Sáng 6/11, Nhà Vua Bỉ Philippe đã chính thức bác đơn từ chức của Thủ tướng Bart De Wever và giao cho ông nhiệm vụ nối lại ngay các cuộc đàm phán ngân sách trong liên minh cầm quyền.
Quyết định này khép lại một tuần căng thẳng hiếm thấy trên chính trường Bỉ. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước lùi khỏi miệng vực, chưa phải lối thoát cho cuộc khủng hoảng.
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Thủ tướng De Wever, lãnh đạo đảng Liên minh Tân Flemish (N-VA), đã đệ đơn từ chức lên Nhà Vua hôm 2/11 sau khi các cuộc đàm phán về ngân sách năm 2027 trong liên minh “Arizona” đã thất bại.
Từ ngày 3-5/11, Nhà Vua Bỉ Philippe đã lần lượt tiếp lãnh đạo của 5 đảng trong liên minh cầm quyền, gồm N-VA, Phong trào Cải cách (MR), Les Engagés, Vooruit và Đảng Dân chủ Thiên chúa giáo Flemish (CD&V).
Sáng 6/11, Hoàng gia ra thông cáo báo chí cho biết Nhà Vua đã bác đơn từ chức. Thủ tướng được yêu cầu nối lại đàm phán ngân sách "ngay từ bây giờ", nhằm tìm ra khoản 10 tỷ euro từ nay đến năm 2029 và báo cáo kết quả lên Nhà Vua vào ngày 16/11.
Truyền thông địa phương cho rằng mốc 16/11 không phải là hạn chót. Cuộc hội kiến tiếp theo có thể chỉ là một chặng trong quá trình thoát khỏi khủng hoảng.
Tuy vậy, điểm đáng chú ý nhất trong thông cáo của Hoàng gia là cam kết của các đảng cầm quyền. Theo đó, Nhà Vua đã nhận được từ lãnh đạo 5 đảng cam kết chính thức rằng đảng của họ sẵn sàng nhượng bộ để đạt được thỏa thuận trong chính phủ.
Giới phân tích cho rằng đây là thành công lớn nhất trong chuỗi tham vấn của Nhà Vua bởi khi cam kết đã được công bố chính thức, các đảng khó có thể quay về cố thủ lập trường cũ.
Thông cáo cũng nhấn mạnh Nhà Vua yêu cầu tìm được sự cân bằng hợp lý giữa gìn giữ gắn kết xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Về hình thức, đàm phán sẽ tiếp tục trong khuôn khổ “kern”, tức nhóm hạt nhân gồm Thủ tướng và các Phó Thủ tướng, như trước đây.
Chủ tịch các đảng không trực tiếp tham gia, do giữa các bên không có sự đồng thuận về việc mời họ vào bàn đàm phán. Thủ tướng De Wever vẫn có thể mở rộng thành phần nếu thấy cần thiết, song hiện ông chưa có ý định này.
Sức ép tài chính đối với Bỉ hiện đang rất lớn. Hiện thâm hụt ngân sách của Bỉ ở mức 5,2% GDP, cao nhất Khu vực đồng euro. Nợ công năm nay vượt 110% GDP.
Nếu không có điều chỉnh, đến năm 2029, Bỉ sẽ rơi vào hiệu ứng “quả cầu tuyết” của lãi kép, khi phải vay thêm chỉ để trả lãi nợ cũ. Mục tiêu giảm thâm hụt 10 tỷ euro được Thủ tướng De Wever đặt ra từ tháng 9 vừa qua.
Dù đàm phán được nối lại, Bỉ sẽ phải bước vào năm 2027 mà không có ngân sách chính thức. Quốc hội không còn đủ thời gian để luật hóa một thỏa thuận ngân sách.
Chính phủ sẽ phải áp dụng cơ chế “1/12 tạm thời,” tức chi tiêu theo từng tháng trên cơ sở ngân sách năm trước. Phát biểu trước Hạ viện ngày 5/11, Thủ tướng De Wever thừa nhận đây là "một thất bại cay đắng" của chính phủ.
Sau quyết định của Nhà Vua, các đảng trong liên minh bày tỏ mong muốn sớm quay lại làm việc. Dù vậy, chặng đường phía trước vẫn chưa dễ dàng.
Một nguồn tin cấp liên bang nhận định trên tờ La Libre cho biết nếu đàm phán lại thất bại và Thủ tướng đệ đơn lần nữa, Hoàng gia khó có thể tiếp tục từ chối.
Nói cách khác, liên minh “Arizona” đã được cứu, nhưng chỉ có thêm thời gian chứ chưa có thêm lời giải./.