Hơn 100.000 ha đất tại Đắk Lắk đang chồng lấn giữa đất sản xuất của người dân và đất nông, lâm trường, trong đó có những diện tích người dân canh tác hàng chục năm nhưng chưa thể giải quyết về pháp lý.
Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử Vietnamplus bên hành lang Quốc hội chiều ngày 28/10, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk), Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk đã đề xuất cơ chế xử lý căn cứ vào thời gian khai phá, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc đất đai phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính.
- Thưa đại biểu, tại Đắk Lắk hiện có hơn 100.000 ha đất chồng lấn giữa đất sản xuất của người dân và đất nông, lâm trường, nhưng đến nay vẫn chưa thể xử lý. Từ thực tế này, đại biểu nhìn nhận đâu là nguyên nhân khiến những vướng mắc kéo dài, và cần được tháo gỡ như thế nào trong lần sửa đổi Luật Đất đai này?
Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang: Luật Đất đai là bộ luật gắn với toàn dân, chi phối gần như toàn bộ đời sống xã hội và điều tiết nhiều hành vi phức tạp. Luật đã được sửa đổi nhiều lần, mới đây nhất là tháng 8/2026.
Tuy nhiên, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và trong bối cảnh đất nước hướng tới tăng trưởng hai con số, đất đai vẫn là một trong những vấn đề gây nhiều vướng mắc cho người dân và doanh nghiệp tại các địa phương.
Chính phủ trình Quốc hội tiếp tục sửa đổi Luật Đất đai nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn đó của Việt Nam hiện nay.
Đối với Đắk Lắk, những vướng mắc về đất đai có nguồn gốc từ nhiều giai đoạn lịch sử. Có thời kỳ, chúng ta thiết lập vành đai biên giới, đưa người dân đến sinh sống nhằm giữ vững phên dậu, ranh giới giữa Đắk Lắk và các tỉnh của nước bạn Campuchia.
Trong giai đoạn phát triển kinh tế mới, các nông, lâm trường được thành lập, đưa người dân từ các tỉnh đến Đắk Lắk lập nghiệp, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh chính trị ở Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng.
Từ những năm 1980, chủ trương thành lập nông, lâm trường, đưa người dân từ các tỉnh về khai hoang được triển khai. Địa phương cấp đất, giao khoán và thực hiện nhiều hình thức khác nhau. Sau hàng chục năm, mô hình nông, lâm trường không còn tồn tại như trước mà chuyển đổi thành các công ty cổ phần. Quá trình chuyển đổi đã dẫn đến những hệ lụy về chồng lấn đất đai.
Việc xác định đất nào do nông, lâm trường quản lý, đất nào do người dân tự khai hoang trở nên phức tạp. Tại khu vực biên giới, còn có những trường hợp người dân được đưa vào lập nghiệp thông qua các chương trình, mô hình như làng thanh niên lập nghiệp của Trung ương Đoàn...
Trong quá trình thực hiện chính sách cấp đất ở, đất sản xuất, người dân cũng khai phá thêm diện tích để canh tác, trong đó có những khu vực là đất rừng. Do công tác quản lý nhà nước về đất đai, khai thác lâm sản ở giai đoạn trước chưa chặt chẽ, nên hiện nay có những diện tích trên hồ sơ vẫn là đất rừng, nhưng thực tế người dân đã khai phá và canh tác từ sau giải phóng đến nay.
Tôi cho rằng, lần sửa đổi Luật Đất đai này có ý nghĩa rất quan trọng, diễn ra trong bối cảnh sáp nhập các tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bỏ cấp huyện. Những thay đổi đó khiến các vấn đề về đất đai càng trở nên phức tạp.
Việc sửa đổi luật là cần thiết nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho địa phương, người dân và doanh nghiệp. Tôi mong Ban soạn thảo nghiên cứu sâu thực tiễn, có cơ chế và giải pháp căn cơ để tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai ở các địa phương nói chung và Đắk Lắk nói riêng.
- Với những diện tích người dân đã khai phá, canh tác hàng chục năm nhưng hồ sơ pháp lý vẫn xác định là đất rừng hoặc đất nông, lâm trường, đại biểu đề xuất cơ chế xử lý cụ thể như thế nào? Theo đại biểu, dự thảo luật cần quy định ra sao để vừa giải quyết quyền lợi của người dân, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý đất đai?
Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang: Tôi đề xuất cần xem xét thời gian người dân khai phá, sử dụng đất để có hướng xử lý phù hợp.
Ví dụ, đối với những khu vực mới khai hoang dưới 10 năm, cần kiên quyết thu hồi và khôi phục rừng. Với những diện tích đã khai phá từ 10-20 năm, có thể xem xét cho phát triển mô hình kinh tế rừng. Còn những diện tích người dân đã khai phá trên 30 năm thì cần có cơ chế giao đất để tiếp tục sản xuất nông nghiệp, bảo đảm ổn định an ninh kinh tế và đáp ứng yêu cầu sản xuất của bà con.
Vấn đề thứ hai là đất nông, lâm trường. Lần sửa đổi luật này cần có giải pháp cụ thể đối với từng mô hình chuyển đổi, xác định rõ diện tích nào giao cho địa phương, diện tích nào giao cho người dân sản xuất và diện tích nào giao lại cho Nhà nước quản lý.
- Bên cạnh những tồn tại có nguồn gốc lịch sử, việc sáp nhập tỉnh và bỏ cấp huyện cũng làm phát sinh các vấn đề mới về quản lý đất đai, tài sản công. Đại biểu kiến nghị dự thảo Luật Đất đai cần bổ sung cơ chế gì để các địa phương có thể xử lý dứt điểm những vướng mắc này?
Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang: Tôi cũng có góp ý về vấn đề tài sản và đất đai sau sáp nhập tỉnh, bỏ cấp huyện. Hiện nay, đất đai và nhà ở dôi dư chưa có cơ chế xử lý, quản lý dứt điểm. Trong đó, cả những diện tích đất liên quan đến tôn giáo cũng cần có cơ chế được quy định rõ trong luật, để các địa phương thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện và giải quyết các vấn đề về đất đai.
- Xin cảm ơn những chia sẻ của đại biểu./.
Phó Thủ tướng: Đánh giá kỹ các vấn đề quy định trong Luật Đất đai sửa đổi
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu nghiên cứu theo hướng chỉ đưa vào Luật Đất đai (sửa đổi) những quy định mang tính khung, nguyên tắc, qua đó hạn chế việc phải thường xuyên sửa đổi.
