Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030, thị trường chứng khoán được xác định là kênh dẫn vốn trung và dài hạn then chốt.
Tại Hội nghị về công tác quản lý Nhà nước đối với chứng khoán và thị trường chứng khoán diễn ra ngày 26/5, lãnh đạo Bộ Tài chính đã đưa ra những chỉ đạo nhấn mạnh vào việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và thắt chặt kỷ cương thị trường thông qua các giải pháp số hóa toàn diện.
Nâng cao nội lực và minh bạch quản trị
Theo đánh giá của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thị trường chứng khoán Việt Nam trong 5 năm qua dù đối mặt với không ít áp lực từ biến động kinh tế toàn cầu, song vẫn duy trì được sự ổn định và đạt nhiều thành tựu quan trọng. Điểm sáng nổi bật là lộ trình nâng hạng thị trường đang đi đúng hướng, nhận được sự tiếp cận và đánh giá tích cực từ Tổ chức MSCI. Theo Bộ trưởng, đây là kết quả của việc cải cách thủ tục hành chính, đa dạng hóa sản phẩm và sự nỗ lực đưa hệ thống công nghệ thông tin KRX vào vận hành ổn định, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao dịch.
Để đáp ứng kỳ vọng mới, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho rằng ngành chứng khoán cần nhìn thẳng vào những tồn tại về chất lượng quản trị doanh nghiệp và hiệu quả giám sát để có những điều chỉnh căn cơ hơn.
Một trong những vấn đề cốt lõi được Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đặc biệt nhấn mạnh chính là chất lượng quản trị của các doanh nghiệp niêm yết. Thực tế cho thấy mức độ đáp ứng các tiêu chí quản trị theo chuẩn ASEAN của nhiều đơn vị trong nước còn ở mức thấp, khiến Việt Nam vẫn nằm trong nhóm cuối khu vực về chỉ số này. Để khắc phục, Bộ trưởng yêu cầu toàn ngành phải quyết liệt trong việc công khai các bộ tiêu chí quản trị theo chuẩn ASEAN và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đồng thời đẩy mạnh đào tạo để doanh nghiệp tự nâng cao năng lực, minh bạch hóa thông tin và trách nhiệm đối với nhà đầu tư.
Đi sâu vào các giải pháp kỹ thuật, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chỉ đạo cần có những bước đi mang tính đột phá. Cụ thể là đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong công tác giám sát. Đặc biệt, ông yêu cầu tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các đơn vị trong Bộ Tài chính, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa Cơ quan Chứng khoán và Cơ quan Thuế. Sự kết nối này phải hướng tới mục tiêu giám sát theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Bộ trưởng Bộ Tài chính yêu cầu tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các đơn vị trong Bộ Tài chính, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa Cơ quan Chứng khoán và Cơ quan Thuế.
Dẫn chứng về việc một số mã cổ phiếu tăng giá đột biến không tương xứng với hiệu quả kinh doanh thực tế của doanh nghiệp, người đứng đầu ngành tài chính khẳng định nhu cầu ứng dụng AI là cấp bách để phân tích dữ liệu và đưa ra các cảnh báo sớm. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh cần phải đầu tư, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ thị trường một cách chuyên nghiệp nhất, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc rà soát và sửa đổi Luật Chứng khoán cùng các văn bản liên quan cần thực hiện khẩn trương nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.
Để làm phong phú "hàng hóa" trên sàn giao dịch, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị cần thúc đẩy phát triển các sản phẩm tài chính xanh, tài sản số và đặc biệt là thị trường tín chỉ carbon.
Về việc nâng tầm chất lượng thị trường, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết sự kiện thị trường chứng khoán Việt Nam được Tổ chức FTSE Russell đánh giá nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là một dấu mốc lịch sử. Dự kiến từ tháng 9/2026, các chỉ số chứng khoán của Việt Nam sẽ chính thức góp mặt trong các bộ chỉ số quốc tế, mở đường cho dòng vốn ngoại giải ngân mạnh mẽ. Theo Thứ trưởng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần chủ động sơ kết, đánh giá chiến lược phát triển để kịp thời điều chỉnh. Ông chỉ ra nhiều thay đổi về kỹ thuật giao dịch hay chu kỳ thanh toán dù nhỏ nhưng có thể tạo ra tác động lan tỏa lớn tới thanh khoản và sức hấp dẫn của toàn thị trường.
Đột phá nguồn cung và hạ tầng
Hướng tới mục tiêu huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2030 (không bao gồm trái phiếu Chính phủ), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát triển cả nguồn cung lẫn nguồn cầu.
Về các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết sẽ thúc đẩy IPO (phát hành lần đầu ra công chúng) gắn với niêm yết, khuyến khích các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tham gia thị trường. Song song đó, ngành chứng khoán sẽ tập trung phát triển các nhà đầu tư tổ chức, quỹ hưu trí và định chế trung gian để nâng cao tính bền vững cho thị trường.
Đối với thúc đẩy phát triển các sản phẩm tài chính và đặc biệt là thị trường tín chỉ carbon. Đại diện Vụ Pháp chế, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đã thông tin các đơn vị đang hoàn tất những khâu cuối cùng để đưa sàn giao dịch carbon vào vận hành chính thức trong tháng 6/2026. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thực hiện chủ trương phát triển kinh tế xanh của Đảng và Chính phủ đồng thời tạo thêm kênh đầu tư mới mẻ và đầy tiềm năng cho thị trường.
Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước chỉ ra khối doanh nghiệp dự kiến cần tới 2,8 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong 5 năm tới.
Về phía các đơn vị vận hành trên thị trường chứng khoán, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) cho biết cấu trúc thị trường đang được tái thiết kế theo hướng chuyên sâu. Trong đó, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) tập trung vào cổ phiếu và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) định hướng phát triển thị trường phái sinh. Ngoài ra, công tác nghiên cứu các thị trường dành cho khởi nghiệp sáng tạo và các sản phẩm tài chính hiện đại cũng đang được VNX tích cực triển khai. Cùng với đó, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) xác nhận đơn vị đang chuẩn bị đưa vào vận hành mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP), một yếu tố kỹ thuật then chốt để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của FTSE Russell và MSCI, giúp nâng cao mức độ an toàn cho các giao dịch.
Theo đánh giá trừ các chuyên gia, dư địa phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn còn rất lớn khi nhu cầu vốn của các khối doanh nghiệp đang tăng cao. Cụ thể, số liệu từ Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước chỉ ra khu vực này dự kiến cần tới 2,8 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong 5 năm tới. Ở khu vực tư nhân, hiện có khoảng 7.300 doanh nghiệp có vốn trên 30 tỷ đồng, trong đó hơn 3.300 công ty cổ phần có đủ tiềm năng để gia nhập thị trường chứng khoán. Đây là tệp khách hàng chiến lược mà Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị liên quan sẽ tập trung hỗ trợ thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tư vấn hồ sơ và hỗ trợ chi phí niêm yết lần đầu theo tinh thần Nghị quyết 08 của Chính phủ.
Trước những yêu cầu từ thực tiễn và ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Tài chính, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cam kết sẽ nỗ lực hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa công tác quản lý để xây dựng một thị trường chứng khoán phát triển bền vững. Với sự đồng hành của cơ quan quản lý và nỗ lực tự thân của các doanh nghiệp, thị trường chứng khoán Việt Nam kỳ vọng sẽ sớm cải thiện vị thế trong khu vực ASEAN, trở thành một thị trường minh bạch, chuyên nghiệp và là bệ phóng cho các doanh nghiệp Việt vươn tầm quốc tế./.