phẩm ra thị trường, qua đó định hướng nghiên cứu và phòng ngừa vi phạm vô ý.
Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn ban hành và cập nhật tài liệu hướng dẫn điện tử, phổ biến sâu rộng khung pháp lý liên quan đến các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), tài sản số, blockchain, công nghệ sinh học và bán dẫn, giúp các chủ thể nhận diện rõ phạm vi bảo hộ trên không gian mạng.
Trụ cột thứ ba là tối ưu hóa sức mạnh thực thi bằng cơ chế phối hợp liên ngành. Quy trình xử lý vi phạm được rà soát để đơn giản hóa và minh bạch hóa.
Tỉnh Tây Ninh sẽ phân bổ nguồn ngân sách cho công tác sở hữu trí tuệ giai đoạn từ 2026 đến 2030 dự kiến là trên 36 tỷ đồng, trong đó, khối nhiệm vụ thường xuyên chiếm trên 20 tỷ đồng, nổi bật là việc dành riêng nguồn kinh phí 300 triệu đồng tập trung cho nhiệm vụ thúc đẩy, nâng cao hiệu quả thực thi và chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số và thương mại điện tử; bố trí 5 tỷ đồng hỗ trợ đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ trong và ngoài nước, 15 tỷ đồng cho hoạt động tạo ra tài sản trí tuệ và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu.
Song song đó, khối nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được phân bổ 16 tỷ đồng gồm 5 tỷ đồng cho thúc đẩy đăng ký bảo hộ; 5 tỷ đồng nâng cao hiệu quả quản trị, khai thác, thương mại hóa, định giá và phát triển tài sản trí tuệ; 3 tỷ đồng phát triển năng lực các tổ chức trung gian; 2 tỷ đồng thúc đẩy nghiên cứu trong viện-trường liên kết doanh nghiệp và 1 tỷ đồng cho phát triển thị trường, định giá và tài chính hóa quyền sở hữu trí tuệ.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa, Tây Ninh hướng tới mục tiêu đến năm 2030 xác lập bảo hộ tối thiểu 30 sáng chế/giải pháp hữu ích; đạt từ 1.000 nhãn hiệu thông thường; từ 30 kiểu dáng công nghiệp trở lên; tối thiểu 10 nhãn hiệu tập thể/nhãn hiệu chứng nhận và trên 1 chỉ dẫn địa lý. Đáng chú ý, nhịp độ sáng tạo được duy trì ổn định với chỉ tiêu hằng năm đạt từ 20 sáng chế/giải pháp hữu ích trở lên có địa chỉ tại tỉnh.
Địa phương cam kết hỗ trợ 100% các chủ thể thuộc đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ địa phương và 100% kết quả đổi mới sáng tạo từ ngân sách nhà nước được hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ. Đồng thời, tối thiểu 250 lượt tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ trực tiếp trong xác lập và bảo vệ quyền; xây dựng ít nhất 5 mô hình điểm về quản trị tài sản trí tuệ và thực hiện thí điểm định giá 5 tài sản trí tuệ tiềm năng.
Không chỉ làm sạch môi trường số nội địa, Tây Ninh còn triển khai danh mục 9 nhiệm vụ khoa học và công nghệ với tổng kinh phí gần 15 tỷ đồng nhằm xác lập lá chắn pháp lý cho các sản phẩm đặc sản chủ lực vươn ra thị trường quốc tế.
Các dự án trọng điểm bao gồm xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho Bánh tráng Đức Hòa và Làng nghề Bánh tráng Nhơn Hòa; đăng ký bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận Nếp Thủ Thừa tại thị trường Trung Quốc, xác lập chỉ dẫn địa lý Long An cho tinh dầu tràm, đăng ký bảo hộ ra thị trường nước ngoài cho nhãn hiệu Mãng cầu Bà Đen và Khoai mỡ Bến Kè, hoàn thiện chỉ dẫn địa lý Chợ Đào cho gạo Nàng Thơm và phát triển nhãn hiệu chứng nhận Sen Đồng Tháp Mười-Tây Ninh./.