Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đang diễn biến phức tạp, vai trò của Quốc hội không chỉ dừng lại ở chức năng lập pháp truyền thống mà còn trở thành một "cánh tay nối dài" sắc bén của chính sách đối ngoại quốc gia.
Đây là khẳng định của ông Phan Kiên Cường, Trọng tài Kinh tế Séc, Slovakia và Wien, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn phát triển kinh tế-thương mại Việt Nam (VICENDETI) trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại Praha.
Ông Phan Kiên Cường nhận định cần tập trung vào 4 trụ cột chiến lược nhằm thúc đẩy hợp tác liên nghị viện và nâng tầm ngoại giao lập pháp phục vụ mục tiêu phát triển của Việt Nam trong nhiệm kỳ tới.
Thứ nhất, cần chuyển tư duy từ 'tham gia' sang 'chủ động dẫn dắt' tại các diễn đàn đa phương. Ông Phan Kiên Cường cho rằng Quốc hội Việt Nam khóa XVI cần tiếp tục phát huy vị thế tại các tổ chức như Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) hay Diễn đàn Nghị viện Châu Á-Thái Bình Dương (APPF) bằng cách chủ động đề xuất các khung pháp lý mang tính dẫn dắt.
Đặc biệt là trong các lĩnh vực chưa có tiền lệ nhưng đóng vai trò sống còn trong kỷ nguyên số như: quản trị an ninh mạng xuyên biên giới, đạo đức trí tuệ nhân tạo (AI) và các chuẩn mực thương mại xanh. Việc Việt Nam đóng góp xây dựng 'luật chơi' quốc tế sẽ tạo ra lợi thế quốc gia ngay từ khâu hoạch định chính sách toàn cầu.
Thứ hai, cần đẩy mạnh 'Nội luật hóa' và 'Hài hòa hóa' pháp luật để thúc đẩy hội nhập sâu rộng. Theo ông Phan Kiên Cường, ngoại giao lập pháp hiệu quả nhất chính là việc thực thi cam kết. Trong nhiệm kỳ mới, với định hướng từ Nghị quyết Đại hội XIV, Quốc hội cần ưu tiên rà soát và nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế từ những Hiệp định thế hệ mới (như Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu (EU)-Việt Nam (EVFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) một cách đồng bộ.
Việc tạo ra một hệ thống pháp luật tương thích với các chuẩn mực cao của thế giới không chỉ bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ nhất về một môi trường đầu tư minh bạch, tin cậy.
Thứ ba, cần tăng cường “Ngoại giao chuyên đề” giữa các Ủy ban chuyên trách. Theo đó, ông Phan Kiên Cường khẳng định tầm quan trọng của công tác đi sâu vào thực chất thông qua việc kết nối trực tiếp các Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Pháp luật hay Ủy ban Khoa học Công nghệ của Việt Nam với các cơ quan tương ứng của nghị viện các nước phát triển, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU).
Sự trao đổi kỹ trị (technocratic) về kinh nghiệm lập pháp trong chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn sẽ giúp Việt Nam rút ngắn lộ trình xây dựng thể chế, phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển bền vững mà Đảng đã đề ra.
Cuối cùng, phát huy cơ chế giám sát đối với các thỏa thuận quốc tế giữ vai trò trụ cột chiến lược thứ tư. Ông Phan Kiên Cường cho rằng nâng tầm ngoại giao lập pháp còn nằm ở việc Quốc hội thực hiện hiệu quả chức năng giám sát tối cao đối với việc thực hiện các hiệp định, điều ước quốc tế mà Chính phủ đã ký kết.
Điều này đảm bảo rằng các nguồn lực từ hợp tác quốc tế được phân bổ đúng mục tiêu, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia, đồng thời tạo ra phản hồi chính sách kịp thời để điều chỉnh quan hệ đối ngoại theo hướng có lợi nhất.
Theo ông Phan Kiên Cường, bước vào kỷ nguyên mới, khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao, ngoại giao lập pháp phải là 'người mở đường' về mặt thể chế. Một Quốc hội khóa XVI đổi mới, tinh gọn và hội nhập sẽ là bảo chứng quan trọng nhất để đưa con tàu Việt Nam vươn mình ra biển lớn./.
Học giả Ấn Độ đánh giá cao vai trò lập pháp và đổi mới của Quốc hội Việt Nam
Theo Giáo sư Anmol Mukhia, Quốc hội khóa XV (2021-2026) được đánh giá cao nhờ cách tiếp cận chủ động, đổi mới và định hướng phát triển, thay vì chỉ tập trung vào quản lý.
