Kết luận số 107-KL/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương pháp xác định vị trí việc làm, gắn với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, khối lượng công việc và sản phẩm đầu ra.
Để thực hiện yêu cầu này, các bộ, ngành, địa phương phải rà soát thực chất tổ chức bộ máy, thống nhất phương pháp xác định vị trí việc làm, khẩn trương hoàn thiện dữ liệu và xây dựng phương án biên chế phù hợp với mô hình tổ chức mới.
Việc hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm đang bước vào giai đoạn triển khai khẩn trương, trong bối cảnh tổ chức bộ máy được sắp xếp, chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành và nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền.
Những thay đổi này đòi hỏi phải xác định lại vị trí việc làm trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và khối lượng công việc thực tế, thay vì dựa vào cơ cấu nhân sự hiện có.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo rà soát, hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ và quản lý biên chế thuộc phạm vi quản lý của Chính phủ hôm qua (19/10), Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh yêu cầu quán triệt đầy đủ, sâu sắc Kết luận số 107 của Bộ Chính trị, coi đây là cơ sở xuyên suốt để tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Theo Phó Thủ tướng, việc xác định vị trí việc làm phải được đặt trong tổng thể quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Bên cạnh kế thừa những kết quả đã có, các cơ quan phải bổ sung những yếu tố mới, nhất là tác động của ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và đặc thù hoạt động của từng cơ quan, đơn vị.
Không lấy hiện trạng làm căn cứ hợp thức hóa vị trí việc làm
Tinh thần cốt lõi của Kết luận số 107 là chuyển mạnh từ quản lý theo danh mục vị trí, số lượng người và chỉ tiêu biên chế sang quản lý theo nhiệm vụ, công việc, sản phẩm, kết quả và trách nhiệm.
Vị trí việc làm phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, yêu cầu công việc và sản phẩm đầu ra của từng cơ quan, tổ chức, đơn vị; không lấy tổ chức, biên chế, nhân sự, ngạch bậc và tiền lương hiện có làm căn cứ hợp thức hóa hiện trạng.
Đây cũng là điểm được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đặc biệt lưu ý khi yêu cầu các bộ, ngành xác định lại vị trí việc làm theo trình tự từ bản mô tả công việc, khung năng lực, khối lượng công việc đến số người cần bố trí thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, không lấy số lượng biên chế hiện có hoặc biên chế được giao, tạm giao trong năm 2026 để hợp thức hóa các vị trí việc làm.
Các cơ quan, đơn vị phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, xác định rõ khối lượng công việc thực tế, từ đó thiết kế vị trí việc làm và tính toán nhu cầu nhân lực tương ứng.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Tuyệt đối không được vượt quá chỉ tiêu biên chế được giao, chỉ có thể bằng hoặc giảm.”
Yêu cầu này cũng đặt ra bài toán cơ cấu lại đội ngũ. Khi các đơn vị được sắp xếp, sáp nhập, những vị trí có chức năng, nhiệm vụ trùng lặp hoặc khối lượng công việc giảm phải được rà soát, điều chỉnh; nhân lực có thể được điều tiết sang những nơi còn thiếu người phù hợp với yêu cầu công việc. Trường hợp không thể bố trí, điều chuyển thì phải tính đến phương án tinh giản biên chế theo quy định.
Tuy nhiên, tinh giản không được thực hiện theo cách cơ học, áp dụng đồng loạt một tỷ lệ cho mọi cơ quan, đơn vị. Kết luận số 107 yêu cầu gắn tinh giản biên chế với cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ, năng suất, hiệu quả công việc; khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, đồng thời lấy phẩm chất, năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ bố trí, sử dụng, đánh giá và đãi ngộ cán bộ, công chức, viên chức.
Việc xác định đúng vị trí việc làm không đơn thuần là để tính số lượng người làm việc, mà còn tạo cơ sở đổi mới công tác quản lý nhân sự, đánh giá năng lực, sử dụng cán bộ và từng bước thực hiện chính sách tiền lương theo vị trí việc làm, năng lực và kết quả công việc.
Thống nhất phương pháp, phân định rõ từng khâu
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng cần phân biệt rõ ba khâu: mô tả công việc; xác định danh mục, cơ cấu vị trí việc làm; và xác định số người cần thiết để thực hiện khối lượng công việc. Theo ông, cần thống nhất nguyên tắc, phương pháp chung để các bộ, ngành có căn cứ triển khai, tránh mỗi nơi thực hiện một cách khác nhau. Từ bản mô tả công việc mới xác định được vị trí việc làm, sau đó mới tính toán số người cần thiết; nếu không phân định rõ các bước sẽ dễ dẫn đến lúng túng, thiếu thống nhất.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cũng đề nghị làm rõ phạm vi thực hiện, bảo đảm sự thống nhất giữa các bộ, ngành với hệ thống cơ quan chuyên môn ở địa phương, trong đó có cấp xã. Đối với các lĩnh vực quản lý theo hệ thống dọc, bộ quản lý ngành cần hướng dẫn, phối hợp rà soát vị trí việc làm từ Trung ương đến địa phương để bảo đảm đồng bộ.
Đồng thời, cần có khung hướng dẫn chung để tránh tình trạng mỗi bộ xây dựng danh mục, bản mô tả và khung năng lực theo một cách riêng. Trên cơ sở đó, từng cơ quan mới xác định những vị trí đặc thù gắn với chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu chuyên môn của mình.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Bộ Nội vụ trong vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo. Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện kế hoạch triển khai, biểu mẫu và hướng dẫn theo hướng khoa học, bài bản, dễ hiểu, dễ làm, đồng bộ, thống nhất và phù hợp với đặc trưng của hệ thống hành chính nhà nước, từ các bộ, cơ quan ngang bộ đến chính quyền địa phương 2 cấp.
Bộ Nội vụ được giao triển khai trước để kịp thời phát hiện vấn đề phát sinh, chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn các bộ, ngành. Tuy nhiên, việc triển khai trước không có nghĩa các cơ quan khác phải chờ Bộ Nội vụ hoàn thành toàn bộ công việc. Các bộ, ngành cần tiến hành đồng thời, vừa thực hiện vừa trao đổi, tháo gỡ vướng mắc và hoàn thiện phương pháp.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà lưu ý, quy trình xây dựng vị trí việc làm có thể gồm nhiều bước, song đối với hệ thống hành chính nhà nước, những khâu có thể thực hiện nhanh hơn cần được chủ động triển khai để đáp ứng tiến độ chung. Các cơ quan không thể chờ đủ mọi hướng dẫn mới bắt đầu công việc, mà phải chủ động nghiên cứu, thành lập tổ công tác và triển khai ngay trên cơ sở những nguyên tắc đã được xác định.
Rà soát bộ máy, xác định đúng nhu cầu nhân lực
Cùng với việc thống nhất phương pháp, yêu cầu đặt ra là phải rà soát thực chất chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và tổ chức bộ máy bên trong từng cơ quan, đơn vị.
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, việc Chính phủ ban hành 17 nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan ngang bộ đã giải quyết bước đầu yêu cầu tránh chồng chéo, giao thoa.
Tuy nhiên, các bộ cần tiếp tục rà soát đến từng đơn vị bên trong, làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và khối lượng công việc; trên cơ sở đó xác định những đầu mối có thể hợp nhất, những nhiệm vụ có thể tích hợp để giảm đầu mối.
Một yêu cầu khác là phải tính đến những công việc được cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, những nhiệm vụ đã phân cấp xuống cấp dưới, những khâu có thể thay thế bằng công nghệ. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến khối lượng công việc của khu vực công và nhu cầu nhân lực của từng cơ quan.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, việc xác định vị trí việc làm phải gắn với cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác, thống nhất và liên thông. Dữ liệu cần phản ánh được chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, vị trí việc làm, khối lượng công việc, nhu cầu nhân lực, mức độ ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.
Đối với những nội dung có thể định lượng, các cơ quan cần xác định rõ khối lượng công việc và yêu cầu đầu ra. Với những nhiệm vụ khó định lượng hoặc có tính đặc thù, cần có phương pháp đánh giá phù hợp, đồng thời thường xuyên cập nhật khi chức năng, nhiệm vụ và phương thức thực hiện thay đổi.
Bộ Công an phối hợp triển khai cơ sở dữ liệu vị trí việc làm; Bộ Nội vụ phụ trách dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức, bảo đảm các hệ thống có thể kết nối, liên thông khi hoàn thành. Đây là cơ sở phục vụ quản lý nhân sự thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.
Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 361/2025/NĐ-CP và Nghị định số 232/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc xác định vị trí việc làm đối với công chức và viên chức. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong triển khai Kết luận số 107 là phải tiếp tục rà soát để bảo đảm các vị trí được xác định phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và phương thức thực hiện công việc sau sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số.
Như Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã nhấn mạnh, cần kế thừa những dữ liệu, danh mục, bản mô tả công việc và khung năng lực đã có, còn phù hợp và được kiểm chứng; đồng thời điều chỉnh, tích hợp hoặc loại bỏ những vị trí không còn phù hợp, bổ sung vị trí mới khi thực sự phát sinh nhiệm vụ. Việc áp dụng phải bảo đảm khoa học, chặt chẽ, hợp lý, không máy móc.
Trên cơ sở rà soát, các cơ quan phải làm rõ những vị trí cần thiết, yêu cầu năng lực tương ứng, khối lượng công việc và số người cần bố trí. Đây cũng là căn cứ để đánh giá, sàng lọc, điều chuyển, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ theo yêu cầu thực tế, thay vì duy trì cơ cấu nhân lực dựa trên số lượng hiện có.
Thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, trong khi khối lượng công việc lớn và phức tạp. Nhấn mạnh tính chất quan trọng và cấp bách của nhiệm vụ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các bộ, ngành thành lập ngay tổ công tác, phân công rõ người phụ trách và duy trì trách nhiệm xuyên suốt quá trình thực hiện.
Việc hoàn thiện vị trí việc làm phải được triển khai đồng bộ với xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027-2031, bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trong năm 2026./.
Kết luận của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm
Từ hoạt động thực tiễn đã đặt ra yêu cầu cần chuyển mạnh từ quản lý theo danh mục vị trí, số người, chỉ tiêu biên chế sang quản lý theo nhiệm vụ, công việc, sản phẩm, kết quả và trách nhiệm.
