Với nền kinh tế phát triển năng động, hạ tầng ngày càng đồng bộ và thế mạnh nổi bật về du lịch, văn hóa, Quảng Ninh đang từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại theo hướng thực chất, hiệu quả. Trong đó, Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác quan trọng, có quan hệ hợp tác với địa phương trên nhiều lĩnh vực, từ đầu tư, thương mại đến du lịch, giáo dục và môi trường.
Những năm qua, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu trong đổi mới mô hình tăng trưởng, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và phát triển hạ tầng. Hệ thống giao thông gồm đường cao tốc, cảng biển, hàng không và logistics ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi để địa phương mở rộng giao thương, thu hút đầu tư và tăng cường liên kết với các đối tác quốc tế. Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt gần 400.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người vượt 10.000 USD.
Bên cạnh nền tảng kinh tế, Quảng Ninh sở hữu nguồn tài nguyên du lịch, văn hóa phong phú với hơn 630 di tích. Vịnh Hạ Long và Yên Tử là những di sản được UNESCO ghi danh, tạo lợi thế để địa phương phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản, tăng trưởng xanh và bền vững. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, mở ra không gian phát triển mới, đồng thời tạo thêm điều kiện để mở rộng liên kết vùng, nâng cao vị thế và tăng cường hợp tác quốc tế.
Trong quan hệ với Nhật Bản, Quảng Ninh đã duy trì và mở rộng giao lưu với nhiều địa phương như Hokkaido, Shiga, Tottori và Osaka. Các hoạt động hợp tác được triển khai trên nhiều lĩnh vực, qua đó hình thành nền tảng kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp và người dân hai bên.
Về thương mại, Nhật Bản hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của các doanh nghiệp Quảng Ninh, sau Trung Quốc. Việc duy trì và mở rộng thị trường Nhật Bản tạo điều kiện để doanh nghiệp địa phương nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế và phát huy lợi thế đối với những nhóm hàng như sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng và thực phẩm chế biến.
Nhật Bản cũng là một trong những đối tác quan trọng của Quảng Ninh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Toàn địa bàn hiện có 248 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 16,86 tỷ USD. Trong số các nhà đầu tư, Nhật Bản đứng thứ hai với 23 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 2,8 tỷ USD, chiếm 16,6% tổng vốn đầu tư. Đáng chú ý là Dự án Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh có tổng vốn đầu tư khoảng 2 tỷ USD, góp phần cho thấy quy mô và tiềm năng hợp tác đầu tư giữa hai bên.
Quan hệ Quảng Ninh-Nhật Bản cũng được thúc đẩy thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, du lịch. Hai bên thường xuyên trao đổi đoàn, tham dự các hoạt động của Diễn đàn Du lịch Liên khu vực Đông Á (EATOF), Lễ hội Hoa anh đào-Mai vàng Yên Tử, Lễ hội Việt Nam tại Hokkaido, Lễ hội Hokkaido tại Hạ Long... Những hoạt động này góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, quảng bá hình ảnh, văn hóa và sản phẩm du lịch, đồng thời mở rộng cơ hội kết nối thị trường.
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục của Quảng Ninh cũng từng bước mở rộng quan hệ với các đối tác Nhật Bản. Trường Đại học Hạ Long, Trường Trung học phổ thông Chuyên Hạ Long đã có hoạt động hợp tác với một số trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức của Nhật Bản như Đại học Osaka, Đại học Asahikawa, Viện Công nghệ Kitami, JICA, Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản và Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.
Đầu tháng 9/2026, tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt-Nhật 2026 ở Huế, đoàn công tác thành phố Quảng Ninh do Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Lê Văn Ánh làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với tỉnh Shiga của Nhật Bản. Hai bên thống nhất tiếp tục duy trì trao đổi thông tin, tăng cường kết nối giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu cụ thể hóa những nội dung hợp tác có tiềm năng, hướng tới đưa quan hệ giữa Quảng Ninh và Shiga phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn.
Theo bà Kishimoto Orie, Phó Thống đốc tỉnh Shiga, Quảng Ninh có nhiều tiềm năng để mở rộng hợp tác với các địa phương và doanh nghiệp Nhật Bản, nhất là trong những lĩnh vực hai bên cùng quan tâm như đầu tư, thương mại, du lịch, giáo dục và môi trường. Việc tăng cường trao đổi và kết nối sẽ giúp các bên hiểu rõ hơn về nhu cầu, thế mạnh của nhau, từ đó tạo cơ sở để triển khai những chương trình hợp tác cụ thể.
Trên nền tảng quan hệ đã được xây dựng, Quảng Ninh đang định hướng mở rộng hợp tác với Nhật Bản theo hướng thiết thực, phù hợp với lợi thế và nhu cầu của hai bên. Trong lĩnh vực kinh tế, địa phương ưu tiên kết nối doanh nghiệp Nhật Bản với các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may, thực phẩm, dược phẩm và công nghệ cao. Đây cũng là những lĩnh vực có khả năng tạo thêm giá trị gia tăng, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế và nâng cao chất lượng các dự án đầu tư.
Hợp tác về môi trường và phát triển bền vững cũng được xác định là một hướng đi có nhiều dư địa. Quảng Ninh có thể tăng cường trao đổi kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp với các đối tác Nhật Bản trong bảo vệ môi trường biển, xử lý rác thải nhựa, phát triển kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong lĩnh vực du lịch, việc khai thác hiệu quả Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn và Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để tăng cường kết nối với thị trường Nhật Bản, thông qua các tuyến hàng không và du lịch tàu biển. Cùng với đó, các hoạt động quảng bá, giao lưu văn hóa và kết nối doanh nghiệp có thể góp phần mở rộng thị trường khách Nhật Bản đến Quảng Ninh.
Đối với giáo dục, khoa học và công nghệ, hai bên còn nhiều dư địa hợp tác trong trao đổi giảng viên, sinh viên, thực tập sinh, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Việc thúc đẩy ứng dụng các công nghệ như IoT, AI và Big Data trong nông nghiệp, quản lý môi trường và các lĩnh vực phù hợp cũng mở ra những hướng hợp tác mới, gắn kết nguồn nhân lực với nhu cầu phát triển kinh tế.
Với nền tảng hợp tác đã được hình thành và những lợi thế ngày càng rõ nét về hạ tầng, kinh tế, du lịch và nguồn nhân lực, Quảng Ninh có cơ sở để tiếp tục mở rộng quan hệ với các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản. Việc chuyển từ duy trì quan hệ sang tăng cường kết nối, cụ thể hóa các nội dung hợp tác và triển khai những dự án phù hợp sẽ góp phần mở rộng không gian kinh tế đối ngoại, đồng thời hỗ trợ mục tiêu phát triển xanh, bền vững và nâng cao chất lượng tăng trưởng của thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới./.
Thành phố Quảng Ninh thúc đẩy hợp tác với tỉnh Shiga của Nhật Bản
Không chỉ tập trung vào kinh tế, thương mại và du lịch, Quảng Ninh cũng mong muốn mở rộng hợp tác với Shiga trong giáo dục, khoa học-công nghệ và bảo vệ môi trường.
