Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ, chiều 4/5, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết trong chưa đầy một tháng, Chính phủ và các bộ, ngành đã triển khai đợt cải cách hành chính quy mô lớn chưa từng có, với hàng loạt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh.
Dự kiến, gần 50 đạo luật sẽ được điều chỉnh, 158 thủ tục hành chính bị bãi bỏ, cùng mục tiêu giảm mạnh thời gian, chi phí tuân thủ, tạo cú hích cho môi trường đầu tư và phát triển kinh tế; đồng thời đề xuất cắt giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính với con số ước tính trên 23.000 tỷ đồng mỗi năm.
Cắt giảm ước tính trên 23.000 tỷ đồng mỗi năm
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho biết tại cuộc họp Chính phủ vào đầu tháng 4/2026, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành quyết liệt, khẩn trương thực hiện, phấn đấu có cái phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính của các bộ, ngành và cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện cũng như phấn đấu cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Thực hiện nhiệm vụ trên, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch, cùng với các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ. Kết quả, đến ngày 26/4 vừa rồi, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo các bộ, ngành, thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản là đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, hay nói cách khác là chỉ tiêu theo Nghị quyết 18-NQ/TW.
“Đây là một trong những biện pháp giải quyết căn cơ để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Đó là mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội số và các giải pháp cắt giảm, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để thúc đẩy phát triển kinh tế,” ông Tịnh nói.
Ông Tịnh cũng cho biết với sự tham mưu của các bộ, ngành, sự thống nhất của Bộ Tư pháp, Chính phủ đã có phương án phù hợp. Cụ thể, đối với các phương án cần phải điều chỉnh các nghị định thì sẽ áp dụng quy định tại khoản 2, Điều 14, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay các phương án. Còn đối với các phương án mà quy định cần phải sửa các đạo luật thì áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết các khó khăn vướng mắc quy phạm pháp luật theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.
Theo đó, đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết quy phạm theo khoản 2, Điều 14. Và đến thời điểm này, Bộ Tư pháp cũng đã thẩm định 3 nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206. Bộ này cũng phối hợp với các bộ, ngành liên quan thực hiện theo đúng yêu cầu là ngày mai (mùng 5/5), sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua.
“Có thể nói đây là thời gian thần tốc xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18. Và đúng như cái cụm từ mà Bộ Tư pháp đưa ra là ‘thần tốc’ để hướng tới 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, thì đây là một nỗ lực rất lớn, quyết liệt theo đúng tinh thần của Chính phủ điện tử,” Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh chia sẻ.
Ngoài ra, về tổng số thủ tục hành chính đã thực hiện phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành và địa phương, ông Tịnh cho biết đến nay Trung ương chỉ thực hiện giải quyết 1.570 thủ tục hành chính và vượt chỉ tiêu do Chính phủ đề ra. Đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo phụ lục 4 của Luật Đầu tư, hiện có 198 ngành nghề, đến nay các bộ, ngành đã đề xuất phương án cắt giảm khoảng 60 ngành nghề.
Về cắt giảm thủ tục hành chính, các bộ, cơ quan đề xuất và đang thực thi phương án cắt giảm theo 8 nghị quyết là 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết, bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính và cắt giảm thêm 18.097 ngày làm việc giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419/97.024 ngày (đạt tỷ lệ 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra). Và tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính với con số ước tính trên 23.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là con số rất đáng kể cho sự phát triển của doanh nghiệp.
“Ngoài ra, hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành nghị quyết theo Nghị quyết 206, ngày mai sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm được khoảng 60 ngành nghề kinh doanh và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, đơn giản hóa các yêu cầu, các nội dung quy định ở đạo luật. Đây là một đợt cải cách hết sức sâu rộng. Điểm hết sức tích cực ở đây là chỉ trong chưa đầy một tháng của năm hành chính mới, chúng ta đã đạt được các mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh của Nghị quyết 18 đề ra,” Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh phấn khởi chia sẻ.
Chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”
Liên quan đến câu hỏi của phóng viên về việc cắt giảm có thực chất hay không hay tới đây lại “mọc” ra các điều kiện kinh doanh mới, thủ tục mới, ông Tịnh nhấn mạnh đây là vấn đề Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt. Căn cứ vào tinh thần của Nghị quyết 18, đó là triệt để chuyển đổi từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” thì tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện, thủ tục hành chính ở dịp này nó hoàn toàn khác.
Về phía Bộ Tư pháp, ông Tịnh nhấn mạnh khi thẩm định các nghị quyết quy phạm của Chính phủ, đều yêu cầu các bộ, ngành là đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ các đơn giản hóa thủ tục hành chính, các thủ tục tiền kiểm thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa nó khả thi chứ không phải chỉ trên số liệu hình thức.
Cụ thể, trong chùm 8 nghị quyết đã ban hành và 3 nghị quyết tới đây dự kiến ban hành, sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm.” Theo đó, cùng với các quy định pháp luật thực thi phương án cải cách hành chính, các bộ, ngành sẽ cần phải quy định cụ thể về tiêu chuẩn, quy chuẩn đầu tư kinh doanh dịch vụ và khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép.
“Khi người dân và doanh nghiệp thực hiện mô hình kinh doanh như vậy thì họ phải thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo của cơ quan Nhà nước thì cơ quan Nhà nước sẽ hậu kiểm. Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh thì gắn liền với cấp xã. Bởi vì đây chính là yêu cầu của chúng ta đó là tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp địa phương,” Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.
Đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp cũng đánh giá rất cao những đề xuất cụ thể của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về các giải pháp thực hiện hậu kiểm. Đó là yêu cầu các chủ thể sản xuất kinh doanh đầu tư theo mô hình mới thì cần phải tự thông tin, điền thông tin trên cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoặc cấp tỉnh. Sau khi có thông tin đầy đủ mới được thực hiện các hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. “Ở thời điểm đó, các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thực thi trách nhiệm hậu kiểm của mình,” ông Tịnh nhấn mạnh.
Ngoài ra, để thực hiện cơ chế mới, theo ông Tịnh, cá nhân, doanh nghiệp và người dân tham gia đầu tư sản xuất kinh doanh cũng cần phải tăng cường trách nhiệm thực thi. Đây là yêu cầu hai chiều và chúng ta cắt giảm, đơn giản hóa, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng yêu cầu thực thi pháp luật phải tốt hơn, thực chất hơn.
Ông Tịnh cũng đặc biệt lưu ý để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ như đối với các chủ thể đăng ký thông báo hoạt động theo phương án của doanh nghiệp thì doanh nghiệp phải trung thực và việc đầu tư ngành nghề kinh doanh đó phải được đảm bảo đúng quy định.
“Nếu không đúng, khi hậu kiểm cơ quan Nhà nước phát hiện ra thì sẽ thu giữ, thu hồi những chứng chỉ nghề và cấm cái cá nhân, tổ chức đấy thực hiện kinh doanh và xử phạt hành chính theo quy định,” ông Tịnh nêu quan điểm.
Ngoài ra, cơ quan quản lý Nhà nước được phân công phụ trách cũng cần tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Với tinh thần đó, Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ sắp tới sẽ triển khai xây dựng một hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính thì sẽ bảo đảm yêu cầu này.
“Với tinh thần đó, chúng tôi tin rằng việc ‘mọc’ lại các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính mà tăng thêm chi phí cho doanh nghiệp sẽ không xảy ra,” Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh chia sẻ và nhấn mạnh Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành sẽ thực hiện tốt hơn nhiệm vụ này./.
'Bật công tắc' cho mục tiêu tăng trưởng từ việc tháo gỡ rào cản thể chế
Chỉ trong một thời gian ngắn, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được ban hành, bao phủ hầu hết các lĩnh vực quản lý nhà nước.
