Hội thảo khoa học "Danh nhân văn hóa Đông các Đại học sỹ Cao Xuân Dục" đãđược Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Hội Văn nghệDân gian Nghệ An phối hợp tổ chức ngày 6/12, tại Nghệ An nhân kỷ niệm 170 nămngày sinh của ông (1842 – 1923).
Cao Xuân Dục là một danh nhân tiêu biểu của Xứ Nghệ giàu truyền thống khoa cử vàhiếu học. Hội thảo lần này là dịp để các nhà khoa học tìm hiểu sâu hơn, khaithác đầy đủ hơn các khía cạnh, vấn đề liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp của danhnhân, qua đó định hướng cho thế hệ sau gìn giữ, phát huy có hiệu quả những disản mà ông để lại, góp phần tích cực trong công cuộc bảo tồn, phát huy giá trịvăn hoá truyền thống dân tộc.
35 báo cáo tại hội thảo của các nhà nghiên cứu, các chuyên gia về lịch sử, vănhọc, văn hoá Việt Nam xoay quanh ba chủ đề “Cuộc đời và con người”, “Sự nghiệpgiáo dục, văn hóa” và “Danh nhân văn hóa Cao Xuân Dục với quê hương Nghệ An”.
Hội thảo đã làm nổi bật nguồn gốc và gia thế họ Cao Xuân ở Thịnh Mỹ, DiễnChâu, Nghệ An; cuộc đời cùng chí hướng, nhân cách của Cao Xuân Dục - một conngười có ý chí và nghị lực cao, xử lý thông minh, quyết đoán, khôn khéo trướcmọi thách thức, đặc biệt là tinh thần dân tộc và tấm lòng nhân ái.
Một số nhànghiên cứu đã phân tích sâu sắc những quan điểm giáo dục tiến bộ của ông. Là mộttrí thức Nho giáo, sống giữa buổi giao thời giữa nền giáo dục Nho giáo đã lỗithời và nền giáo dục Tây Âu đang phát triển, ông vẫn thấy được và thấy đúng tínhkế thừa và cách tân. Ông chủ trương “từ bỏ hư văn”, “chú trọng thực học”, nêucao phương châm “học để làm người”, “học để phục vụ cho đời”.
Các tài liệu nghiên cứu đã cho thấy, Cao Xuân Dục còn là nhà sử học, nhà địa chílớn, nhà thơ, nhà văn, nhà luật học, nhà thủy lợi có nhiều cống hiến và quanniệm tiến bộ. Từ khi sinh ra (1842) cho đến khi thi đỗ Cử nhân (1876) và bắt đầulàm quan (1877), ông có 35 năm sống tại quê nhà.
Dưới những góc nhìn và nguồn tưliệu khác nhau, các báo cáo có những khác biệt nhất định và trong “cái thật”cũng có cả “cái ảo” của truyền thuyết, nhưng tất cả đều bày tỏ sự tự hào, ngưỡngmộ của quê hương Nghệ An đối với danh nhân văn hóa Cao Xuân Dục.
Hơn 30 năm làmquan đại thần trong triều định nhà Nguyễn, cùng những năm tháng sống ở quêhương, bằng tài năng, tâm huyết đối với sự nghiệp giáo dục và để lưu giữ, pháttriển những vốn văn hóa quý báu của dân tộc, Đông các Đại học sỹ Cao Xuân Dục đãđể lại kho tàng tri thức đồ sộ được kết tinh trong hàng chục tác phẩm nghiêncứu, khảo cứu, sáng tác mà đến nay vẫn còn giá trị lớn về học thuật./.
Bích Huệ (TTXVN)