Với lợi thế cảng biển, hậu cần nghề cá, du lịch và vận tải biển, logistics, đảo và hệ sinh thái giàu tiềm năng, tam giác Cửa Việt-Cửa Tùng-Đảo Cồn Cỏ, được kỳ vọng trở thành một trong những không gian động lực thúc đẩy kinh tế biển của tỉnh Quảng Trị.
Khai thác hiệu quả lợi thế từng địa bàn, tăng cường kết nối hạ tầng, dịch vụ, logistics và du lịch sẽ mở ra hướng phát triển mới, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
Trung tâm hậu cần nghề cá
Nhìn từ phát triển kinh tế biển, tam giác Cửa Việt-Cửa Tùng-Đảo Cồn Cỏ có những lợi thế khác biệt, nhưng có khả năng bổ trợ, kết nối chặt chẽ với nhau. Điểm chung của tam giác biển, đảo này là đang trở thành trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá và nơi tránh trú bão cho tàu cá các tỉnh, thành khu vực miền Trung.
Giai đoạn 2026-2028, tỉnh Quảng Trị đầu tư 400 tỷ đồng để nâng cấp, mở rộng khu neo đậu tránh trú bão đảo Cồn Cỏ. Cồn Cỏ là đảo “tiền tiêu” có vị trí chiến lược. Do đó, việc nâng cấp, mở rộng khu neo đậu tránh, trú bão Đảo Cồn Cỏ để phục vụ phát triển kinh tế, quốc phòng của Quảng Trị nói riêng và cả nước nói chung, là rất cần thiết.
Hiện nay, khu neo đậu tránh trú bão này có quy mô nhỏ khoảng 3 ha, chỉ có thể tiếp nhận tàu công suất dưới 300 CV, với sức chứa khoảng hơn 100 tàu, nên thường xuyên bị quá tải khi có tàu vào tránh trú bão. Bên cạnh đó, khu neo đậu này nằm ở ven đảo ngoài khơi tại khu vực biển hở, chịu ảnh hưởng rất lớn từ sóng gió, dòng chảy nên nhiều hạng mục hay bị hư hỏng.
Từ nay đến năm 2028, khu neo đậu tránh trú bão đảo Cồn Cổ được nâng cấp đồng bộ cảng cá và khu neo đậu, với các hạng mục chính như: Bến liền bờ, bến hiện có, luồng vào cảng, vùng quay tàu, nạo vét vùng nước neo đậu, mở rộng vùng nước khu neo đậu lên khoảng gần 7 ha, xây dựng đê chắn sóng liền bờ bảo vệ khu dịch vụ hậu cần phía Bắc, cùng nhiều hạng mục khác.
Theo Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đặc khu Cồn Cỏ Trần Xuân Anh, nâng cấp, mở rộng khu neo đậu Cồn Cỏ giúp mở rộng không gian hoạt động cho tàu thuyền, đồng thời hoàn thiện hạ tầng hậu cần, cứu hộ, vận tải và các dịch vụ thiết yếu trên đảo.
Từ khu neo đậu tránh trú bão Đảo Cồn Cỏ nhìn về đất liền là Cửa Việt. Cách Cửa Việt khoảng hơn 10 km về phía Bắc là Cửa Tùng. Cửa Việt là nơi tiếp giáp cửa sông Thạch Hãn với biển Đông. Vùng nước Cửa Việt hiện có nhiều cảng cá, khu neo đậu tránh trú cho tàu hàng và hàng nghìn tàu cá của các tỉnh, thành miền Trung. Tại Cửa Việt tàu thuyền có thể vào tránh trú ở vùng nước cảng cá Nam Cửa Việt, vùng nước tự nhiên xung quanh cầu Cửa Việt, Bến cá Bắc Cửa Việt, khu neo đậu tránh trú Bắc Cửa Việt, khu vực Phú Hội thuộc xã Nam Cửa Việt.
Giai đoạn 2020-2026, tỉnh Quảng Trị đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng để nâng cấp mở rộng, xây dựng mới cảng cá kết hợp khu neo đậu ở khu vực Cửa Việt. Đó là khu neo đậu tránh trú bão Bắc Cửa Việt, xã Cửa Việt vốn đầu tư 120 tỷ đồng. Dự án đáp ứng cho khoảng 300 tàu công suất đến 1.000CV neo đậu, tránh trú bão. Cảng cá Nam Cửa Việt, xã Nam Cửa Việt được nâng cấp và mở rộng với số vốn đầu tư 130 tỷ đồng. Qua đó quy mô của cảng cá này đã được nâng lên từ 1,3ha lên 6,4ha; sức chứa cùng lúc tăng từ 5-6 tàu công suất 250CV lên 350 tàu cá công suất trên 400CV.
Đưa tàu cá khai thác ở vùng biển đảo Cồn Cỏ về cập Bến cá Bắc Cửa Việt ngày 5/11, ngư dân Mai Văn Sỹ, thành phố Huế chia sẻ, chỉ ít ngày nữa có gió mùa Đông Bắc nên biển động mạnh. Do đó, để tàu neo đậu tránh trú ở vùng nước Cửa Việt thuận tiện hơn là di chuyển quãng đường dài về vùng biển thành phố Huế neo đậu. Khi biển êm trở lại, đưa tàu ra vùng biển đảo Cồn Cỏ khai thác cũng gần nên thuận tiện, tiết kiệm chi phí hơn.
Tỉnh Quảng Trị cũng quan tâm đầu tư cảng cá, khu neo đậu tránh trú cho tàu thuyền ở Cửa Tùng - nơi tiếp giáp giữa cửa sông Bến Hải với biển Đông. Dự án nâng cấp, sửa chữa các hạng mục như bến cảng, kho bãi của cảng cá Cửa Tùng, xã Cửa Tùng với số vốn đầu tư 50 tỷ đồng, hoàn thành năm 2025. Trước đó, tỉnh cũng đã đầu tư xây dựng khu neo đậu tránh trú bão Cửa Tùng, phía trong cảng cá Cửa Tùng, có sức chứa khoảng 250 tàu cá các loại.
Khi hạ tầng khu neo đậu Đảo Cồn Cỏ được đầu tư hoàn thiện, cùng với khu vực Cửa Việt, Cửa Tùng tạo thành trung tâm hậu cần nghề cá lớn của khu vực. Trung tâm này đáp ứng nhu cầu neo đậu tránh trú bão, cung cấp dịch vụ cho hàng nghìn tàu cá hành nghề ở các ngư trường Vịnh Bắc Bộ và Hoàng Sa của Việt Nam.
Thúc đẩy kết nối vùng và logistics
Ngoài có vai trò quan trọng đối với hậu cần nghề cá, Cửa Việt và Cửa Tùng còn là cửa ngõ giao thương, dịch vụ cảng biển, logistics, phát triển du lịch, dịch vụ ven biển. Trong khi đó, đảo Cồn Cỏ là điểm nhấn về du lịch sinh thái biển đảo, bảo tồn đa dạng sinh học.
Tam giác Cửa Việt-Cửa Tùng-đảo Cồn Cỏ gắn với tuyến Hành lang kinh tế Đông-Tây (Quốc lộ 9) kết nối trực tiếp vùng biển của Việt Nam với nước bạn Lào và các trục giao thông quan trọng khác như Quốc lộ 1A, cao tốc đường bộ Bắc-Nam, đường ven biển, cảng hàng không Quảng Trị nên còn có dư địa rất lớn thúc đẩy logistics, liên kết vùng.
Ở Cửa Việt hai cảng biển ở bờ Bắc và bờ Nam đều đang được nâng cấp, mở rộng và xây dựng mới, giúp định hình hệ sinh thái logistics ven biển phía Nam tỉnh Quảng Trị. Theo đó, cảng biển ở bờ Bắc Cửa Việt có năng lực khai thác hơn 1,1 triệu tấn/năm đang được mở rộng. Tỉnh Quảng Trị đã đầu tư 80 tỷ đồng để triển khai Dự án hạ tầng kỹ thuật phục vụ giải phóng mặt bằng mở rộng cảng Cửa Việt. Quy mô giải phóng mặt bằng khu vực mở rộng cảng Cửa Việt khoảng trên 11 ha và xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư hơn 5,2 ha.
Đến đầu tháng 11/2026, hợp phần xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư, phục vụ di dời 68 hộ dân ra khỏi khu vực mở rộng cảng Cửa Việt, đã cơ bản hoàn thành để bố trí tái định cư.
Trong chuyến kiểm tra và làm việc tháo gỡ khó khăn vướng mắc dự án này vừa qua, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam nhấn mạnh, dự án có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển cảng Cửa Việt, đồng thời tác động trực tiếp đến đời sống của người dân trong khu vực. Do đó, các đơn vị liên quan cần tập trung tháo gỡ dứt điểm những khó khăn, vướng mắc, khẩn trương hoàn thành dự án phục vụ giải phóng mặt bằng mở rộng cảng Cửa Việt.
Ở phía đối diện với cảng Cửa Việt là Dự án bến cảng CFG Nam Cửa Việt, xã Nam Cửa Việt, có vốn đầu tư khoảng 530 tỷ đồng cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến cuối năm 2026 đi vào hoạt động. Dự án với 3 cầu cảng chuyên dùng, tiếp nhận cỡ tàu đến 5.000 tấn, năng lực thông qua cảng 1,4 triệu tấn/năm.
Là doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng dăm gỗ qua cảng Cửa Việt, đại diện Công ty Tiến Phong, xã Cửa Việt cho biết, hạ tầng được nâng cấp giúp các doanh nghiệp thuận lợi xuất, nhập khẩu hàng hóa qua cảng. Để nâng cao năng lực vận tải cho cảng Cửa Việt, cần nạo vét luồng ra, vào thường xuyên bị bồi lấp.
Đối với kết nối Cửa Việt-Đảo Cồn Cỏ, cảng du lịch Cửa Việt đi vào hoạt động từ tháng 6/2025, đang tạo cú hích cho phát triển tuyến du lịch ra đảo nói riêng, hoạt động kinh tế nói chung. Đây cũng là bước tiến lớn trong kế hoạch hình thành tam giác du lịch Cửa Việt-Cửa Tùng-Đảo Cồn Cỏ.
Tỉnh Quảng Trị đã đề nghị Trung ương xem xét bổ sung quy hoạch cảng biển Vịnh Mốc tại xã Cửa Tùng, vào hệ thống cảng biển Quảng Trị, trong Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam và Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển, bến cảng, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Vịnh Mốc có vị trí địa lý thuận lợi, độ sâu mực nước biển khu vực gần bờ lớn và ổn định thuận lợi cho xây dựng cảng biển. Khi có cảng biển, tuyến du lịch biển Cửa Tùng-Đảo Cồn Cỏ sẽ được kết nối trực tiếp. Đáng chú ý, Cửa Tùng gần với hai Di tích quốc gia đặc biệt là Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải và Địa đạo Vịnh Mốc, thường xuyên thu hút đông đảo khách du lịch./.