Ngày 25/11/1971, Việt Nam và Na Uy chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, mở ra chặng đường hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai quốc gia.
Từ nền tảng đoàn kết, ủng hộ lẫn nhau trong những giai đoạn khó khăn, quan hệ Việt Nam-Na Uy từng bước mở rộng sang hợp tác phát triển, thương mại, đầu tư, giáo dục, môi trường, năng lượng và kinh tế biển.
Đến năm 2026, nhân dịp kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước tiếp tục định hình những lĩnh vực hợp tác mới, nổi bật là chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển kinh tế biển bền vững.
Nền tảng hữu nghị được vun đắp qua hơn nửa thế kỷ
Ngay từ những năm đầu quan hệ ngoại giao, Na Uy đã dành sự ủng hộ đối với Việt Nam. Theo tư liệu của Bộ Ngoại giao Việt Nam, trước khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Na Uy cũng như một số nước Bắc Âu đã có phong trào ủng hộ cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của Việt Nam. Sau năm 1971, quan hệ hai nước từng bước được củng cố thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc chính trị, cũng như hợp tác tại các diễn đàn đa phương.
Một dấu mốc quan trọng trong hợp tác phát triển là việc Việt Nam và Na Uy ký Hiệp định khung về hợp tác phát triển vào tháng 10/1996. Trong nhiều năm, Na Uy đã hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, quản lý tài nguyên thiên nhiên, môi trường và năng lượng tái tạo. Na Uy cũng là một trong những nhà tài trợ quan trọng cho chương trình UN-REDD tại Việt Nam, góp phần hỗ trợ các mục tiêu về bảo vệ rừng và giảm phát thải khí nhà kính. Theo tài liệu của Bộ Ngoại giao, tổng viện trợ của Na Uy dành cho Việt Nam trước đây đã đạt hơn 320 triệu USD.
Quan hệ hợp tác phát triển này đồng thời tạo nền tảng cho sự chuyển đổi trong tính chất quan hệ song phương: từ quan hệ viện trợ và hợp tác phát triển truyền thống sang quan hệ đối tác bình đẳng, cùng có lợi và hướng tới các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, kinh tế và phát triển bền vững cao hơn.
Hợp tác chính trị-ngoại giao ngày càng được tăng cường
Trong những năm gần đây, hai nước duy trì trao đổi nhiều đoàn cấp cao và các cấp. Về phía Việt Nam, có các chuyến thăm Na Uy của: Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (tháng 6/2008); Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu (tháng 12/2013); Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận thay mặt Thủ tướng Chính phủ dự Hội nghị thượng đỉnh Giáo dục vì phát triển tại Oslo (tháng 7/2015); Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân (tháng 6/2016); Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển (tháng 9/2016); Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng (tháng 11/2018), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (tháng 5/2019)...
Trong chuyến thăm chính thức Na Uy của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tháng 11/2023, hai bên tiếp tục khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ chính trị, đồng thời xác định nhiều hướng hợp tác mới như chuyển đổi năng lượng xanh, kinh tế biển bền vững, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh. Hai bên cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA).
Phía Na Uy có các chuyến thăm Việt Nam của Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng Quốc hội Na Uy Anniken Huitfeldt (tháng 9/2014); Phó Chủ tịch Quốc hội Na Uy Kenneth Svendsen (thăm song phương nhân dịp dự IPU-132, tháng 3/2015); Thủ tướng Na Uy Erna Solberg (tháng 4/2015); Đoàn Nghị sỹ các nước khối EFTA do Phó Chủ tịch Quốc hội Na Uy Svein Roald Hansen dẫn đầu (tháng 10/2016); Bộ trưởng Thủy sản Na Uy Per Sandberg (tháng 11/2017); Quốc Vụ khanh Ngoại giao Na Uy Erling Rimestad thăm và đồng chủ trì Tham vấn chính trị lần thứ 9 giữa hai Bộ Ngoại giao (tháng 3/2023)…
Tiếp đó, nhân dự Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại thành phố Johannesburg, Nam Phi, trong hai ngày 22 và 23/11/2025, sáng 23/11/2025 theo giờ địa phương, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gặp Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store.
Tại cuộc gặp, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá cao những tiến triển trong quan hệ song phương giữa hai nước thời gian qua và mong muốn hai bên phối hợp để sớm ký kết Ý định thư về thiết lập Đối tác Chiến lược Xanh, nhằm tăng cường hợp tác chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu; đề nghị Chính phủ Na Uy tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp, quỹ đầu tư Na Uy đầu tư và mở rộng đầu tư vào Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế biển, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn.
Bày tỏ đồng tình với những đề xuất của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store đề nghị hai nước mở rộng và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực, nhất là điện gió ngoài khơi, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, thủy hải sản, xử lý chất thải..., nhất trí tiếp tục phối hợp lẫn nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, vì hòa bình, ổn định và lợi ích chung của khu vực và trên thế giới.
Bước sang năm 2026, quan hệ chính trị tiếp tục được duy trì thông qua các cuộc tiếp xúc cấp cao. Tháng 2/2026, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tiếp Bộ trưởng Phát triển Quốc tế Bộ Ngoại giao Na Uy Åsmund Aukrust. Hai bên đánh giá tích cực về sự phát triển của quan hệ song phương sau 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và nhất trí tiếp tục tăng cường trao đổi, hợp tác trên cả bình diện song phương và đa phương.
Đến tháng 7/2026, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung gặp Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan. Hai bên trao đổi về việc thúc đẩy hợp tác trong năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh, kinh tế biển bền vững, công nghệ xanh, lưới điện thông minh và đào tạo nguồn nhân lực. Đồng thời, hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp tại các cơ chế khu vực và quốc tế, trong đó có ASEAN và Liên hợp quốc.
Sáng 9/7/2026, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Na Uy tại Việt Nam Hilde Solbakken chào từ biệt, kết thúc nhiệm kỳ công tác.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ hài lòng trước những bước phát triển tích cực, thực chất của quan hệ song phương thời gian qua; đánh giá cao việc hai bên ký Bản ghi nhớ về Đối tác Chiến lược Xanh vào tháng 4/2026, coi đây là dấu mốc quan trọng thể hiện quyết tâm và tầm nhìn dài hạn của hai nước trong thúc đẩy hợp tác về kinh tế biển, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vui mừng trước việc Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do vào ngày 02/7/2026, đánh giá đây là kết quả có ý nghĩa quan trọng, mở ra giai đoạn hợp tác thương mại và đầu tư mới giữa Việt Nam với Khối EFTA nói chung và với Na Uy nói riêng; khẳng định Việt Nam sẵn sàng hoàn thành các thủ tục để sớm ký chính thức Hiệp định, đồng thời ghi nhận những đóng góp thiết thực của Đại sứ trong việc thúc đẩy tiến trình này.
Na Uy cũng tích cực hỗ trợ Việt Nam trong công cuộc đổi mới, xóa đói giảm nghèo và hội nhập quốc tế. Hai nước hợp tác rất hiệu quả trên các diễn đàn đa phương, như Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và Ngân hàng Thế giới (WB). Năm 2021, lần đầu tiên trong lịch sử, hai nước cùng là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cùng chia sẻ mối quan tâm của nhân loại đối với các vấn đề biến đổi khí hậu, bảo vệ dân thường trong bối cảnh xung đột, hỗ trợ nhân đạo, phụ nữ, hòa bình và an ninh khu vực...
Quan hệ hợp tác nghị viện giữa Việt Nam-Na Uy cũng được duy trì ổn định, thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc giữa Lãnh đạo Quốc hội hai nước, cũng như việc phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn nghị viện khu vực và quốc tế như Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), Hội đồng Liên minh nghị viện Hiệp hội các nước Đông Nam Á (AIPA).
Từ hợp tác phát triển sang hợp tác xanh
Một trong những đặc điểm nổi bật của quan hệ Việt Nam-Na Uy hiện nay là sự chuyển dịch trọng tâm sang phát triển bền vững và tăng trưởng xanh.
Trong quá trình hợp tác, hai nước đã có kinh nghiệm lâu năm về môi trường, lâm nghiệp, năng lượng và quản lý tài nguyên. Trên nền tảng đó, các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, kinh tế biển và thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong chương trình hợp tác song phương.
Những thỏa thuận và nhận thức chung giữa lãnh đạo cấp cao hai nước đã tạo tiền đề quan trọng cho sự hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Na Uy. Đáng chú ý, hai nước cùng với Nhóm các đối tác quốc tế đã thông qua Tuyên bố chính trị thiết lập Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).
Thời gian tới, hai nước chú trọng hợp tác để khai thực hiện tuyên bố trên. Phương hướng là phát triển năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, các loại năng lượng mới; các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, bảo đảm mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia và các mục tiêu phát triển, đảm bảo công bằng trong chuyển đổi năng lượng. Đây cũng là một trong những nội dung ưu tiên hợp tác quốc tế của Na Uy, với các công cụ quan trọng, như Quỹ Đầu tư Na Uy và Quỹ Đầu tư khí hậu, nhằm huy động các nguồn vốn công, tư để hỗ trợ các nước đang phát triển thực hiện các dự án phù hợp với các SDG và ứng phó với biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc.
Tháng 4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Ngoại giao Na Uy ký Bản ghi nhớ về Đối tác Chiến lược Xanh Việt Nam-Na Uy. Khuôn khổ này hướng tới thúc đẩy hợp tác về khí hậu, môi trường, kinh tế tuần hoàn, thủy sản và kinh tế biển bền vững, đồng thời khuyến khích đầu tư xanh, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Việc hình thành Đối tác Chiến lược Xanh tạo thêm một khuôn khổ hợp tác phù hợp với thế mạnh của hai bên. Na Uy có kinh nghiệm trong các ngành kinh tế biển, năng lượng tái tạo và công nghệ xanh, trong khi Việt Nam có nhu cầu lớn về chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển năng lượng sạch, bảo vệ môi trường và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Dư địa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư còn lớn
Thương mại và đầu tư là một trong những lĩnh vực được hai nước xác định có nhiều tiềm năng. Từ những năm trước, hai bên đã thúc đẩy hợp tác trong các ngành như thủy sản, hàng hải, đóng tàu, năng lượng và công nghệ xanh. Bộ Ngoại giao Việt Nam từng đánh giá thương mại và đầu tư song phương phát triển tích cực nhưng chưa tương xứng với tiềm năng của hai nền kinh tế.
Một vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng thương mại song phương là Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA, trong đó Na Uy giữ vai trò tích cực trong tiến trình đàm phán. Ngày 2/7/2026, Việt Nam và các nước EFTA đã chính thức kết thúc đàm phán FTA. Bộ Ngoại giao Việt Nam đánh giá kết quả này tạo thêm động lực cho quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với EFTA nói chung và Na Uy nói riêng.
Việc hoàn tất đàm phán FTA có thể tạo thêm cơ sở để mở rộng thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và thúc đẩy hợp tác giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước sau khi hiệp định được ký kết và hoàn tất các thủ tục cần thiết.
Kinh tế biển là một trong những lĩnh vực hợp tác nổi bật của Việt Nam và Na Uy. Hai nước đều có lợi ích và thế mạnh gắn với biển, nhưng ở những khía cạnh khác nhau. Trong các cuộc trao đổi song phương, hai bên đã đề cập tới nhiều lĩnh vực như hàng hải, đóng tàu, thủy sản, nuôi trồng thủy sản, quản lý đại dương và kinh tế biển xanh.
Định hướng hợp tác hiện nay không chỉ tập trung vào mở rộng thương mại thủy sản mà còn hướng tới phát triển nghề cá bền vững, nuôi trồng thủy sản, công nghệ và quản lý tài nguyên biển. Đây cũng là một trong những nội dung được Bộ trưởng Ngoại giao hai nước đề cập trong các cuộc tiếp xúc năm 2026.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu sử dụng bền vững tài nguyên biển ngày càng được chú trọng, hợp tác Việt Nam-Na Uy trong lĩnh vực này có thể gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển.
Giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân
Bên cạnh chính trị và kinh tế, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân tiếp tục là những thành tố quan trọng trong quan hệ Việt Nam-Na Uy.
Trong các giai đoạn hợp tác trước đây, Na Uy đã hỗ trợ Việt Nam trong giáo dục-đào tạo, văn hóa và phát triển nguồn nhân lực. Hai bên từng triển khai các chương trình hợp tác nghệ thuật, đào tạo và trao đổi chuyên môn.
Cộng đồng người Việt Nam tại Na Uy cũng được hai bên xác định là một cầu nối quan trọng giữa nhân dân hai nước. Trong chuyến thăm Na Uy năm 2023, phía Việt Nam và Na Uy ghi nhận vai trò của cộng đồng người Việt trong việc tăng cường hiểu biết, giao lưu và quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia.
Trong năm 2026, các hoạt động kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao được hai bên định hướng gắn với các hoạt động quảng bá văn hóa, ẩm thực, diễn đàn doanh nghiệp và hội thảo chuyên đề. Những hoạt động này góp phần đưa quan hệ song phương đến gần hơn với người dân và cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
Nhìn lại chặng đường từ năm 1971 đến nay, quan hệ Việt Nam-Na Uy đã trải qua quá trình chuyển biến từ tình hữu nghị và hỗ trợ phát triển sang quan hệ hợp tác ngày càng bình đẳng, thực chất và đa lĩnh vực.
Năm 2026, dấu mốc 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao không chỉ là dịp nhìn lại những thành quả đã đạt được, mà còn mở ra một giai đoạn hợp tác mới, trong đó tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, kinh tế biển và đổi mới công nghệ có thể trở thành những trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Nam-Na Uy trong những năm tới./.