Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và ngoại trưởng 5 quốc gia Trung Á ngày 19/10 đã nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực giao thông vận tải, khoáng sản thiết yếu và an ninh tại Hội nghị Ngoại trưởng C5+1 diễn ra ở Samarkand, Uzbekistan.
Trong tuyên bố chung được Chính phủ Mỹ, Kazakhstan, Cộng hòa Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan công bố nhân dịp Hội nghị, các bên ủng hộ đầu tư vào tuyến thương mại xuyên biển Caspi, tăng cường hợp tác công nghiệp và đơn giản hóa các thủ tục hải quan.
Tuyên bố chung cho biết các nước C5+1 nhận thức rằng việc tăng cường hợp tác năng lượng giữa Mỹ và Trung Á sẽ thúc đẩy các nỗ lực phát triển những chuỗi cung ứng tích hợp, có giá trị cao, mang lại tăng trưởng kinh tế bền vững và tăng cường khả năng chống chịu về năng lượng.
Các bên cũng hướng tới việc mở rộng các cơ hội khai thác và chế biến khoáng sản nhằm tối đa hóa lợi ích cho mỗi quốc gia, đồng thời hướng tới việc giúp Trung Á phát huy tiềm năng xuất khẩu bằng cách phát triển những phương thức sáng tạo để gia tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng trong khu vực và tạo ra các con đường đưa những sản phẩm này ra thị trường quốc tế.
Theo tuyên bố chung, chính phủ các nước C5+1 sẽ đặc biệt chú trọng chống khủng bố, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và tăng cường an ninh biên giới. Những nỗ lực của nhóm sẽ củng cố an ninh, trong đó có thông qua hợp tác chống nhập cư bất hợp pháp, buôn người, buôn bán ma túy trái phép và buôn bán vũ khí. Bên cạnh đó, hợp tác của nhóm sẽ tăng cường hiệu quả hải quan và tạo thuận lợi cho thương mại, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mang lại lợi ích cho tất cả các nước C5+1.
Tuyên bố cho biết các nước C5+1 hoan nghênh sự hợp tác lâu dài giữa Mỹ và các nước Trung Á trong việc bảo đảm an toàn vật liệu hạt nhân, đồng thời ghi nhận những đóng góp chung nhằm tăng cường chuyên môn và năng lực an ninh hạt nhân trong khu vực.
Trên cơ sở Khu vực Trung Á không có vũ khí hạt nhân, các bên sẽ tăng cường hợp tác thực chất về an ninh hạt nhân, các biện pháp thanh sát và bảo đảm, bảo vệ vật lý vật liệu hạt nhân cũng như sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Hội nghị Ngoại trưởng C5+1 tại Uzbekistan diễn ra sau Hội nghị Thượng đỉnh ở Washington năm ngoái mà tại đó Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo 5 quốc gia Trung Á đã cùng cam kết thúc đẩy một môi trường pháp lý và lao động thuận lợi cho việc gia tăng thương mại và đầu tư.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ngoại trưởng Uzbekistan Bakhtiyor Saidov nhấn mạnh Trung Á có nguồn tài nguyên dồi dào, thị trường đang phát triển, nguồn nhân lực và vị trí địa lý có tầm quan trọng chiến lược.
Mỹ mang đến các công nghệ tiên tiến, nguồn vốn đầu tư và chuyên môn kinh doanh hàng đầu thế giới. Nhiệm vụ chung của các bên là kết hợp những thế mạnh này và xây dựng một quan hệ đối tác bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân các nước.
Theo Ngoại trưởng Mỹ Rubio, các nước C5+1 sẽ nâng cấp cơ sở hạ tầng của tuyến thương mại xuyên Caspi và tạo thêm nhiều phương thức để các đối tác tiếp cận thị trường Mỹ và Trung Á, đồng thời sẽ nỗ lực bảo đảm tương lai năng lượng bằng cách thúc đẩy xây dựng các chuỗi cung ứng tích hợp, có giá trị cao trong khuôn khổ đối thoại về khoáng sản quan trọng.
Các bên sẽ đào tạo hàng nghìn chuyên gia trẻ để sử dụng và hỗ trợ các công nghệ hàng đầu của Mỹ trong những lĩnh vực công nghệ đang phát triển của Trung Á.
Bên cạnh đó, thông qua Diễn đàn B5+1 (hợp tác kinh tế), các bên sẽ tạo điều kiện cho đối thoại giữa khu vực công và tư nhân, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ thương mại và đầu tư hai chiều giữa các quốc gia.
Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Rubio trên cương vị Ngoại trưởng Mỹ tới khu vực. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Ngoại trưởng Rubio đã có cuộc gặp với Tổng thống Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev và các cuộc gặp riêng với từng người đồng cấp Trung Á.
Mỹ và Uzbekistan cũng đã tổ chức phiên họp đầu tiên của Đối thoại Đối tác Chiến lược Tăng cường, tập trung vào thương mại, năng lượng, công nghệ và an ninh.
Sau cuộc hội đàm, Ngoại trưởng Saidov đã ký Hiệp định Artemis trước sự chứng kiến của ông Rubio, đưa Uzbekistan trở thành quốc gia thứ 77 tham gia khuôn khổ quốc tế về thăm dò không gian vì mục đích hòa bình./.