Vào tháng 7/2021, thông tin tập đoàn bất động sản Evergrande Group của Trung Quốc đang chìm trong "núi nợ" đã khiến các nhà đầu tư lo lắng và làm dấy lên câu hỏi liệu Bắc Kinh có ý định ra tay "giải cứu" đầu tàu bất động sản khổng lồ này hay không?
Đây cũng là một câu hỏi có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà đầu tư Australia, sau khi giá quặng sắt, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Australia sang Trung Quốc, giảm 30% kể từ mức đỉnh thiết lập vào tháng 5/2021.
Theo nhà báo Karen Maley của tờ Australian Financial Review (AFR), có những lo ngại rằng sự sụp đổ của Evergrande sẽ gây chấn động thị trường bất động sản Trung Quốc, khiến các nhà phát triển bất động sản lâm vào tình trạng nợ nần và khó khăn hơn.
Rủi ro này cũng sẽ làm giảm nhu cầu nhập khẩu quặng sắt, do ngành xây dựng của Trung Quốc hiện chiếm hơn một nửa lượng thép sử dụng trong nước. Và điều đó rất có thể làm cho giá của mặt hàng xuất khẩu lớn nhất Australia giảm mạnh trong thời gian tới.
Một điều may mắn là cho đến nay các thị trường hàng hóa vẫn chưa ghi nhận những ảnh hưởng phát sinh từ sự lo lắng ngày càng leo thang về tương lai của Evergrande. Hầu hết các nhà đầu tư đều có chung đồng thuận về tầm quan trọng của lĩnh vực nhà ở trong nền kinh tế Trung Quốc.
Điều đó có nghĩa là Bắc Kinh sẽ không cho phép một nhà phát triển bất động sản có quy mô lớn như Evergrande phải chịu chung số phận giống như một số tập đoàn đã từng phụ thuộc nặng nề vào sự huy động vốn lớn, như Tập đoàn bảo hiểm Anbang và Tập đoàn hàng không và hậu cần HNA.
[Trung Quốc có ra tay cứu các tập đoàn lớn trong nước?]
Nếu Evergrande lâm vào tình trạng khó khăn về tài chính,"nỗi đau" đó sẽ lan ra toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc, làm tổn thương các nhà thầu và các nhà cung cấp, cũng như những người mua nhà, vốn đã trả các khoản tiền đặt cọc lớn cho hàng nghìn căn hộ chưa hoàn thiện.
Đáng tiếc là cho đến nay, Bắc Kinh vẫn kiên quyết giữ im lặng về việc liệu chính quyền có ý định hỗ trợ Evergrande và các lĩnh vực liên quan hay không. Tình huống như vậy khiến các nhà đầu tư lo lắng và hoài nghi không biết khả năng chi trả cho khoản nợ lên tới 300 tỷ USD của gã khổng lồ bất động sản sẽ như thế nào.
Cổ phiếu của Evergrande niêm yết tại thị trường chứng khoán Hong Kong (Trung Quốc) đã giảm 63% trong năm nay. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu do tập đoàn này phát hành cũng giảm xuống mức thấp kỷ lục vào tuần trước, sau khi có thông tin cho biết các đơn kiện mà các chủ nợ đệ trình chống lại Evergrande sẽ được Tòa án tỉnh Quảng Châu thụ lý tập trung.
Trước đây, đã diễn ra việc tập trung các vụ kiện liên quan tới một số vụ vỡ nợ lớn khác của Trung Quốc, liên quan đến tập đoàn HNA và tập đoàn bất động sản China Fortune Land Development.
Vào hôm 5/8, sự lo lắng của các nhà đầu tư thậm chí còn tăng cao hơn, sau khi công ty xếp hạng tín nhiệm toàn cầu S&P Global Ratings hạ xếp hạng tín nhiệm của Evergrande - lần hạ xếp hạng thứ hai trong nhiều tuần gần đây - vì nguy cơ tập đoàn không trả được nợ ngày càng tăng.
Các nhà phân tích của S&P cho biết, thanh khoản của Evergrande đang bị xói mòn nhanh chóng và với quy mô lớn hơn những gì mà S&P dự đoán trước đây. Rủi ro mất khả năng thanh toán của tập đoàn đang leo thang, không chỉ đối với các loại trái phiếu sẽ đáo hạn vào năm 2022, mà còn cả các khoản vay ngân hàng, vay tín chấp và các khoản nợ khác trong 12 tháng tới.
Báo cáo của S&P cho biết, tranh chấp về thanh toán hợp đồng của Evergrande đang gia tăng khi các nhà thầu tuyên bố tập đoàn chậm thanh toán. Nhiều nhà thầu thậm chí đã nộp đơn xin đóng băng tài sản của tập đoàn trong thời gian giải quyết tranh chấp tại tòa án.
Điều này có thể khiến nhiều ngân hàng ngần ngại khi cho "gã khổng lồ" bất động sản vay tiền. Theo S&P, số lượng tài sản bị đóng băng ngày càng tăng báo hiệu thanh khoản căng thẳng. Báo cáo viết: "Khi các tin tức tiếp tục theo chiều hướng tiêu cực, công ty có thể phải chứng kiến vòng xoáy đi xuống đáng kể."
Nguy cơ bị siết chặt thanh khoản xuất hiện vào thời điểm Evergrande đang phải đối mặt với các khoản nợ phải trả khổng lồ. S&P ước tính tập đoàn này sẽ phải thanh toán khoản nợ lên tới hơn 240 tỷ nhân dân tệ (50 tỷ USD), bao gồm các hóa đơn và những khoản phải trả thương mại trong vòng 12 tháng tới, trong đó có 100 tỷ NDT phải trả ngay trong năm nay.
Cho đến nay, Evergrande đang cố gắng thu hẹp tình trạng thiếu hụt tiền mặt và giảm bớt nợ bằng cách bán bớt tài sản. Các nhà phân tích cho rằng việc thanh lý tài sản là chìa khóa để công ty trả nợ. Nhưng một số nhà đầu tư lo ngại rằng Evergrande không còn đủ thời gian để có thể bán được số tài sản, và thanh toán "núi nợ" đã đến thời điểm đáo hạn.
Tính đến năm nay, Evergrande đã huy động hơn 8 tỷ USD từ việc bán tài sản. Tuần trước, tập đoàn này huy động được thêm 420 triệu USD bằng cách bán một phần cổ phần sở hữu.
Bên cạnh đó, có một rủi ro khác là niềm tin của các nhà đầu tư vào Evergrande sẽ bị xói mòn hơn nữa nếu tập đoàn bắt đầu bán tài sản với giá thấp hơn giá trị sổ sách.
Ví dụ, Evergrande sở hữu 65% cổ phần của một nhà sản xuất xe điện và nhà sản xuất đó hiện chưa bán một chiếc xe nào ra thị trường. Ngoài ra, cũng có một dấu hỏi về việc định giá khu đô thị Đảo Hoa Đại dương, một dự án tham vọng của Evergrande.
Đây là một quần đảo nhân tạo trị giá 100 tỷ nhân dân tệ, dự kiến sẽ mở cửa hoàn toàn vào năm tới, với tổ hợp các khách sạn, công viên giải trí và nhà hát opera.
Một số nhà đầu tư đã bắt đầu đặt ra câu hỏi liệu Bắc Kinh có muốn cứu Evergrande hay không. Họ chỉ ra rằng sự phức tạp trong cấu trúc tập đoàn của Evergrande khiến cho việc giải cứu có thể trở nên khó khăn. Hơn nữa, Evergrande đơn giản là có quy mô quá lớn để một công ty Trung Quốc khác hoặc một doanh nghiệp nhà nước có thể mua lại.
Thêm nữa, Bắc Kinh dường như không muốn bị coi là "phao cứu trợ" cho các công ty quá lớn nhằm tránh phá sản. Đặc biệt là trong trường hợp chính phủ phải có thể phải "viết những tấm séc trị giá hàng trăm tỷ nhân dân tệ."
Việc giải cứu Evergrande sẽ đi ngược với quyết tâm của các cơ quan quản lý Trung Quốc về mục tiêu giảm rủi ro, bằng cách cho phép thị trường đóng vai trò lớn hơn. Điều này thể hiện trong các hành động gần đây của Bắc Kinh, khi cho phép một số nhóm bất động sản nhỏ vỡ nợ, bao gồm cả nhà phát triển các khu công nghiệp chế xuất China Fortune Land, và công ty bất động sản Sichuan Languang Development.
Bắc Kinh cũng sẽ phải đối mặt với một nhiệm vụ to lớn là làm thế nào để đạt được thỏa thuận với những người nắm giữ trái phiếu, thuyết phục họ đồng ý cắt giảm các khoản lợi tức đầu tư của mình. Evergrande là nhà phát hành trái phiếu đầu cơ (junk bond) bằng đồng USD lớn thứ hai ở châu Á, sau ngân hàng đầu tư SoftBank của Nhật Bản. Tập đoàn có khoảng 19,5 tỷ USD trái phiếu sẽ đáo hạn từ năm 2022 đến năm 2025.
Do trái phiếu được nắm giữ bởi nhóm các nhà đầu tư đa dạng, đến từ nhiều quốc gia khác nhau, nên Chính phủ Trung Quốc không thể ép các nhà đầu tư phải tuân theo các giải pháp bắt buộc. Thay vào đó, tình huống cần phải được sắp xếp thông qua thị trường.
Tuy nhiên, đợt trượt dốc mới đây nhất của trái phiếu Evergrande đã phản ánh mối quan ngại của thị trường về khả năng tập đoàn này có thể vỡ nợ. Đó là một vòng luẩn quẩn, bởi vì khi trái phiếu của gã khổng lồ bất động sản càng giảm, thì tập đoàn càng khó tiếp cận với thị trường vốn và sự phụ thuộc vào việc vay vốn từ các "ngân hàng ngầm" (các thể chế cho vay phi chính thức) của Trung Quốc sẽ càng lớn hơn./.