Thực hiện các chủ trương, quy định của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển đổi mô hình quản lý, các địa phương trên cả nước đang quyết liệt triển khai việc tinh gọn đầu mối, tinh giản biên chế gắn với vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Qua đó, tái tổ chức lại không gian phát triển, tối ưu hóa các nguồn lực tài sản công và chuyển đổi tư duy quản trị từ hành chính sang phục vụ nhân dân.
Đồng bộ mô hình tổ chức, giữ vững ổn định để phát triển
Sau khi chính thức chuyển sang mô hình thành phố từ ngày 1/9/2026, bộ máy chính quyền ở Quảng Ninh đã nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định, vận hành thông suốt.
Các đơn vị trên địa bàn đã hoàn thành 100% nhiệm vụ rà soát, cập nhật tên gọi, con dấu, tài khoản và chứng thư số theo Kế hoạch số 403/KH-UBND của Ủy ban Nhân dân thành phố.
Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh mô hình mới đòi hỏi tư duy, tầm nhìn và triết lý phát triển mới, trong đó mọi chính sách phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Tại Đà Nẵng, nhằm bảo đảm đồng bộ mô hình tổ chức Đảng giữa Trung ương và địa phương, Ban Thường vụ Thành ủy đã tổ chức công bố thành lập Đảng bộ Hội đồng Nhân dân thành phố trực thuộc Thành ủy (gồm 6 tổ chức cơ sở đảng, 75 đảng viên) và Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể thành phố (gồm 24 tổ chức cơ sở đảng, 435 đảng viên).
Đồng thời, hợp nhất chức năng, đổi tên Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy thành Ban Tuyên giáo Thành ủy, chuyển công tác tham mưu dân vận sang Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang yêu cầu các đơn vị sau sắp xếp phải khẩn trương ổn định tổ chức, xây dựng quy chế làm việc, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục, không để xảy ra khoảng trống hay gián đoạn công việc.
Cùng chung quyết tâm tinh gọn bộ máy nhưng bảo đảm tính ổn định thực tiễn, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động rà soát và gửi Tờ trình báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy đề xuất giữ nguyên hiện trạng 168 phường, xã, đặc khu.
Với quy mô dân số hơn 16 triệu người và diện tích 6.772,65 km2, dù có 54 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích hoặc dân số theo Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15, nhưng do các đơn vị này được hình thành từ trước nên không bắt buộc phải đánh giá lại.
Việc giữ nguyên hiện trạng trong giai đoạn hiện nay giúp Thành phố Hồ Chí Minh giữ vững ổn định tổ chức bộ máy, tránh gây xáo trộn tâm lý cán bộ, lãng phí nguồn lực và không làm ảnh hưởng đến các giao dịch dân sự, hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.
Song song đó, Thành phố Hồ Chí Minh cũng quyết liệt thực hiện Đề án thành lập Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Thành phố - mô hình báo chí chủ lực đa phương tiện tích hợp các đơn vị như Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo điện tử Tuổi Trẻ và Đài Phát thanh-Truyền hình Thành phố.
Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết yêu cầu cơ quan hợp nhất khẩn trương xử lý dứt điểm các tồn đọng về tổ chức bộ máy, chế độ chính sách cho người lao động, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển báo chí đa nền tảng.
Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo
Quá trình vận hành bộ máy mới theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu phải đẩy mạnh cải cách hành chính và giải quyết dứt điểm các bất cập phát sinh.
Tại Phiên giải trình do Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều 3/9, nhiều vấn đề vướng mắc ở cấp cơ sở đã được làm rõ. Đại diện Sở Tài chính giải trình việc chậm chi hỗ trợ cho người làm việc tại bộ phận một cửa cấp xã là do các địa phương chưa nắm rõ quy định mới của Luật Ngân sách dẫn đến các đề xuất kinh phí chưa đúng; đồng thời thông tin do tăng lương cơ sở (lên 2,53 triệu đồng/tháng) và phụ cấp ngành, dự toán chi hoạt động giáo dục của thành phố từ năm 2027 sẽ tăng thêm 322,441 tỷ đồng so với năm 2026.
Về phân cấp quản lý đường bộ theo Quyết định số 36/2025/QĐ-Ủy ban Nhân dân, Sở Xây dựng dự kiến chuyển giao cho cấp xã quản lý 60.918 tuyến đường (chiếm 98,36% số tuyến và 83,07% chiều dài toàn thành phố), tạo điều kiện cho cơ sở chủ động xử lý sự cố.
Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Trường Nhật Phượng đề nghị các sở, ngành sớm tham mưu sửa đổi các quy định cho phù hợp với chính quyền 2 cấp và chuẩn hóa quy trình thủ tục tại cấp xã.
Không chỉ ở các đô thị lớn, tại Gia Lai, cải cách hành chính ngành y tế được cụ thể hóa bằng việc lấy sự hài lòng của người bệnh làm thước đo.
Sáu tháng đầu năm 2026, Trung tâm Y tế Phù Cát thực hiện 85.795 lượt khám bệnh, công suất giường bệnh đạt 90,87%, mức độ hài lòng của bệnh nhân nội trú đạt 100%. Còn tại Trung tâm Y tế Phù Mỹ, việc đẩy mạnh bệnh án điện tử, chữ ký số và thanh toán không dùng tiền mặt đã giúp người dân giảm bớt giấy tờ rườm rà.
Tương tự, tại xã Long Hưng (Đồng Tháp), Trung tâm Hành chính công xã trong 8 tháng năm 2026 đã tiếp nhận và giải quyết 3.841 hồ sơ, trong đó có 497 hồ sơ giải quyết sớm hạn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Tái cấu trúc mạng lưới giáo dục, khơi thông tài sản công dôi dư
Một trong những lĩnh vực ghi nhận sự sắp xếp, tinh gọn bộ máy diễn ra quy mô và quyết liệt nhất chính là ngành Giáo dục và Đào tạo. Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, các địa phương đã đồng loạt rà soát, sáp nhập các cơ sở giáo dục công lập nhằm thu gọn đầu mối, nâng cao năng lực quản trị.
Thành phố Hà Nội giảm 1.251 cơ sở (từ 2.344 xuống còn 1.093 cơ sở), đưa vào sử dụng 4 trường trung học phổ thông công lập mới và bổ sung 1.805 phòng học cho năm học 2026-2027.
Thành phố Hồ Chí Minh giảm 702 đầu mối (từ 2.188 xuống còn 1.486 cơ sở, đạt tỷ lệ giảm 32,18%), đồng thời hoàn thành Chiến dịch "150 ngày đêm" đưa vào sử dụng 1.027 phòng học mới và dành 274 tỷ đồng để sửa chữa trường lớp, mua sắm trang thiết bị.
Tỉnh Hưng Yên là một trong những địa phương có tỷ lệ giảm đầu mối trường học lớn nhất cả nước khi giảm 61,92% (từ 1.158 cơ sở xuống còn 441 cơ sở, giảm 717 đầu mối), đưa tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 97%.
Tỉnh Tuyên Quang giảm 485 cơ sở giáo dục (tương đương 45,6%, vượt 15,6% chỉ tiêu của Bộ Giáo dục và Đào tạo). Tỉnh Cà Mau hoàn thành sáp nhập giảm 387 cơ sở (còn 359 cơ sở), với 19 xã/phường thực hiện sắp xếp mỗi cấp học chỉ còn 1 trường.
Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải nhấn mạnh việc sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối mà là tổ chức lại không gian giáo dục, đòi hỏi ngành phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển.
Đặc biệt, quá trình tinh gọn bộ máy và sắp xếp lại đơn vị hành chính đã tạo ra một nguồn lực tài sản công dôi dư quan trọng để các địa phương ưu tiên chuyển đổi công năng phục vụ giáo dục.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, trụ sở Ủy ban Nhân dân quận Tân Phú cũ được cải tạo thành Trường trung học phổ thông Thoại Ngọc Hầu, trụ sở Ủy ban Nhân dân Quận 12 cũ biến thành Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Lê Thị Riêng, giải quyết bài toán thiếu trường lớp ở các địa bàn đông dân. Ủy ban Nhân dân phường Nam Đông Hà (Quảng Trị) đã chi 13,55 tỷ đồng cải tạo trụ sở Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cũ (rộng 11.003m²) thành điểm Trường trung học cơ sở Phan Đình Phùng khang trang, đáp ứng chỗ học cho 950 học sinh ngay trước khai giảng năm học 2026-2027.
Tương tự, tại Hưng Yên, Trường trung học cơ sở Trần Phú được tiếp nhận thêm trụ sở Liên đoàn Lao động thành phố Thái Bình cũ (hơn 1.600 m²), phân hiệu Đồng Than thuộc Trường Tiểu học Hoàn Long tiếp nhận trụ sở Ủy ban Nhân dân xã Đồng Than cũ (gần 3.000 m²) để sửa chữa thành 9 phòng học mới.
Bên cạnh việc tối ưu hóa cơ sở vật chất, chính quyền các cấp đặc biệt quan tâm đầu tư cho giáo dục vùng cao, vùng biên giới nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Tại xã Thanh Thủy (Tuyên Quang), Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết đã dự lễ khai giảng và khánh thành Trường Phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Thanh Thủy với quy mô 33 lớp, 1.078 học sinh. Tại xã vùng cao Bình Liêu (Quảng Ninh), Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến dự lễ khánh thành ngôi trường nội trú mới được đầu tư 40 tỷ đồng trên diện tích 9,7ha, phục vụ 653 học sinh.
Tại huyện miền núi A Lưới (thành phố Huế), hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã A Lưới 4 và A Lưới 3 được đưa vào sử dụng với quy mô đón hơn 3.300 học sinh, tạo "hơi thở mới" cho giáo dục vùng cao.
Từ chỉ đạo của Bộ Chính trị, sự vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp cho đến những chuyển biến cụ thể trong cải cách hành chính, quản lý tài sản công và sắp xếp mạng lưới giáo dục, bức tranh tổng thể về tinh gọn bộ máy đang được triển khai một cách đồng bộ, bài bản và thực chất.
Việc lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo là nền tảng vững chắc để các địa phương tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, khơi thông mọi nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới./.
Phú Thọ: Dấu ấn sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp ở xã miền núi